Etyka (w) codzienności wychowania – od nieuchronności do możliwości
Słowa kluczowe:
codzienność, Lebenswelt, pedagogika, autonomia, powinnośćAbstrakt
Codzienność wychowania jako skrzyżowanie światów życia pedagoga i wychowanka, będąca wieloznaczną i zróżnicowaną, zmienną, bo tworzącą się, racjonalną i nieracjonalną et cetera, nie pozwala na „przycięcie” w rozmiarze uniwersalnym zasad i przewidywanych efektów etycznego działania. Jest placem gry między nieuchronnością i możliwością etycznego działania pedagogicznego. Tym samym w artykule została podważona zasadność tworzenia kodeksu etycznego jako „dokumentu” uprawomocniającego status profesji pedagoga. Towarzyszy temu przekonanie, że niezmiernie trudno wyważyć deontologię z poszanowaniem prawa pedagoga do autonomii podmiotowej, jak również z docenieniem przeżywania przez niego i wychowanka codzienności wychowania.
Bibliografia
Carr D. (2000) Professionalism and Ethics in Teaching, London, Routledge.
Depraz N. (2010) Zrozumieć fenomenologię. Konkretna praktyka, tłum. A. Czarnecka, Warszawa, Oficyna Naukowa.
Dybel P. (2012a) Kłopot z „intersubiektywnością” w: Intersubiektywność, P. Makowski (red.), Kraków, Universitas.
Dybel P. (2012b) Oblicza hermeneutyki, Kraków, Universitas.
Filek J. (2010) Życie. Etyka. Inni, Kraków, Wydawnictwo Homini.
Gadamer H.-G. (1993) Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej, tłum. B. Baran, Kraków, Inter Esse.
Hartman J. (2011) Wiedza. Byt. Człowiek. Z głównych zagadnień filozofii, Kraków, Universitas.
Heidegger M. (1989) Co znaczy myśleć? w: Filozofia współczesna, J. Tischner (red.), tłum. J. Mizera, J. Tischner, Kraków, Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy.
Heidegger M. (2010) Identyczność i różnica, tłum. J. Mizera, Warszawa, Aletheia.
Heidegger M. (2011) Zasada racji, tłum. J. Mizera, Kraków, Wydawnictwo Baran i Suszyński.
Jaworska-Witkowska M., Kwieciński Z. (2011) Nurty pedagogii. Naukowe, dyskretne, odlotowe, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Kaniowski A. M. (1999) Supererogacja. Zapomniany wymiar etyki, Warszawa, Oficyna Naukowa.
Kołakowski L. (2000) Etyka bez kodeksu, w: L. Kołakowski, Kultura i fetysze. Eseje, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kowalska M. (1996) Deleuze Gilles, Différence et Répétition w: Przewodnik po literaturze filozoficznej XX wieku, B. Skarga (red.), t. IV, Warszawa, PWN.
Kwaśnica R. (2006), Wprowadzenie do myślenia o nauczycielu w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, B. Śliwerski, Z. Kwieciński (red.), t. II, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kwiatkowska H. (2005) Tożsamość nauczycieli. Między anomią a autonomią, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.
Kwiatkowska H. (2010) Nauczyciel – zawód „niemożliwy”, ale nieunikniony w: Etyka i profesjonalizm w zawodzie nauczyciela, J. M. Michalak (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Lazari-Pawłowska I. (1992) Etyka. Pisma wybrane, Wrocław–Warszawa–Kraków, Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Lévinas E. (1998) Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności, tłum. M. Kowalska, Warszawa, PWN.
Makowski P. (2012) Spektrum praktyczne etyki a intersubiektywność w: Intersubiektywność, P. Makowski (red.), Kraków, Universitas.
Męczkowska A. (2006) Podmiot i pedagogika. Od oświeceniowej utopii ku pokrytycznej dekonstrukcji, Wrocław, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP.
Miksa (2010) Miejsce powinności w etyce zawodowej nauczyciela w: Etyka i profesjonalizm w zawodzie nauczyciela, J. M. Michalak (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Przyłębski A. (2010) Etyka w świetle hermeneutyki, Warszawa, Oficyna Naukowa.
Ricoeur P. (2005) O sobie samym jako innym, tłum. M. Kowalska, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Spaemann R. (2001) Osoby. O różnicy między czymś a kimś, tłum. J. Merecki, Warszawa, Oficyna Naukowa.
Šrubar I. (1993) Świat przeżywany i totalność. Dwa typy ugruntowania myśli socjologicznej w: Świat przeżywany. Fenomenologia i nauki społeczne, zebrali i wstępem opatrzyli Z. Krasnodębski, K. Nellen, Warszawa, PIW.
Stróżewski W. (1994) Istnienie i sens, Kraków, Wydawnictwo Znak.
Tischner J. (1982) Sztuka etyki w: J. Tischner, Myślenie według wartości, Kraków, Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”.
Tischner J. (2006), Etyka wartości i nadziei w: J. Tischner, O człowieku. Wybór pism filozoficznych, Wrocław–Warszawa–Kraków, Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Walczak A. (2011) Spotkanie z wychowankiem. Ku tożsamości ipse pedagoga, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Walczak A. (2012) Obecność i ślad pedagoga jako fenomeny wychowania w: Metamorfozy filozofii wychowania. Od antyku po współczesność, S. Sztobryn, M. Wasilewski, M. Rojek (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Waldenfels B. (2002) Topografia obcego. Studia z fenomenologii obcego, tłum. J. Sidorek, Warszawa, Oficyna Naukowa.
Waldenfels B. (2009) Podstawowe motywy fenomenologii obcego, obcego, tłum. J. Sidorek, Warszawa, Oficyna Naukowa.
Wojtysiak J. (2005) O słowie BYĆ, Lublin, Towarzystwo Naukowe KUL.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Strona czasopisma, prowadzona przez Zespół redakcyjny NOWiS na platformie Index Copernicus: 
