Wizualna teoria ugruntowana. Podstawowe zasady i procedury

Krzysztof T. Konecki

doi:10.18778/1733-8069.8.1.02

Autor

Krzysztof T. Konecki Katedra Socjologii Organizacji i Zarządzania, Instytut Socjologii UŁ

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.8.1.02

Słowa kluczowe:

wizualna teoria ugruntowana, badania wizualne, wizualna etnografia, dane wizualne, badania jakościowe, socjologia jakościowa

Abstrakt

W artykule przedstawiam podstawowe procedury i pojęcia metodologii teorii ugruntowanej, w której używa się danych wizualnych. Metodologię tę nazywamy wizualną teorią ugruntowaną. Dane wizualne są tu używane, by konstruować kategorie, ich własności, teoretyczne twierdzenia dotyczące działań i wizualnych zjawisk, które manifestują się jako procesy. Prezentuję zasady i procedury wizualnej teorii ugruntowanej, opierając się na własnych badaniach i doświadczeniach badawczych innych autorów. Analiza wizualna jest tu prowadzona na czterech poziomach: tworzenia obrazu, jego prezentacji, treści i struktury oraz jego recepcji. Jest to podstawa koncepcji wielowarstwowego obrazowania, którego rekonstrukcją zajmuje się metodologia wizualnej teorii ugruntowanej.

Biogram autora

Krzysztof T. Konecki - Katedra Socjologii Organizacji i Zarządzania, Instytut Socjologii UŁ

Krzysztof T. Konecki, prof., kierownik Katedry Socjologii Organizacji i Zarządzania UŁ, członek Zarządu Qualitative Methods Research Network of ESA, członek Prezydium Komitetu Socjologii PAN, członek Zarządu PTS, przewodniczący Sekcji Socjologii Jakościowej i Symbolicznego Interakcjonizmu PTS. Obszar zainteresowań naukowych to m. in.: socjologia jakościowa, teoria ugruntowana, interakcjonizm symboliczny, socjologia wizualna.

Bibliografia

Banks Marcus (2007) Using Visual Qualitative Data. Los Aangeles, London, New Delhi, Singapore: Sage.

Bryant Antony (2009) Grounded Theory and Pragmatism: The Curious Case of Anselm Strauss. „Forum Qualitative Sozialforschung / Forum: Qualitative Social Research”, vol. 10, no. 3, [dostęp 12 grudnia 2011]. Dostępny w Internecie http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0114-fqs090325

Bryant Anthony, Charmaz Kathy (2007) The Sage Handbook of Grounded Theory. Los Angeles, London, New Delhi, Singapore: Sage. DOI: https://doi.org/10.4135/9781848607941

Bryant Anthony, Charmaz Kathy (2007a) Grounded theory in historical perspective: An epistemological account [w:] Anthony Bryant, Kathy Charmaz, eds., The Sage Handbook of Grounded Theory. Los Angeles, London, New Delhi, Singapore: Sage, s. 31–57. DOI: https://doi.org/10.4135/9781848607941.n1

Byczkowska Dominika (2009) What do we study studying body? Researcher’s attempts to embodiment research. „Qualitative Sociology Review”, vol. 5, no. 3 [dostęp 30 lipca 2011]. Dostępny w Internecie http://www.qualitativesociologyreview.org/ENG/Volume14/QSR_5_3_Byczkowska.pdf DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.5.3.07

Charmaz Kathy (2006) Constructing Grounded Theory. A Practical Guide Through Qualitative Analysis. London: Sage.

Charmaz Kathy (2009) Teoria ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej. Przełożyła Barbara Komorowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Clarke Adele (2005) Situational Analysis: Grounded Theory after the Postmodern Turn. Thousand Oaks: Sage.

Cohen Kris R. (2005) What Does the Photoblog Want? „Media, Culture and Society”, vol. 27, no. 6, s. 883–901. DOI: https://doi.org/10.1177/0163443705057675

Emmison Michael, Smith Philip (2000) Researching the Visual: images, objects, Contexts and interactions in social and cultural inquiry. London: Sage.

Figueroa Silvana K. (2008) The Grounded Theory and the Analysis of Audio-Visual Texts. „International Journal of social research Methodology”, vol. 11, no. 3, s. 1–12. DOI: https://doi.org/10.1080/13645570701605897

Given John (2006) Narrating the Digital Turn: data deluge, technomethodology, and other likely tales. „Qualitative Sociology Review”, vol. 2, no. 1 [dostęp 12 grudnia 2009]. Dostępny w Internecie http://www.qualitativesociologyreview.org/ENG/Volume3/Article4.php DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.2.1.05

Glaser Barney (1965) The Constant Comparative Method of Qualitative Analysis. „Social Problems”, vol. 12, no. 4, s. 436–445. DOI: https://doi.org/10.2307/798843

Glaser Barney (1978) Theoretical Sensitivity. San Francisco: The Sociology Press.

Glaser Barney (1992) Basics of Grounded Theory Analysis. Mill Valley: The Sociology Press.

Glaser Barney (1998) Doing Grounded Theory. Issues and Discussions. Mill Valley: The Sociology Press.

Glaser Barney (2002) Constructivist Grounded Theory? „Forum Qualitative Sozialforschung / Forum: Qualitative Social Research”, vol. 3, no. 3 [dostęp 30 listopada 2007]. Dostępny w Internecie http://www.qualitative-research.net/fqs/fqs-eng.htm

Glaser Barney, Strauss Anselm L. (1967) Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research. Chicago: Aldine. DOI: https://doi.org/10.1097/00006199-196807000-00014

Glaser Barney, Strauss Anselm L. (2009) Odkrywanie teorii ugruntowanej. Strategie badania jakościowego. Przełożył Marek Gorzko. Kraków: Nomos.

Goode David (2007) Playing With My Dog Katie. An Ethnomethodological Study of Canine – Human Interaction. West Lafayette: Purdue University Press.

Heath Christian, Luff Paul (2007) Ordering competition: the interactional accomplishment of the sale of fine art and antiques at auction. „British Journal of Sociology”, vol. 58, no.1, s. 63–85. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1468-4446.2007.00139.x

Heath Christian, Luff Paul (2007a) Gesture and institutional interaction: figuring bids in auctions of fine art and antiques. „Gesture”, vol. 7, no. 2, s. 215–241. DOI: https://doi.org/10.1075/gest.7.2.05hea

Kelle Udo (2005) “Emergence” vs. “Forcing” of Empirical Data? A Crucial Problem of “Grounded Theory” Reconsidered. „Forum Qualitative Sozialforschung / Forum: Qualitative Social Research”, vol. 6, no. 2 [dostęp 26 stycznia 2008]. Dostępny w Internecie http://www.qualitative-research.net/fqs-texte/2-05/05-2-27-e.htm

Knoblauch Hubert (2005) Focused Ethnography. „Forum Qualitative Sozialforschung / Forum: Qualitative Social Research”, vol. 6, no. 3 [dostęp 4 kwietnia 2007]. Dostępny w Internecie http://www.qualitative-research.net/fqs-texte/3-05/05-3-44-e.htm

Knoblauch Hubert (2008) The Performance of Knowledge: Pointing and Knowledge in Powerpoint Presentations. „Cultural Sociology”, vol. 2, no. 1, s. 75–97. DOI: https://doi.org/10.1177/1749975507086275

Konecki Krzysztof Tomasz (2008) Touching and Gesture Exchange as an Element of Emotional Bond Construction. Application of Visual Sociology in the Research on Interaction between Humans and Animals. „Forum Qualitative Sozialforschung” / „Forum: Qualitative Social Research”, vol. 9, no. 3 [dostęp 15 października 2011]. Dostępny w Internecie http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0114-fqs0803337

Konecki Krzysztof Tomasz (2008a) Grounded Theory and Serendipity. Natural History of a Research. „Qualitative Sociology Review”, vol. 4, no. 1 [dostęp 15 grudnia 2009]. Dostepny w Internecie http://www.qualitativesociologyreview.org/ENG/Volume9/QSR_4_1_Konecki.pdf DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.4.1.09

Konecki Krzysztof Tomasz (2009) Teaching Visual Grounded Theory. „Qualitative Sociology Review”, vol. 5, no. 3 [dostęp 28 stycznia 2009]. Dostępny w Internecie http://www.qualitativesociologyreview.org/ENG/Volume14/QSR_5_3_Konecki.pdf DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.5.3.05

Olechnicki Krzysztof (2009) Fotoblogi, pamiętniki z opcją przekazu. Fotografia i fotoblogerzy w kulturze konsumpcyjnej. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne.

Pauwels Luc (2011) Zwrot wizualny w badaniach i komunikacji wiedzy. Kluczowe problemy rozwijania kompetencji wizualnej w naukach społecznych [w:] Maciej Frąckowiak, Krzysztof Olechnicki, red., Badania wizualne w działaniu. Antologia tekstów. Warszawa: Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana, s. 21–36.

Pink Sarah (2007) Doing Visual Ethnography. London, Thousand Oaks, New Delhi: Sage. DOI: https://doi.org/10.4135/9780857025029

Puddephatt Antony J. (2006) An Interview with Kathy Charmaz: On Constructing Grounded Theory. „Qualitative Sociology Review”, vol. 2, no. 3 [dostęp 12 grudnia 2009]. Dostępny w Internecie http://www.qualitativesociologyreview.org/ENG/archive_eng.php DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.2.3.02

Schubert Cornelius (2006) Video Analysis of Practice and Practice of Video Analysis. Selecting field and focus in videography [w:] Hubert Knoblauch i in., eds., Video Analysis: Methodology and Methods. Qualitative Audiovisual Data Analysis in Sociology. Frankfurt am Main: Peter Lang, s. 115–126.

Silverman David (2007) A Very Short, Fairly Interesting And Reasonably Cheap Book About Qualitative Research. Los Angeles, London, New Delhi, Singapore: Sage.

Singleton Marc (2010) Yoga Body. The origins of Modern Posture Practice. Oxford: Oxford University Press.

Strauss Anselm (1976) Images of the American City. New Brunswick, New Jersey: Transaction Books.

Strauss Anselm (1978) A social world perspective [w:] Norman Denzin, ed., Studies in Symbolic Interaction. Volume 1. Greenwich: JAI Press, s. 119–128.

Strauss Anselm (1987) Qualitative Analysis for Social Scientists. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511557842

Strauss Anselm, Corbin Juliet (1990) Basics of Qualitative Research. London: Sage.

Strübing Jörg (2004) Grounded Theory. Zur sozialtheoretischen und epistemologischen Fundierung des Verfahrens der empirisch begründeten Theoriebildung (Reihe: Qualitative Sozialforschung Bd. 15). Wiesbaden: VS Verlag für Sozialwissenschaften.

Suchar Charles (1997) Grounding visual research in shooting scripts. „Qualitative Sociology”, vol. 20, no. 1, s. 33–55. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1024712230783

Sztompka Piotr (2005) Socjologia wizualna: fotografia jako metoda badawcza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Walker Andrew L., Moulton Kimball Rosalind (1989) Photo Albums: Images of Time and Reflections of Self. „Qualitative Sociology”, vol. 12, no. 2, s. 155–182. DOI: https://doi.org/10.1007/BF00988996