Community of Sounds – Community of Culture. Sound in Social Situations

Magdalena Sasin

doi:10.18778/2450-4491.18.14

Autor

Magdalena Sasin University of Lodz https://orcid.org/0000-0003-4760-0460

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.18.14

Słowa kluczowe:

audiosfera, poczucie wspólnoty, ekologia akustyczna, soundwalks, nagrania terenowe

Abstrakt

W niniejszym artykule proponuję spojrzenie na wspólnotę kultury od strony będącej jej immanentną częścią – wspólnoty dźwięków. Środowisko dźwiękowe stanowi istotny element budowania poczucia przynależności i tożsamości: narodowej, lokalnej, grupowej, pokoleniowej i innej. Dźwięki mogą funkcjonować jako symbole, być częścią rytuałów oraz stanowić nośnik wartości. Potraktowanie audiosfery jako jednego z wyznaczników wspólnoty otwiera na nowy wymiar refleksji nad znaczeniem pejzażu dźwiękowego, rozumianego za R. M. Schaferem jako całość lub wycinek środowiska dźwiękowego wraz z jego percepcyjnym, społecznym i historyczno-społecznym kontekstem. Dźwięk jest odbiciem stworzonych przez ludzi systemów organizacji społecznej, w środowisku dźwiękowym więc odzwierciedlają się społeczne zmiany. W analizie tego zagadnienia wykorzystuję nagrania terenowe i ich opisy, dokonane przez studentów pedagogiki Uniwersytetu Łódzkiego. Spostrzeżenia studentów potwierdzają, że warto podjąć refleksję nad dźwiękiem w świecie okulocentrycznym, bardziej niż kiedykolwiek wcześniej zdominowanym przez wzrok, który Wolfgang Welsch nazywa zmysłem dystansowania.

Biogram autora

Magdalena Sasin - University of Lodz

Magdalena Sasin – adiunkt w Katedrze Edukacji Artystycznej i Pedagogiki Twórczości na Wydziale Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego. Zainteresowania naukowe: edukacja estetyczna i artystyczna, ekologia akustyczna, arteterapia, edukacja medialna. Badania z zakresu ekologii akustycznej, popularyzacji kultury w mediach regionalnych, muzyki współczesnej dla dzieci, popularyzacji sztuki w blogosferze, nowych metod edukacji muzycznej dzieci, działalności instytucji kulturalnych. Doświadczenie pedagogiczne, dziennikarskie, w zakresie promocji w instytucji kultury.

Bibliografia

Amato J. (2002) Rethinking Home: A Case for Writing Local History, Berkeley, University of California Press, https://doi.org/10.1525/9780520936331 DOI: https://doi.org/10.1525/9780520936331

Bernat S. (2008) Kierunki kształtowania krajobrazów dźwiękowych, “Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”, vol. XI, pp. 100–121.

Bernat S. (2014) Turystyka dźwiękowa jako nowa forma turystyki zrównoważonej, “Zeszyty Naukowe. Turystyka i Rekreacja”, no. 1, pp. 25–39.

Borawski A. (1921) O ludwisarstwie i dzwonach w Polsce, Kraków, published by M. Muzeum Przemysłowe im. A. Baranieckiego.

Dziura M. (2019) Rola i znaczenie dźwięku dzwonów w kształtowaniu poczucia zadomowienia, “Journal of Urban Technology”, no. 17, pp. 259–278, https://doi.org/10.23858/JUE17.2019.016 DOI: https://doi.org/10.23858/JUE17.2019.016

Guzy-Steinke H. (2010) Tradycja kulturowa jako przyczyna inkluzji społecznej in: Edukacja społeczna wobec problemów współczesnego człowieka i społeczeństwa, J. Piekarski, T. Pilch, W. Theiss, D. Urbaniak-Zając (eds.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, pp. 271–281.

Hofstede G., Hofstede G. J., Minkov M. (2011) Kultury i organizacje, trans. M. Durska, Warszawa, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.

Kapelański M. (2005) Narodziny i rozwój ekologii akustycznej pod banderą szkoły pejzażu dźwiękowego, “Muzyka”, no. 2, pp. 107–118.

Kołacki R. (2011) Prezentacja multimedialnego projektu Tonopolis. Rola krajobrazu dźwiękowego w turystyce miejskiej Torunia, “Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”, no. 15, pp. 206–212.

Losiak R. (2010) O opisach pejzaży dźwiękowych, “Prace Kulturoznawcze”, vol. XI, pp. 224–232.

Losiak R. (2012) Autentyczność dźwięków. Kulturowy kontekst schizofonii, “Kultura współczesna. Teoria, Interpretacje, Praktyka”, vol. 72, no. 1, pp. 94-101.

Losiak R. (2017) Wokół idei ekologii akustycznej. Koncepcje i praktyki, “Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, no. 17, pp. 115–126.

Losiak R., Tańczuk R. (2015) Pejzaż dźwiękowy miejsca zamieszkania w doświadczeniu wrocławian, “Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, no. 1, pp. 191–203.

McLuhan M. (2004) Zrozumieć media. Przedłużenie człowieka, trans. M. Szczucka-Kubisz, Warszawa, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Misiak T. (2009) Estetyczne konteksty audiosfery, Poznań, Wyższa Szkoła Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa.

Misiak T. (2014) Sound studies. Badania na stykach in: Na stykach kultur i mediów. Między prowincjonalizmem a kosmopolityzmem, A. Kisielewska (ed.), Białystok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, pp. 263–274.

Misiak T. (2015) Spóźniony projekt ekologii akustycznej. Dźwięk jako fenomen kulturowy in: Więcej niż obraz, E. Wilk, A. Nacher, M. Zdrodowska, E. Twardoch, M. Gulik (eds.), Gdańsk, Wydawnictwo Naukowe Katedra.

Olcoń-Kubicka M. (2009) Indywidualizacja a nowe formy wspólnotowości, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Oliveros P. (2005) Deep Listening. A Composer’s Sound Practise, Bloomington, iUniverse.

Ong W. J. (1992) Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii, trans. J. Japola, Lublin, Redakcja Wydawnictw KUL.

Paine G. (2017) Acoustic Ecology 2.0, “Contemporary Music Review”, no. 36, pp. 171–181, https://doi.org/10.1080/07494467.2017.1395136 DOI: https://doi.org/10.1080/07494467.2017.1395136

Pinch T., Bijsterveld K. (eds.) (2011) The Oxford Handbook of Sound Studies, New York, Oxford University Press, https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780195388947.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780195388947.001.0001

Reymont W. (1977) Ziemia obiecana, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy.

Rypiński M. (2013) Dźwięk jako element produktu turystycznego na wybranych przykładach, “Turystyka Kulturowa”, no. 8, pp. 24–37.

Sasin M. (2021) Ekologia akustyczna jako istotny element nowoczesnej pedagogiki muzycznej, “Ars Inter Culturas”, no. 10, pp. 119–130.

Sasin M. (2022) Stosunek do doznań słuchowych człowieka a świadomość ciała i cielesności. Perspektywa ekologii akustycznej, “Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne”, vol. 14(1), pp. 58–72, https://doi.org/10.18778/2450-4491.14.05 DOI: https://doi.org/10.18778/2450-4491.14.05

Schafer R. M. (1967) Ear Cleaning. Notes for an Experimental Music Course, Clark & Cruickshank, BMI Canada Limited.

Schafer R. M. (1977) The Soundscape: Our Sonic Environment and the Tuning of the World, Rochester–Vermont, Destiny Books, Alfred A. Knopf.

Schafer R. M. (1982) Muzyka środowiska, trans. D. Gwizdalanka, “Res Facta. Teksty o muzyce współczesnej”, no. 9, pp. 289–315.

Sendyka R. (2011) Antropologia zmysłów, “Autoportret”, vol. 35(3), pp. 20–27.

Szałasek F. (2017) Nagrania terenowe, Gdańsk, Wydawnictwo w Podwórku.

Welsch W. (2001) Na drodze do kultury słyszenia? in: Przemoc ikoniczna czy „nowa widzialność”?, E. Wilk (ed.), trans. K. Wilkoszewska, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, pp. 56–74.

European Capitals of Culture, https://culture.ec.europa.eu/policies/culture-in-cities-and-regions/european-capitals-of-culture (access: 19.09.2023).

Hörstadt – Verein für Akustik, Raum und Gesellschaft, www.hoerstadt.at (access: 19.09.2023).

Westerkamp H. (1974) Soundwalking, “Sound Heritage”, vol. III, no. 4, Victoria B.C., https://hildegardwesterkamp.ca/writings/writings-by/?post_id=13&title=soundwalking (access: 30.09.2018).