Emancypantki warszawskie (1898) Teodora Szabłowskiego jako powieść z kluczem

Dorota Samborska-Kukuć

doi:10.18778/1505-9057.72.06

Authors

Dorota Samborska-Kukuć University of Łódź https://orcid.org/0000-0002-1943-6694

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.72.06

Keywords:

Teodor Szabłowski, Władysław S. Reymont, roman à clef

Abstract

This article discusses Teodor Szabłowski’s novel Emancypantki warszawskie, published in 1898 and focused on the artistic bohemian community. The author and the novel have not been the subject of any prior research. This is significant because it is a socalled roman à clef, and its protagonist was based on Władysław S. Reymont. Szabłowski dedicated the novel to his wife, who was also… Reymont’s fiancée at the time.

This article attempts to reconstruct Szabłowski’s biography and his literary and journalistic activities. The figures of Warsaw artists appearing in Emancypantki warszawskie (W. Wolski, A. Kamieński, A. Lange, J. Lemański, A. Kurzawa, W. Tracewski, B. Chrzanowski, J. Waśniewski, A. Mieszkowski and Szabłowski himself) were also deciphered, which, together with basic biographical information about these people, may constitute a starting point for further research in the area of research on artistic life at the turn of the 19th and 20th centuries.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Dorota Samborska-Kukuć, University of Łódź

Dorota Samborska-Kukuć, prof. dr hab., historyczka literatury, biografistka, kresoznawczyni, reymontolożka. Interesuje się przede wszystkim szeroko pojętą dziewiętnastowiecznością i jej pogłosami w przejawach kulturowych i artefaktach literackich tak nurtu głównego, jak i zjawisk minorum gentium, a także biografistyką oraz genealogią. Jest autorką ponad dwieście artykułów naukowych, publikowanych w najważniejszych czasopismach polonistycznych, oraz kilkunastu książek, z których ostatnia to Dziewiętnastowieczne pryncypia i marginalia literackie. Studia (Łódź 2020). Kieruje Zakładem Literatury XIX Wieku na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego.

References

Archiwum Państwowe w Warszawie (USC Warszawa/parafia Nawiedzenia NMP, akt ur. nr 305 z roku 1865; USC Warszawa/parafia św. Andrzeja, akt małż. nr 35 z roku 1855; USC Warszawa/parafia św. Jana, akt małż. nr 194 z roku 1893; USC Warszawa/parafia św. Aleksandra, alegat do aktu małż. nr 369 z roku 1902; USC Warszawa/parafia św. Aleksandra, akt małż. nr 368 z roku 1902; USC Warszawa/parafia MB Loretańskiej, akt małż. nr 457 z roku 1939).

Biblioteka Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi (List Szabłowskiego do Przesmyckiego z dnia 26 lutego 1894, rkps, Archiwum Kotowskiego).

B.B. [właśc. Bolesław Biernacki], Ruch wydawniczy. Teodor Szabłowski. Emancypantki warszawskie. Szkic powieściowy. Warszawa 1898; str. 345, „Niwa” 1898, nr 21.

Chmielowski Piotr, Debiuty powieściopisarskie, „Kurier Codzienny” 1898, nr 218.

Dzik Janina, Tracewski Wacław, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 54, red. nacz. A. Romanowski, Wydawnictwo Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk, Kraków 2021–2023.

Filipiak Agata, Miłość i strach: o języku erotycznym „mizogina do potęgi n” (Wacław Wolski), [w:] Emocje – ekspresja – poetyka. Przegląd zagadnień, red. D. Saniewska, Wydawnictwo Libron – Filip Lohner, Kraków 2013.

Głowiński Michał, Powieść z kluczem, [w:] Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1988.

H.C. [właśc. Helena Ceysingerówna], Sprawozdania literackie, „Tygodnik Mód i Powieści” 1898, nr 24.

KK [właśc. Karolina Kołodziej], Mieszkowski Antoni Wincenty, [w:] Słownik kultury literackiej Łodzi do 1939 r., red. K. Badowska i inni, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2022.

Krzywicki Ludwik, Wspomnienia, t. 2, tekst ustalili, przygotowali do druku, przypisy W. Jedlicka, J. Wilhelmi, Czytelnik, Warszawa 1957.

„Kurier Polski” 1903, nr 197.

„Kurier Warszawski” 1895, nr 140.

Lewandowska Stanisława, Prasa okupowanej Warszawy 1939–1945, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, ARBOR, DiG, Warszawa 1992.

Majchrowski Zbigniew, Pisarz i jego sobowtór, [w:] Autor. Podmiot literacki. Bohater. Studia, red. A. Martuszewska, J. Sławiński, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1983.

Malinowski Aleksander, Materiały do historii PPS i ruchu rewolucyjnego w zaborze rosyjskim od r. 1893–1904, przedmowa J. Piłsudski, Wydawnictwo „Życie”, Warszawa 1907.

Markiewicz Henryk, O polskiej literaturze z kluczem, [w:] Henryk Markiewicz, Zabawy literackie, Oficyna Literacka, Kraków 1998.

„Niwa” 1894, nr 14.

„Nowa Reforma” 1893, nr 259.

Nowak Stanisław, Z moich wspomnień, cz. 1–2, Druk. Br. Święcickiego w Częstochowie, Częstochowa 1933.

[Pietkiewicz Kazimierz], Bronisław Chrzanowski, „Przedświt” 1895, nr 4.

„Polski Lud” 1894, nr 19.

Popławski Jan Ludwik, Pisma polityczne, Wydanie pośmiertne, t. 1, przedmowa Z. Wasilewski, Skład główny u Gebethnera i Wolffa, Kraków–Warszawa 1910.

Prokop Jan, Literatura z kluczem, „Teksty. Teoria literatury, krytyka, interpretacja” 1977, nr 1.

Reymont Władysław Stanisław, Dziennik nieciągły 1887–1924, oprac. B. Utkowska, Collegium Columbinum, Kraków 2009.

Samborska-Kukuć Dorota, Stefania z Hulanickich Liwska – młodzieńcza miłość Reymonta (wobec nagromadzonych niejasności), „Pamiętnik Literacki” 2023, z. 2.

Spis aresztowanych w ciągu czterech lat, „Przedświt” 1897, nr 5.

Szabłowski Teodor, Emancypantki warszawskie. Szkic powieściowy, nakł. autora, Druk. Związkowa, Kraków 1898.

Szabłowski Teodor, Pamiątki i wspominki. Tablica na grobie Bartosza Głowackiego, „Kurier Poznański” 1929, nr 338.

Wiercińska Joanna, Antoni Kamieński – zapomniany dekadent. Uwagi na temat związków sztuki i literatury, [w:] Joanna Wiercińska, Sztuka i książka, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1986.