Hybrid identities? Trajectories of the Lives of Women with Acquired Disabilities

Dorota Żuchowska-Skiba

doi:10.18778/1733-8069.16.3.05

Autor

Dorota Żuchowska-Skiba AGH, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Wydział Humanistyczny https://orcid.org/0000-0002-8198-9900

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.16.3.05

Słowa kluczowe:

tożsamość, kobiety z niepełnosprawnością, niepełnosprawność nabyta, niepełnosprawność ruchu, punkt zwrotny

Abstrakt

W badaniu nad niepełnosprawnością niezwykle istotną rolę odgrywają kwestie związane z przemianami tożsamości dokonującymi się pod wpływem doświadczeń, które zmieniają dotychczasowy bieg życia i wymuszają przyjęcie nowych ról i adaptację dotychczas wypełnianych. Taki charakter ma niepełnosprawność nabyta w dorosłym życiu. Stanowi ona punkt zwrotny powodujący transformację tożsamości kobiet, które muszą na nowo zdefiniować siebie i swoje miejsce w nowej dla nich rzeczywistości. Zasadniczym celem artykułu będzie ukazanie przemian, jakim podlegają tożsamości kobiet, które w wyniku wypadku nabyły niepełnosprawność w wieku dorosłym. Badania oparto o autobiograficzne wywiady narracyjne. Metoda ta pozwoliła na odtworzenie trajektorii życia respondentek, ukazując procesualny charakter kształtowanych przez nie tożsamości, które ulegały zmianom pod wpływem konieczności dopasowania się do warunków wynikających z nabytej niepełnosprawności. Badaniu poddano 6 kobiet zróżnicowanych pod kątem wieku, wykształcenia, pozycji zawodowej oraz sytuacji rodzinnej, które wpływały na realizowane przez nie role i zajmowane pozycje społeczne.

Biogram autora

Dorota Żuchowska-Skiba - AGH, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Wydział Humanistyczny

Dorota Żuchowska-Skiba, PhD – AGH University of Science and Technology, Faculty of Humanities. Research interests include the analysis of mass media, especially new media, together with the prospect of collective action taken in the social and virtual reality. Particular attention is paid to new forms of social activity and the public, civic, and political society in the era of the network for people with disabilities and other excluded or marginalized groups.

Bibliografia

Asch, Adrienne and Michelle Fine Michelle. 1988. “Introduction: Beyond pedestals.” Pp 1-37. in Women with disabilities: Essays in psychology, culture, and politics, edited by A. Asch and M. Fine. Philadelphia, PA: Temple University Press.

Asch, Adrienne and Michelle Fine. 1997. “Sexuality and Women with Disabilities: The Example of Women and Literature.” Pp. 241-255 in Disability Studies Reader, edited by L. Davis. New York, London: Routledge.

Barnes, Coli and Geof Mecer. 2008. Niepełnosprawność. Warsaw: Sic!

Barnwell, Alice M. and David J. Kavanagh. 1997. “Prediction of psychological adjustment to multiple sclerosis.” Social Science and Medicine 45:411-418. DOI: https://doi.org/10.1016/S0277-9536(96)00356-5

Beckwith, Alison, and Matthew Kwai-Sang Yau. 2013. “Sexual recovery: Experiences of women with Spinal injury reconstructing a positive sexual identity.” Sexuality and Disability 31:313-324. DOI: https://doi.org/10.1007/s11195-013-9315-7

Begum, Nasa. 1992. “Disabled Women and the Feminist Agenda.” Feminist Review 1(40):70-84. DOI: https://doi.org/10.1057/fr.1992.6

Brooks, Nancy and Mary Jo Deegan. 1981. “Women and Disability: The Double Handicap.” The Journal of Sociology and Social Welfare 2(8):229-231.

Brooks, Nancy A., and Ronald R. Matson. 1982. “Social-psychological adjustment to multiple sclerosis: A longitudinal study.” Social Science and Medicine 16(24): 2129-2135. DOI: https://doi.org/10.1016/0277-9536(82)90262-3

Burke, Peter. 2009. Cultural hybridity. Cambridge: Polity Press.

Campbell, Fiona K. 2009. Contours of Ableism: Territories, Objects, Disability and Desire. London: Palgrave Macmillan. DOI: https://doi.org/10.1057/9780230245181

Carr, David. 1986. Time, narrative and history. Bloomington, IN: Indiana University Press.

Charmaz, Kathy. 1995. “The body, identity, and self: Adapting to impairment.” The Sociological Quarterly 36(4):657-680. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1533-8525.1995.tb00459.x

Ciaputa, Ewelin, Agnieszka Król, and Marta Warat. 2014. “Genderowy wymiar niepełnosprawności. Sytuacja kobiet z niepełnosprawnościami wzroku, ruchu i słuchu.” Pp. 153-174 in Polscy niepełnosprawni: od kompleksowej diagnozy do nowego modelu polityki społecznej, edited by B. Gąciarz and S. Rudnicki. Cracow: Wydawnictwo AGH.

Ciaputa, Ewelina et al. 2014. “Macierzyństwo kobiet z niepełnosprawnościami ruchu, wzroku i słuchu.” Studia Socjologiczne 2(213):203-224.

Craig, Ashley R., Karen Hancock, and Esther Chang. 1994. “The influence of spinal cord injury on coping styles and self-perceptions two years after the injury.” Australian and New Zealand Journal of Psychiatry 2(28):307-312. DOI: https://doi.org/10.1080/00048679409075644

Deaux, Kay (1993) “Reconstructing social identity.” Personality and Social Psychology Bulletin 19(1):4-12. DOI: https://doi.org/10.1177/0146167293191001

Deaux, Kay. 2001. “Social identity.” Pp. 1059-1068 in Encyclopedia of women and gender, edited by J. Worrell. San Diego, CA: Academic Press.

Deegan, Mary Jo. 2018. Women and disability: The double handicap. New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781351318082-1

Dolch, Norman A. 2003. “Role.” Pp. 391-410 in Handbook of Symbolic Interactionism, edited by L. T. Reynolds and N. J. Herman-Kinney. Walnut Creek: Alta Mira Press.

Ethier, Kathleen A. and Kay Deaux. 1994. “Negotiating social identity when contexts change: Maintaining identification and responding to threat.” Journal of Personality and Social Psychology 2(67):243-251. DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.2.243

Ferri, Beth A. and Noel Gregg. 1998. “Women with disabilities: Missing voices.” Women’s Studies International Forum 4(21):429-439. DOI: https://doi.org/10.1016/S0277-5395(98)00038-7

Finger, Ann. 1991. Past Due: A Story of Disability, Pregnancy and Birth. Seattle: Seal Press.

Finger, Ann. 1992. “Forbidden Fruit.” New Internationalist 233:8-10.

Forber-Pratt Anjali J. et al. 2017. “Disability identity development: A systematic review of the literature.” Rehabilitation Psychology 62:198-207. DOI: https://doi.org/10.1037/rep0000134

Frank, Ann W. 1993. “The rhetoric of self-change: illness experience as narrative.” The Sociological Quarterly 1(34):39-52. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1533-8525.1993.tb00129.x

Goethals, Tina, Elisabeth De Schauwer, and Geert Van Hove. 2015. “Weaving Intersectionality into Disability Studies Research: Inclusion, Reflexivity and Anti-essentialism.” Journal for Diversity and Gender Studies 2(1-2):75-94. DOI: https://doi.org/10.11116/jdivegendstud.2.1-2.0075

Gonçalves, Kellie. 2013. “‘Cooking lunch, that’s Swiss’: Constructing hybrid identities based on socio-cultural practices.” Multilingua 4(432):527-547. DOI: https://doi.org/10.1515/multi-2013-0026

Goodley, Dan. 2011. Disability Studies. An Interdisciplinary Introduction. London: Sage.

Hancock. Marie A. 2007. “When Multiplication Doesn’t Equal Quick Addition: Examining Intersectionality as a Research Paradigm.” Perspectives on Politics 1(5):63-79. DOI: https://doi.org/10.1017/S1537592707070065

Hermanns, Harry. 1987. “Narrative interview – a new tool for sociological field research.” Acta Universitatis Lodziensis: Folia Sociologica 13:43-56.

Hormuth, Stefan E. 1990. The ecology of the self: Relocation and self-concept change. Cambridge: Cambridge University Press.

Hughes Rosemary B. et al. 2003. “Health promotion for women with physical disabilities: A pilot study.” Rehabilitation Psychology 3(48):182-188. DOI: https://doi.org/10.1037/0090-5550.48.3.182

Jenkins, Richard. 2005. Social Identity. London, New York: Routledge.

Konecki, Krzysztof T. 2015. “Anselm L. Strauss—Pragmatic Roots, Pragmatic Implications.” Przegląd Socjologii Jakościowej 1(11):12-39. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.11.1.02

Król, Agnieszka. 2018. “Niepełnosprawność i sprawiedliwość reprodukcyjna. Zarys wybranych zagadnień dotyczących kobiet z niepełnosprawnościami.” Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura 1(10):84-99. DOI: https://doi.org/10.24917/20837275.10.1.7

Kubicki, Paweł. 2017. Polityka publiczna wobec osób z niepełnosprawnościami. Warsaw: Oficyna Wydawnicza SGH Szkoła Główna Handlowa w Warszawie.

Kumaniecka-Wiśniewska, Agnieszka. 2006. Kim jestem? Tożsamość kobiet upośledzonych umysłowo. Warsaw: Wydawnictwo Akademickie.

McDonald, Katherine E., Christofer Keys, and Fabricio E. Balcazar. 2007. “Disability, race/ethnicity and gender: themes of cultural oppression, acts of individual resistance.” American Journal of Community Psychology 39(1-2):145-161. DOI: https://doi.org/10.1007/s10464-007-9094-3

Milligan, Maureen S. and Alfred H. Neufeldt. 2001. “The myth of asexuality: A survey of social and empirical evidence.” Sexuality and Disability” 19(2):91-109. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1010621705591

Moin, Victor, Ilana Duvdevany, and Daniela Mazor. 2009. “Sexual Identity, Body Image and Life Satisfaction Among Women With and Without Physical Disability.” Sexuality Disability 27:83-95. DOI: https://doi.org/10.1007/s11195-009-9112-5

Morris, Jenny. 1993. “Feminism and Disability.” Feminist Review 1(43):57-70. DOI: https://doi.org/10.1057/fr.1993.4

Moser, Ingunn. 2006. “Sociotechnical practices and difference: On the interferences between disability, gender, and class.” Science, Technology and Human Values 31(5):537-564. DOI: https://doi.org/10.1177/0162243906289611

Nosek, Margaret A. 1996. “Wellness among women with physical disabilities.” Pp. 17-33 in Women with physical disabilities: Achieving and maintaining health and well-being, edited by D. M. Krotoski, M. A. Nosek, and M. A. Turk. Baltimore: Brookes.

Nosek, Margaret A. and Rosemary B. Hughes. 2003. “Psychosocial Issues of Women with Physical Disabilities: The Continuing Gender Debate.” Rehabilitation Counseling Bulletin 4(46):224-233. DOI: https://doi.org/10.1177/003435520304600403

Nosek, Margaret A. et al. 2003. “Self-esteem and women with disabilities.” Social Science and Medicine 56:1737-1747. DOI: https://doi.org/10.1016/S0277-9536(02)00169-7

Oyserman, Dafna. 2004. “Self-concept and identity.” Pp. 5-24 in Self and Social Identity, edited by M. B. Brewer and M. Hewstone: Hoboken: Blackwell Publishing.

Piątek, Katarzyna. 2009. “Kilka uwag o trudnościach badawczych problemu niepełnosprawności – na przykładzie kobiet z niepełnosprawnością fizyczną.” Pp. 217-224 in Metody, techniki i praktyka badań społecznych, edited by A. Bąk and Ł. Kubisz-Muła. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Akademii Techniczno-Humanistycznej.

Riemann, Gerhard and Fritz Schütze. 1992. „‘Trajektoria’ jako podstawowa koncepcja teoretyczna w analizach cierpienia i bezładnych procesów.” Kultura i Społeczeństwo 2(36):89-108.

Simon, Bernd. 2004. Identity in modern society: A social psychological perspective. Hoboken: Blackwell Publishing.

Stojkow, Maria and Dorota Żuchowska-Skiba. 2018. “Hybrid identities? Trajectories of the fate of old Muslim women in Poland.” Revista Prisma Social 21:177-193.

Strauss, Anselm L. 1959. Mirrors and masks. The search for identity. Chicago: University of Chicago Press.

Strauss, Anselm L. 1995. “Identity, Biography, History, and Symbolic Representations.” Social Psychology Quarterly 1(58):4-12. DOI: https://doi.org/10.2307/2787139

Strauss, Anselm L. 2013. Zwierciadła i maski. W poszukiwaniu tożsamości. Kraków: Nomos.

Szczęsna, Ewa. 2004. “Tożsamość hybrydyczna.” ER(R)GO 2(9):9-18.

Taleporos, George and Mariat McCabe. 2002. “The impact of sexual esteem, body esteem, and sexual satisfaction on psychological well-being in people with physical disability.” Sexuality and Disability 20(3):177-183. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1021493615456

Thomas, Carol. 1997. “The Baby and the Bath Water: Disabled Women and Motherhood in Social Context.” Sociology of Health and Illness 5(19):622-643. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-9566.00073

Thomas, Carol. 1999. Female Forms: Experiencing and Understanding Disability. Buckingham: Open University Press.

Tøssebro, Jan. 2004. “Understanding disability: introduction to the special issues of SJDR.” Scandinavian Journal of Disability Research 6(1):3-7. DOI: https://doi.org/10.1080/15017410409512635

Walsh, Anthony and Patricia Ann Walsh. 1989. “Love, self-esteem, and multiple sclerosis.” Social Science and Medicine 7(29):793-798. DOI: https://doi.org/10.1016/0277-9536(89)90078-6

Wendelborg, Christian and Jan Tøssebro. 2010. “Marginalisation processes in inclusive education in Norway: a longitudinal study of classroom participation.” Disability & Society 6(25):701-714. DOI: https://doi.org/10.1080/09687599.2010.505744

Wołowicz-Ruszkowska, Agnieszka. 2013. Zanikanie? Trajektorie tożsamości kobiet z niepełnosprawnością. Warsaw: Wydawnictwo APS.