Dom pomocy społecznej jako miejsce pracy. Analiza procesu stawania się opiekunem osób niepełnosprawnych intelektualnie

Jakub Niedbalski

doi:10.18778/1733-8069.15.3.09

Autor

Jakub Niedbalski Uniwersytet Łódzki, Instytut Socjologii, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41, 90-214 Łódź https://orcid.org/0000-0002-2803-7628

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.15.3.09

Słowa kluczowe:

dom pomocy społecznej, personel, niepełnosprawność intelektualna, proces stawania się, metody jakościowe

Abstrakt

W niniejszym artykule prezentuję proces „stawania się” pracownikiem domu pomocy społecznej przeznaczonym dla osób niepełnosprawnych intelektualnie. Z tego względu koncentruję się na nabywaniu określonych umiejętności niezbędnych w pracy z osobami niepełnosprawnymi, a także na przemianach dokonujących w zakresie postrzegania i definiowania siebie w sposób właściwy dla „profesjonalistów” od pomagania. Wyniki badań dowodzą, że praca w warunkach placówki opiekuńczej niesie ze sobą pewne konsekwencje i stawia określone wymagania, związane z koniecznością pogodzenia z jednej strony totalizującego reżimu instytucji pomocowej, z drugiej zaś dbałości o dobro mieszkańców i realizację ich potrzeb. Dane, na których oparto tekst pochodzą z badań przeprowadzonych w trzech domach pomocy społecznej dla osób niepełnosprawnych intelektualnie (przeznaczonych dla kobiet, mężczyzn oraz koedukacyjnym). W badaniach wykorzystano techniki jakościowe, a wśród nich wywiad swobodny oraz obserwację uczestniczącą. Analiza danych została przeprowadzona zgodnie procedurami metodologii teorii ugruntowanej.

Biogram autora

Jakub Niedbalski - Uniwersytet Łódzki, Instytut Socjologii, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41, 90-214 Łódź

Jakub Niedbalski, socjolog, doktor habilitowany, profesor UŁ, zatrudniony w Katedrze Socjologii Organizacji i Zarządzania Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Specjalizuje się w komputerowej analizie danych jakościowych, metodach badań jakościowych, zagadnieniach socjologii niepełnosprawności i socjologii sportu. Prowadzi badania poświęcone aktywizacji społecznej osób z niepełnosprawnością, a także dotyczące sytuacji rodzin z osobami niepełnosprawnymi w tym podmiotów oraz instytucji je wspomagających. Jest autorem kilkudziesięciu publikacji naukowych poświęconych problematyce niepełnosprawności, pomocy społecznej, a także metodologii badań jakościowych.

Bibliografia

Blumer Herbert (2007) Interakcjonizm symboliczny. Perspektywa i metoda. Kraków: Zakład Wydawniczy NOMOS.

Blumer Herbert (1975) Implikacje socjologiczne myśli George’a Herberta Meada [w:] Włodzimierz Derczyński, Aleksanda Jasińska-Kania, Jerzy Szacki, red., Elementy teorii socjologicznej. Warszawa: PWN, s. 70−84.

Bringer Joy D., Johnston Lynne H., Brackenridge Celia H. (2004) Maximizing Transparency in a Doctoral Thesis1: The Complexities of Writing About the Use of QSR*NVIVO Within a Grounded Theory Study. “Qualitative Research”, vol. 4, no. 2, s. 247–265.

Bringer Joy D., Johnston Lynne H., Brackenridge Celia H. (2006), Using Computer-Assisted Qualitative Data Analysis Software to Develop a Grounded Theory Project, „Field Methods”, vol. 18, no. 3, s. 245–266.

DuBois Brenda, Miley Karla K. (1999) Praca socjalna – zawód, który dodaje sił. Katowice: Biblioteka Pracownika Socjalnego, ”Śląsk”.

Glaser Barney (1978) Theoretical Sensitivity. San Francisco: The Sociology Press.

Glaser Barney G., Strauss Anselm L. (1967) The discovery of grounded theory. Strategies for qualitative research. Chicago: Aldine Publishing Company.

Goffman Erving (2011) Instytucje totalne. O pacjentach szpitali psychiatrycznych i mieszkańcach instytucji totalnych. Przełożyli: Olena Waśkiewicz, Jacek Łaszcz. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Goffman Erving (1975) Charakterystyka instytucji totalnych [w:] Włodzimierz Derczyński, Aleksanda Jasińska-Kania, Jerzy Szacki, red., Elementy teorii socjologicznej. Warszawa: PWN, s. 150−177.

Golczyńska-Grondas Agnieszka (1999) Specyfika pracy przedstawicieli służb społecznych w obszarze zagrożenia [w:] Wielisława Warzywoda-Kruszyńska, red., (Żyć) Na marginesie wielkiego miasta. Łódź: Instytut Socjologii UŁ, s. 167−182.

Granosik Mariusz (2006) Profesjonalny wymiar pracy socjalnej. Katowice: Wydawnictwo Naukowe “Śląsk”.

Hirschfeld Rachel, Smith Jo, Trower Peter, Griffin Christine (2005) What do psychotic experiences mean for young men? A qualitative investigation, “Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice”, nr 78, s. 249–270.

Janiszewska-Nieścioruk Zdzisława, Maciarz Aleksandra (2006) Współczesne problemy pedagogiki osób z niepełnosprawnością intelektualną. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”. Kościelska Małgorzata (1995) Oblicza upośledzenia. Warszawa: PWN.

Kowalik Stanisław (1989) Upośledzenie umysłowe. Teoria i praktyka rehabilitacji. Warszawa: PWN.

Krzyszkowski Jerzy (1997) Elementy organizacji i zarządzania w pomocy społecznej. Łódź: Wyd. Omega-Praksis.

Krzyszkowski Jerzy (2003) Instytucje i organizacje społeczne jako partnerzy władz samorządowych w walce z biedą [w:] Wielisława Warzywoda-Kruszyńska, red., Samorządy lokalne wobec bezrobocia i biedy. Łódź: Instytut Socjologii UŁ, s. 43−46.

Mead George H. (1975) Umysł, osobowość, społeczeństwo. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Niedbalski Jakub (2013) Żyć i pracować w domu pomocy społecznej dla osób upośledzonych umysłowo. Socjologiczne studium interakcji personelu z mieszkańcami. Łódź: Wydawnictwo UŁ.

Niedbalski Jakub, Ślęzak Izabela (2012) Analiza danych jakościowych przy użyciu programu NVivo a zastosowanie procedur metodologii teorii ugruntowanej. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 8, nr 1, s. 126–165 [dostęp 24.06.2018]. Dostępny w Internecie: http://www.przegladsocjologiijakosciowej.org

Piekut-Brodzka Danuta (1993) Domy pomocy społecznej, „Służba Pracownicza” nr 6, s. 18−21.

Rubin Herbert J., Rubin Irene S. (2005). Qualitative interviewing: The art of hearing data (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.

Strauss Anselm L., Corbin Juliet (1990) Basics of Qualitative Research. London, New Delhi: Sage, Thousand Oaks. Sykes Gresham, Matza David (1979) Techniques of Neutralization: A theory of Deliquency [ w:] H oward Robboy, Sidney C . Greenblatt, Claudia Clark, red., Social Interaction. Introductory Readings in Sociology. New York: St. Martin Press, s. 497−504.

Tarkowska Elżbieta i in. (1994) Życie codzienne w domach pomocy społecznej. Warszawa: Wydawawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.

Turner Jonathan H., Stets Jan E. (2009) Socjologia emocji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Warzywoda-Kruszyńska Wielisława (2003) Przeciwdziałanie biedzie obowiązkiem państwa i samorządu [w:] Wielisława Warzywoda-Kruszyńska, red., Samorządy lokalne wobec bezrobocia i biedy. Łódź: Instytut Socjologii UŁ, s. 7−10.

Worach-Kardas Halina (1990) Problemy ludzi starszych i wynikające stąd potrzeby w zakresie kształcenia pracowników socjalnych, „Praca Socjalna” nr 1-2, s. 27−35.

Wyczesany Janina (1998) Oligofrenopedagogika. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Zakrzewska-Manterys Elżbieta, Gustavsson Anders (1997) Upośledzenie w społecznym zwierciadle. Warszawa: Wydawnictwo „Żak”.

Zakrzewska-Manterys Elżbieta (2010) Upośledzeni umysłowo. Poza granicami człowieczeństwa. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Zakrzewska-Manterys Elżbieta (2003) Dziecko upośledzone – nieuchronność stereotypu [w:] Gustavsson Anders, Jan Tossebro, Elżbieta Zakrzewska-Manterys, red., Niepełnosprawność intelektualna a style życia. Perspektywy podmiotowe, wybory życiowe, systemy usług w Szwecji, Norwegii i w Polsce. Wydawnictwo IFiS PAN: Warszawa, s. 89−118.

Żółkowska Teresa (2004) Wyrównywanie szans społecznych osób z niepełnosprawnością intelektualną. Uwarunkowania i obszary. Szczecin: Oficyna IN PLUS.