Uczeń zdolny w sytuacji postpandemicznej
DOI:
https://doi.org/10.18778/2450-4491.16.05Słowa kluczowe:
uczniowie zdolni, COVID-19, lockdown, nauka zdalna, kryzysowa edukacja zdalnaAbstrakt
Tematyka niniejszego artykułu koncentruje się na funkcjonowaniu uczniów zdolnych podczas pandemii koronawirusa COVID-19 i po niej. Przedmiotem zainteresowania są możliwości rozwoju stworzone im w czasie nauki zdalnej, dobrostan uczniów i problemy, z jakimi musieli się mierzyć, a przede wszystkim – ich kondycja po zakończeniu lockdownu. Zgłębienie tego zagadnienia jest możliwe dzięki analizie wyników badań uczniów zdolnych, wykonanych przed i podczas pandemii w Polsce i innych krajach świata, przeglądowi zaleceń ministerialnych dotyczących pracy z uczniami zdolnymi, materiałów dla nauczycieli, a także porównaniu sytuacji uczniów w czasie lockdownu z potrzebami dzieci zdolnych, przedstawionymi w literaturze przedmiotu. Na tej podstawie sformułowano wnioski dotyczące wpływu pandemii na funkcjonowanie uczniów zdolnych, biorąc pod uwagę dużą różnorodność tej grupy osób oraz zwracając uwagę na fakt, że – obok często analizowanych następstw negatywnych – lockdown miał też pewne korzystne skutki. Poczynione spostrzeżenia należy uwzględnić przy modyfikowaniu kształcenia uczniów zdolnych po powrocie do nauki stacjonarnej; artykuł zawiera konkretne sugestie dla praktyki pedagogicznej.
Bibliografia
Abakumova I., Bakaeva I., Grishina A., Dyakova E. (2019) Active Learning Technologies in Online Education of Gifted Students, “International Journal of Cognitive Research in Science, Engineering and Education”, no. 7(1), pp. 85–94, https://doi.org/10.5937/ijcrsee1901085A DOI: https://doi.org/10.5937/IJCRSEE1901085A
Aboud Y. (2021) Challenges to Gifted Education in the Covid-19 Pandemic about Online Learning in Saudi Arabia from the Perspective of Gifted Students and Parents, “Journal of Gifted Education and Creativity”, no. 8(1), pp. 11–21.
Badura-Madej W. (1996) Podstawowe pojęcia teorii kryzysu i interwencji kryzysowej in: Wybrane zagadnienia interwencji kryzysowej, W. Badura-Madej (ed.), Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, pp. 15–31.
Chan H. W., Ignacio A., Rebello C., Cupchik G. (2022) The Therapeutic Value of Creative Art-Making During the Covid-19 Pandemic, “Journal of Gifted Education and Creativity”, no. 9(1), pp. 93–113.
Chrzanowska I. (2015) Uczeń zdolny – uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi? Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – uczniem zdolnym?, „Studia Edukacyjne”, no. 34, pp. 123–134, https://doi.org/10.14746/se.2015.34.7 DOI: https://doi.org/10.14746/se.2015.34.7
Długosz P. (2020) Blaski i cienie zdalnej edukacji wśród uczniów z obszarów wiejskich in: Wyzwania dla edukacji w sytuacji pandemii COVID-19, N. G. Pikuła, A. Jagielska, J. M. Łukasik (eds.), Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, series: Biblioteka Instytutu Spraw Społecznych Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, vol. 13, pp. 71–94.
Długosz P. (2021) Kondycja uczniów powracających do szkół po zdalnej edukacji. Przypadek Polski i Ukrainy, „Youth in Central and Eastern Europe”, vol. 8(2), pp. 34–42, https://doi.org/10.24917/ycee.2021.12.34-42 DOI: https://doi.org/10.24917/ycee.2021.12.34-42
Domagała-Zyśk E. (ed.) (2020) Zdalne uczenie się i nauczanie a specjalne potrzeby edukacyjne. Z doświadczeń pandemii COVID-19, Lublin, Wydawnictwo Episteme.
Doucet A., Netolicky D., Timmers K., Tuscano J. (2020) Thinking about Pedagogy in an Unfolding Pandemic. An Independent Report on Approaches to Distance Learning During COVID19 School Closures, [online:] https://issuu.com/educationinternational/docs/2020_research_covid-19_eng (access: 2.11.2022).
Dźwigoł-Barosz M. (2015) Rola inteligencji emocjonalnej lidera biznesu, „Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej”, no. 83, pp. 143–152.
Gierczyk M. (2019) Uczeń zdolny w polskiej i angielskiej przestrzeni szkolnej. Studium komparatystyczne, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Grewenig E., Lergetporer P., Werner K., Woessmann L., Zierow L. (2021) COVID-19 and Educational Inequality: How School Closures Affect Low- and High-Achieving Students, “European Economic Review”, no. 140, https://doi.org/10.1016/j.euroecorev.2021.103920 DOI: https://doi.org/10.1016/j.euroecorev.2021.103920
Hollingworth L. S. (1942) Children above 180 IQ Stanford-Binet: Origins and development, Yonkers-on-Hudson, NY, World Book, https://doi.org/10.1037/13574-000 DOI: https://doi.org/10.1037/13574-000
Kaya M. G., Akgül G. (2022) Evaluating Online Education for Gifted Students: Parents’ Views, “Gifted Education International”, no. 38(1), pp. 138–158, https://doi.org/10.1177/02614294211065089 DOI: https://doi.org/10.1177/02614294211065089
Klein A. G. (2000) Fitting the School to the Child: The Mission of Leta Stetter Hollingworth, Founder of Gifted Education, “Roeper Review”, no. 2(23), pp. 197–203, https://doi.org/10.1080/02783190009554075 DOI: https://doi.org/10.1080/02783190009554075
Knapton S. (2022) Lockdown Effects Feared to Be Killing More People than Covid, “The Telegraph”, 18.08.2022, [online:] https://www.telegraph.co.uk/news/2022/08/18/lockdown-effects-feared-killing-people-covid/ (access: 2.11.2022).
Ladson-Billings G. (2021) I’m Here for the Hard Re-Set: Post Pandemic Pedagogy to Preserve Our Culture, “Equity & Excellence in Education”, no. 54, pp. 68–78, https://doi.org/10.1080/10665684.2020.1863883 DOI: https://doi.org/10.1080/10665684.2020.1863883
Limont W. (2012) Uczeń zdolny. Jak go rozpoznać i jak z nim pracować, Sopot, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Nęcka E. (2003) Inteligencja: geneza – struktura – funkcje, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Pac-Marcinkowska K. (ed.) (2020) Zdolni zdalnie, series: Skrypty Metodyczne, Wrocław, Dolnośląski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli we Wrocławiu.
Potts J. A. (2018) Profoundly Gifted Students’ Perceptions of Virtual Clasrooms, “Gifted Child Quarterly”, no. 63, pp. 58–80, https://doi.org/10.1177/0016986218801075 DOI: https://doi.org/10.1177/0016986218801075
Ptaszek G., Stunża G., Pyżalski J., Dębski M., Bigaj M. (2020) Edukacja zdalna: co stało się z uczniami, ich rodzicami i nauczycielami?, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Pyżalski J. (2021) Zdrowie psychiczne i dobrostan młodych ludzi w czasie pandemii COVID-19 – przegląd najistotniejszych problemów, „Dziecko Krzywdzone. Teoria, Badania, Praktyka”, no. 20(2), pp. 92–115.
Pyżalski J., Poleszak W. (2022) Polish Teachers’ Stress, Well-Being and Mental Health During COVID-19 Emergency Remote Education – A Review of the Empirical Data, „Lubelski Rocznik Pedagogiczny”, no. 41(2), pp. 25–40, https://doi.org/10.17951/lrp.2022.41.2.25-40 DOI: https://doi.org/10.17951/lrp.2022.41.2.25-40
Renzulli J. (2021) The Three Ring Conception of Giftedness: A Change in Direction from Being Gifted to the Development of Gifted Behaviors in: Conceptions of Giftedness, R. J. Sternberg, J. E. Davidson (eds.), pp. 246–279, New York, Cambridge University Press, https://doi.org/10.1017/CBO9780511610455.015. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-56869-6_19
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (z późniejszymi zmianami), Dz.U. 2022 poz. 1594.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 marca 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, Dz.U. 2020 poz. 410.
Sasin M. (ed.) (2021) Kultura i twórczość w czasach zarazy, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Szmidt K. J. (2001) Twórczość i pomoc w tworzeniu w perspektywie pedagogiki społecznej, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Trempała E. (1999) Edukacja ustawiczna – wymóg współczesności in: A. Przecławska, W. Theiss (eds.), Pedagogika społeczna – pytania o XXI wiek, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, pp. 153–164.
Gałązkiewicz K. (2022) Liczba niecovidowych zgonów nadmiarowych zaczyna się zrównywać ze zgonami covidowymi, [online:] https://portal.abczdrowie.pl/rosnie-dlug-zdrowotny-wy-wolany-pandemia-koronawirusa-przez-brak-miejsc-w-szpitalach-umiera-coraz-wiecej-pacjentow-ze-schorzeniami-innymi-niz-covid-19 (access: 03.01.2022).
Pyżalski J., Walter N. (2021) Edukacja zdalna w czasie pandemii COVID-19 w Polsce – mapa głównych szans i zagrożeń. Przegląd i omówienie wyników najważniejszych badań związanych z kryzysową edukacją zdalną w Polsce, [online:] https://operon.pl/Edukacja_zdalna_w_czasie_pandemii_COVID-19.pdf (access: 27.11.2022).
Raport Ministra Edukacji Narodowej. Zapewnienie funkcjonowania jednostek systemu oświaty w okresie epidemii COVID-19, Warszawa, June 2020, [online:] https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/raport-ministra-edukacji-narodowej-na-temat-funkcjonowania-szkol-i-placowek-oswiatowych-w-okresie-covid-19 (access: 2.11.2022).
Tędziagolska M., Haczewska-Wierzbicka K. (2021) Sytuacja uczniów z niepełnosprawnościami w czasie pandemii COVID-19. Raport z badania jakościowego, Warszawa, researcheye, [online:] https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2022-08/Edukacja%20uczni%C3%B3w%20z%20niepe%C5%82nosprawno%C5%9Bciami%20w%20cza-sie%20pandemii.pdf (access: 3.11.2022).

Strona czasopisma, prowadzona przez Zespół redakcyjny NOWiS na platformie Index Copernicus: 

