Funkcje zdjęć w wywiadach fotograficznych
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-8069.12.4.05Słowa kluczowe:
fotografia, wywiad fotograficzny, socjologia wizualna, badania wizualneAbstrakt
Celem artykułu jest usystematyzowanie wiedzy dotyczącej techniki badawczej wywiadu fotograficznego (photo-elicitation interview) oraz przedstawienie funkcji pełnionych przez zdjęcia w trakcie korzystania z tej techniki. Punktem wyjścia są dylematy terminologiczne oraz założenia teoretyczno-metodologiczne wywiadu fotograficznego, ze szczególnym zwróceniem uwagi na cztery charakterystyczne dla tej techniki cechy/procesy: angażowanie, strukturyzowanie, urefleksyjnianie, wyobrażeniowość. Następnie zaprezentowane zostają możliwe źródła, z których pochodzą zdjęcia wykorzystywane w wywiadach fotograficznych: zastane, wykonane przez badacza, posiadane przez badanych, wykonane przez badanych. Dyskusji poddane zostają również różnice w przebiegu wywiadu w zależności od korzystania ze zdjęć materialnych lub cyfrowych. Te rozważania zostają rozszerzone o doświadczenia autora z projektów badawczych wykorzystujących technikę wywiadu fotograficznego. Wskazane zostają cztery możliwe funkcje pełnione przez zdjęcia w wywiadach: wyjaśnianie, uczulanie, kontekstualizacja, mediowanie.
Bibliografia
Afeltowicz Łukasz, Pietrowicz Krzysztof (2013) Maszyny społeczne. Wszystko ujdzie, o ile działa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bachmann-Medick Doris (2012) Cultural Turns. Nowe kierunki w naukach o kulturze. Przełożyła Krystyna Krzemieniowa. Warszawa: Oficyna Naukowa.
Banks Marcus (2009) Materiały wizualne w badaniach jakościowych. Przełożył Paweł Tomanek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Beilin Ruth (2005) Photo-Elicitation and the Agricultural Landscape: ‘Seeing’ and ‘Telling’ about Farming, Community and Place. „Visual Studies”, vol. 20, s. 56–68. DOI: https://doi.org/10.1080/14725860500064904
Byrne David, Doyle Aidan (2004) The Visual and the Verbal. The Interaction of Images and Discussion in Exploring Cultural Change [w:] Knowles Caroline, Sweetman Paul, eds., Picturing the Social Landscape. Visual Methods and the Sociological Imagination. London, New York: Routledge, s. 166–177.
Chalfen Richard (2011) Looking Two Ways: Mapping the Social Scientific Study of Visual Culture [w:] Margolis Eric, Pauwels Luc, eds., The SAGE Handbook of Visual Research Methods. London, Thousand Oaks, New Delhi, Singapore: SAGE Publications, s. 24–48. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446268278.n2
Clark-Ibáñez Marisol (2011) Kadrowanie świata społecznego przy użyciu wywiadu fotograficznego [w:] Frąckowiak Maciej, Olechnicki Krzysztof, red., Badania wizualne w działaniu. Antologia tekstów. Przełożyła Monika Rosińska. Warszawa: Bęc Zmiana, s. 39–66.
Collier John, Collier Malcolm (1986) Visual Anthropology: Photography As a Research Method. Albuquerque: University of New Mexico Press.
Curry Timothy Jon (1986) A Visual Method of Studying Sports: The Photo-Elicitation Interview. „Sociology of Sports Journal”, vol. 3, s. 204–216. DOI: https://doi.org/10.1123/ssj.3.3.204
Digital Photo-Elicitation for Digital Youth (Working Paper) [dostęp 13 lutego 2016 r.]. Dostępny w Internecie http://digitalyouth.ischool.berkeley.edu/node/43.html
Dollinger Stephen J. (2002) Physical Attractiveness, Social Connectedness, and Individuality: An Autophotographic Study. „The Journal of Social Psychology”, vol. 142(1), s. 25–32. DOI: https://doi.org/10.1080/00224540209603882
Drozdowski Rafał, Krajewski Marek, red. (2008) Wyobraźnia społeczna. Horyzonty, źródła, dynamika. Uwarunkowania strategii dostosowawczych współczesnego społeczeństwa polskiego – studium socjologiczne. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Drozdowski Rafał i in. (2012) Narzędziownia. Jak badaliśmy (niewidzialne) miasto. Warszawa: Fundacja Bęc Zmiana.
Dziewit Jakub (2014) Aparaty i obrazy. W stronę kulturowej historii fotografii. Katowice grupakulturalna.pl
Emmison Michael, Smith Philip (2000) Researching the Visual. Images, Objects, Contexts and Interactions in Social and Cultural Inquiry. London, Thousand Oaks, New Delhi: SAGE Publications.
Frąckowiak Maciej (2008) Zdjęcie jako rebus. Zastosowanie wywiadu fotograficznego na przykładzie badań „Pornografia / erotyka: pytanie o kontekst czy estetykę?” [w:] Kaczmarek Jerzy, red., Do zobaczenia. Socjologia wizualna w praktyce badawczej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, s. 39–55.
Ganesh Tirupalavanam G. (2011) Childeren-Produced Drawings: An Interpretative and Analytical Tool for Researchers [w:] Margolis Eric, Pauwels Luc, eds., The SAGE Handbook of Visual Research Methods. London, Thousand Oaks, New Delhi, Singapore: SAGE Publications, s. 214–240. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446268278.n12
Gauntlett David, Holzwarth Peter (2006) Creative and Visual Methods for Exploring Identities. „Visual Studies”, vol. 21, s. 82–91. DOI: https://doi.org/10.1080/14725860600613261
Harper Douglas (2002) Talking about Pictures: A Case for Photo Elicitation. „Visual Studies”, vol. 17, s. 13–26. DOI: https://doi.org/10.1080/14725860220137345
Holliday Ruth (2004) Reflecting the Self [w:] K nowles C aroline, Sweetman Paul, eds., Picturing the Social Landscape. Visual Methods and the Sociological Imagination. London, New York: Routledge, s. 49–64.
Hunt Lynn, Schwartz Vanessa R. (2010) Editorial. Capturing the Moment: Images and Eyewitnessing in History. „Journal of Visual Culture”, vol. 9(3), s. 259–271. DOI: https://doi.org/10.1177/1470412910380348
Kleege Georgina (2005) Blindness and Visual Culture: An Eyewitness Account. „Journal of Visual Culture”, vol. 4(2), s. 179–190. DOI: https://doi.org/10.1177/1470412905054672
Knowles Caroline, Sweetman Paul, eds. (2004) Picturing the Social Landscape. Visual Methods and the Sociological Imagination. London, New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203694527
Konecki Krzysztof (2005) Wizualne wyobrażenia. Główne strategie badawcze w socjologii wizualnej a metodologia teorii ugruntowanej. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 1, nr 1, s. 42–63 [dostęp 15 lutego 2016 r.]. Dostępny w Internecie http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/volume1_pl.php DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.1.1.04
Konecki Krzysztof (2010) Wywiad na podstawie filmów w badaniu praktyki jogi – na przykładzie badań cielesności i gestów w społecznym świecie praktyki jogi [w:] Leoński Jacek, Fiternicak-Gorzko Magdalena, red., Kultury, subkultury i światy społeczne w badaniach jakościowych. Szczecin: Volumina.pl, s. 303–335.
Koseła Krzysztof (1989) Wywiad z interpretacją fotogramów [w:] Sułek Antoni, Wyka Anna, red., Poza granicami socjologii ankietowej. Warszawa: Instytut Socjologii UW, s. 167–182.
Koseła Krzysztof (1990) Interpretacja fotografii – krok ku socjologii wizualnej. „Kultura i społeczeństwo”, nr 1, s. 65–80.
Krajewski Marek (2008) Fotografie jako przedmioty [ w:] Kaczmarek Jerzy, red., Do zobaczenia. Socjologia wizualna w praktyce badawczej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, s. 119–132.
Krajewski Marek, red. (2012) Niewidzialne miasto. Warszawa: Fundacja Bęc Zmiana.
Lapenta Francesco (2011) Some Theoretical and Methodological Views on Photo-Elicitation [w:] Margolis Eric, Pauwels Luc, eds., The SAGE Handbook of Visual Research Methods. London, Thousand Oaks, New Delhi, Singapore: SAGE Publications, s. 201–213. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446268278.n11
Matthews Nicole (2007) Confessions to a New Public: Video Nation Shorts. „Media, Culture and Society”, vol. 29, s. 435–448. DOI: https://doi.org/10.1177/0163443707076184
McKinnon Innisfree (2011) Expanding Cartographic Practices in Social Science [w:] Margolis Eric, Pauwels Luc, eds., The SAGE Handbook of Visual Research Methods. London, Thousand Oaks, New Delhi, Singapore: SAGE Publications, s. 452–473. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446268278.n24
Mills C. Wright (2008) Wyobraźnia socjologiczna. Przełożyła Marta Bucholc. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Mitchell William J. T. (2005) There Are No Visual Media. „Journal of Visual Culture”, vol. 4(2), s. 257–266. DOI: https://doi.org/10.1177/1470412905054673
Olechnicki Krzysztof (2003) Antropologia obrazu. Fotografia jako metoda, przedmiot i medium nauk społecznych. Warszawa: Oficyna Naukowa.
Olechnicki Krzysztof, Szlendak Tomasz (2002) Wywiad z użyciem fotografii w metodologii badań socjologicznych i w praktyce społecznej. „ASK”, nr 11, s. 7–26.
Pauwels Luc (2011) An Integrated Conceptual Framework for Visual Social Research [w:] Margolis Eric, Pauwels Luc, eds., The SAGE Handbook of Visual Research Methods. London, Thousand Oaks, New Delhi, Singapore: SAGE Publications, s. 3–23. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446268278.n1
Pink Sarah (2007) Walking with Video. „Visual Studies”, vol. 22, s. 240–252. DOI: https://doi.org/10.1080/14725860701657142
Pink Sarah (2009) Etnografia wizualna. Obrazy, media i przedstawienia w badaniach. Przełożyła Maria Skiba. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Rogowski Łukasz (2008) Album fotograficzny jako (re)konstrukcja biografii [w:] Kaczmarek Jerzy, red., Do zobaczenia. Socjologia wizualna w praktyce badawczej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, s. 133–150.
Rogowski Łukasz (2010a) Wizualna kompetencja społeczna jako przedmiot badań współczesnej socjologii. Nieopublikowana rozprawa doktorska [komputeropis]. Poznań: Instytut Socjologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Rogowski Łukasz (2010b) Kompetencja wizualna. Zarys problematyki i propozycja ujęcia. „Kultura Współczesna”, nr 4, s. 110–122.
Rogowski Łukasz (2014) Kompetencje wizualne Polaków. „Lepiej Widzieć” – raport końcowy [dostęp 16 stycznia 2016 r.]. Dostępny w Internecie http://lepiejwidziec.com/pub/uploaddocs/kompetencje_wizualne_polakow.pdf
Rogowski Łukasz (2015) Socjologia wizualna w praktyce. Empiryczne przykłady współpracy socjologów z fotografami. „Rocznik Lubuski”, t. 41(1), s. 79–92.
Rose Gillian (2010) Interpretacja materiałów wizualnych. Krytyczna metodologia badań nad wizualnością. Przełożyła Ewa Klekot. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Sekula Allan (2010) Społeczne użycia fotografii. Przełożył Krzysztof Pijarski. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki.
Shohel M. Mahruf C., Howes Andrew J. (2007) Transition from Nonformal Schools: Learning Through Photo Elicitation in Educational Fieldwork in Bangladesh. „Visual Studies”, vol. 22, s. 53–61. DOI: https://doi.org/10.1080/14725860601167200
Sowa Jan (2007) Od tłumacza [w:] Rancière Jacques Dzielenie postrzegalnego. Estetyka i polityka. Kraków: Korporacja ha!art, s. 59–64.
Tomaszkiewicz Teresa (2006) Przekład audiowizualny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Wagner Jon (2011) Seeing Things: Visual Research and Material Culture [w:] Margolis Eric, Pauwels Luc, eds., The SAGE Handbook of Visual Research Methods. London, Thousand Oaks, New Delhi, Singapore: SAGE Publications, s. 72–95. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446268278.n4
Ziller Robert C. (2000) Self-Counselling Through Re-Authored Photo- Self-Narratives. „Counselling Psychology Quarterly”, vol. 13, s. 265–278. DOI: https://doi.org/10.1080/095150700300091884
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
