Domowe miejsca – próba zarysowania emocjonalnej mapy mieszkania

Małgorzata Kubacka

doi:10.18778/1733-8069.13.1.01

Autor

Małgorzata Kubacka Instytut Socjologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ul. Szamarzewskiego 89, budynek C, 60-568 Poznań

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.13.1.01

Słowa kluczowe:

emocjonalna mapa mieszkania, praktyki domowe, typy domowych miejsc

Abstrakt

Przestrzenny podział mieszkania nie jest jedynym, który jednostki tworzą i wykorzystują podczas realizacji codziennych, rutynowych praktyk. Poniższy artykuł jest próbą ukazania typologii domowych miejsc powstających na podstawie uwarunkowań afektywnych, a konkretnie sposobów zapamiętywania wyjątkowych wydarzeń o dużej doniosłości emocjonalnej. Mieszkanie może być w tym samym czasie miejscem odosobnienia i uspołecznienia, miejscem uwielbianym i znienawidzonym. Emocjonalne podziały charakteryzuje przechodniość i tymczasowość. Jednocześnie jednak pewne uczucia związane z praktykami zamieszkiwania na dłużej niż inne definiują charakter, zakresy i sposoby użytkowania przestrzeni.

Biogram autora

Małgorzata Kubacka - Instytut Socjologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ul. Szamarzewskiego 89, budynek C, 60-568 Poznań

Małgorzata Kubacka, magister socjologii, doktorantka w Instytucie Socjologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zainteresowania badawcze: socjologia emocji, zamieszkiwania, nudy.

Bibliografia

Augé Marc (2010) Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności. Przełożył Roman Chymkowski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Baydar Gülsüm (2005) Figures of Wo/man in Contemporary Architectural Discourse [w:] Hilde Heynen, Gülsüm Baydar, eds., Negotiating Domesticity: Spatial Productions of Gender in Modern Architecture. New York: Routledge, s. 30–46.

Benedyktowicz Danuta (1992) Struktura symboliczna domu [w:] Piotr Łukasiewicz, Andrzej Siciński, red., Dom we współczesnej Polsce. Szkice. Warszawa: Wiedza o Kulturze, s. 17–34.

Bourdieu Pierre (2007) Szkic teorii praktyki poprzedzony trzema studiami na temat etnologii Kabylów. Przełożył Wiesław Kroker. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.

Cieraad Irene (1999a) Dutch Windows: Female Virtue and Female Vice [w:] Irene Cieraad, ed., At Home. An Anthropology of Domestic Space. Syracuse, New York: Syracuse University Press, s. 31–52.

Cieraad Irene (1999b) Introduction: Anthropology at Home [w:] Irene Cieraad, ed., At Home. An Anthropology of Domestic Space. Syracuse, New York: Syracuse University Press, s. 1–12. DOI: https://doi.org/10.1002/9781118924396.wbiea1624

Cieraad Irene (2002) “Out of My kitchen!” Architecture, Gender and Domestic Efficiency. „The Journal of Architecture”, vol. 7, no. 3, s. 263–279. DOI: https://doi.org/10.1080/13602360210155456

Dembek Agata (2012) Profesjonalizacja emocji w domu i w pracy – wybrane przejawy problematyzacji emocji we współczesnym kapitalizmie. „Kultura Współczesna”, nr 3(74), s. 42–53.

Douglas Mary (1991) The Idea of a Home: A Kind of Space. „Social Research”, vol. 58, no. 1, s. 287–307.

Douglas Mary (2007) Czystość i zmaza. Przełożyła Marta Bucholc. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Duch-Krzystoszek (2007) Kto rządzi w rodzinie. Socjologiczna analiza relacji w małżeństwie. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.

Easthope Hazel (2004) A place Called Home. „Housing, Theory and Society”, vol. 3, no. 21, s. 128–138. DOI: https://doi.org/10.1080/14036090410021360

Edensor Tim (2004) Tożsamość narodowa, kultura popularna i życie codzienne. Przełożyła Agata Sadza. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Eliade Mircea (1974) Sacrum, mit, historia. Przełożyła Anna Tatarkiewicz. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Goffman Erving (2006) Rytuał interakcyjny. Przełożyła Anna Szulżycka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Goffman Erving (2008) Człowiek w teatrze życia codziennego. Przełożyli Helena Datner-Śpiewak, Paweł Śpiewak. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.

Goffman Erving (2011) Relacje w przestrzeni publicznej. Mikrostudia porządku publicznego. Przełożyła Olga Siara. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Górska Anna (1982) Typowe sposoby użytkowania kuchni i pokoju dziennego [w:] Ewa Kaltenberg-Kwiatkowska, red., Mieszkanie. Analiza socjologiczna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne.

Gurney Craig M. (2000) I [Love] Home: Towards a More Affective Understanding of Home [w:] Proceedings of Culture and Space in Built Environments. Critical Directions/New Paradigms, s. 33–39.

Heynen Hilde (2005) Modernity and Domesticity Tensions and Contradictions [w:] Hilde Heynen, Gülsüm Baydar, eds., Negotiating Domesticity: Spatial Productions of Gender in Modern Architecture. New York: Routledge, s. 1–29. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203479476

Hollows Joanne (2008) Domestic Cultures. New York: Open University Press.

Illouz Eva (2010) Uczucia w dobie kapitalizmu. Przełożył Zygmunt Simbierowicz. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Jarząbek Zdzisława (1982) Kultura mieszkaniowa w nowych osiedlach wielkomiejskich [w:] Ewa Kaltenberg-Kwiatkowska, red., Mieszkanie. Analiza socjologiczna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, s. 213–242.

Jewdokimow Marcin (2011) Zmiany społecznych praktyk zamieszkiwania. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Jewdokimow Marcin, Łukasiuk Magdalena (2014) Socjologia zamieszkiwania. Zarys perspektywy [w:] Magdalena Łukasiuk, Marcin Jewdokimow, red., Socjologia zamieszkiwania. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, s. 9–34.

Kaltenberg-Kwiatkowska Ewa (1982) Społeczne problemy mieszkalnictwa i socjologia mieszkania [w:] Ewa Kaltenberg-Kwiatkowska, red., Mieszkanie. Analiza socjologiczna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne s. 16–38.

Kent Susan (1991) Partitioning Space. Cross Cultural Factors Influencing Domestic Spacial Segmentation. „Environment and Behaviour”, vol. 4, s. 438–473. DOI: https://doi.org/10.1177/0013916591234003

Krajewski Marek (2009) Dzisiaj jak wczoraj, jutro jak dziś. Codzienność, przedmioty i reżimy podtrzymujące [w:] Małgorzata Bogunia-Borowska, red., Barwy codzienności. Analiza socjologiczna. Warszawa: Scholar, s. 178–201.

Kristeva Julia (2008) Potęga obrzydzenia. Esej o wstręcie. Przełożył Maciej Falski. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Lane Jeremy F. (2000) Pierre Bourdieu: A Critical Introduction. London: Pluto Press.

Łaciak Beata (2007) Obraz polskiego domu w serialach telewizyjnych [w:] Grażyna Woroniecka, red., Co znaczy mieszkać. Szkice antropologiczne. Warszawa: Trio, s. 173–197.

Łapińska-Tyszka Krystyna (1982) Wartości określające sposób użytkowania mieszkania [w:] Ewa Kaltenberg-Kwiatkowska, red., Mieszkanie. Analiza socjologiczna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, s. 154–172.

Łukasiuk Magdalena, Jewdokimow Marcin (2012) Niedom. Socjologiczna monografia mieszkań migracyjnych. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie ŻAK.

Łukasiuk Magdalena, Jewdokimow Marcin (2016) W stęp. Z amieszkiwanie – socjologiczny ogląd perspektyw [w:] Marcin Jewdokimow, Magdalena Łukasiuk, red., Socjologia zamieszkiwania. Narracje, dyfuzje, interwencje. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, s. 7–11.

Manzo Lynne C. (2003) Beyond House and Haven: Toward a Revisioning of Emotional Relationships with Places. „Journal of Environmental Psychology”, vol. 23, no. 1, s. 47–61. DOI: https://doi.org/10.1016/S0272-4944(02)00074-9

McCracken Grant (1986) Culture and Consumption: A Theoretical Account of the Structure and Movement of the Cultural Meaning of Consumer Goods. „Journal of Consumer Research”, vol. 13, s. 71–84. DOI: https://doi.org/10.1086/209048

Moore Jeanne (2000) Placing Home in Context. „Journal of Environmental Psychology”, vol. 20, no. 3, s. 207–218. DOI: https://doi.org/10.1006/jevp.2000.0178

Munro Moira, Madigan Ruth (1999) Negotiating Space in the Family Home [w:] Irene Cieraad, ed., At Home. An Anthropology of Domestic Space. Syracuse, New York: Syracuse University Press, s. 107–117.

Putman Tim (1999) “Postmodern” Home Life [w:] Irene Cieraad, ed., At Home. An Anthropology of Domestic Space. Syracuse, New York: Syracuse University Press, s. 144–154.

Relph Edward C. (1976) Place and Placelessness. London: Pion.

Rębowska Anna (1982) Użytkowanie mieszkań – gospodarka przestrzenią [w:] Ewa Kaltenberg-Kwiatkowska, red., Mieszkanie. Analiza socjologiczna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, s. 104–131.

Ricoeur Paul (2012) Pamięć, historia, zapomnienie. Przełożył Janusz Margański. Warszawa: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.

Schmidt Filip (2016) Materializacja pary: napięcia w procesie budowania domowej codzienności we dwoje [w:] Marcin Jewdokimow, Magdalena Łukasiuk, red., Socjologia zamieszkiwania. Narracje, dyfuzje, interwencje. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, s. 153–172.

Sebba Rachel, Churchman Arza (1983) Territories and Territoriality in the Home. „Environment and Behavior”, vol. 15, s. 191–210. DOI: https://doi.org/10.1177/0013916583152004

Siciński Andrzej (1992) O idei domu i jego roli w Polsce [w:] Piotr Łukasiewicz, Andrzej Siciński, red., Dom we współczesnej Polsce. Szkice. Warszawa: Wiedza o Kulturze, s. 8–16.

Skowrońska Marta (2010) Komfort, czyli co oznacza mieszkać dobrze. „Kultura i Społeczeństwo”, nr 1, s. 87–109. DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2010.54.1.5

Skowrońska Marta (2012) „U siebie jestem sobą” – autentyczność i samorealizacja jako ważne narracje na temat domowej przestrzeni. „Kultura i Społeczeństwo”, nr 4, s. 149–164.

Skowrońska Marta (2014) Przyjmowanie gości w przestrzeni domowej jako problem granicy między publicznym a prywatnym [w:] Magdalena Łukasiuk, Marcin Jewdokimow, red., Socjologia zamieszkiwania. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, s. 153–178.

Stomma Ludwik (1986) Antropologia kultury wsi polskiej XIX wieku. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.

Tuan Yi-fu (1987) Przestrzeń i miejsce. Przełożyła Agnieszka Morawińska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Turner Jonathan H., Stets Jan E. (2009) Socjologia emocji. Przełożyła Marta Bucholc. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Werner Carol M., Altman Irwing, Oaxley Diane (1985) Temporal Aspects of Home: A Transactional Perspective [w:] Irwing Altman, Carol M. Werner, eds., Home Environments. New York: Plenum Press, s. 1–32. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-4899-2266-3_1

Woroniecka Grażyna (2007) Wstęp. Co znaczy mieszkać [w:] Grażyna Woroniecka, red., Co znaczy mieszkać. Szkice antropologiczne. Warszawa: Trio, s. 13–27.

Woroniecka Grażyna (2014) „Ja” czy „my” w przestrzeni? Doświadczenia i klasyfikacje w sytuacjach współzamieszkiwania [w:] Magdalena Łukasiuk, Marcin Jewdokimow, red., Socjologia zamieszkiwania. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, s. 37–62.