A Community in Quarantine: The Social Worlds of Alternative Theater During the Pandemic

Katarzyna Kalinowska; Katarzyna Kułakowska; Maria Babicka; Michał Bargielski

doi:10.18778/1733-8069.17.3.03

Autor

Katarzyna Kalinowska Educational Research Institute, Poland https://orcid.org/0000-0003-2657-6107
Katarzyna Kułakowska Institute of Art, Polish Academy of Sciences, Poland https://orcid.org/0000-0002-3673-4394
Maria Babicka Institute of Applied Social Sciences, University of Warsaw, Poland https://orcid.org/0000-0002-2156-6754
Michał Bargielski https://orcid.org/0000-0001-7448-4923

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.17.3.03

Słowa kluczowe:

socjologia teatru, teatr alternatywny, teatr niezależny, społeczne światy teatru, pandemia COVID-19

Abstrakt

Celem artykułu jest opisanie funkcjonowania środowiska teatru alternatywnego w czasie pandemii COVID-19. Ramy teoretyczne rozważań wyznacza teoria światów społecznych pozwalająca uchwycić procesualny charakter rekonstruowania świata społecznego teatralnej alternatywy w dobie pandemii. Problem badawczy dotyczy tego, jak radzi sobie teatr niezależny, gdy zagrożone jest praktykowanie teatru alternatywnego jako narzędzia budowania wspólnoty „tu i teraz”, a więc główna technologia, wartości, a wraz z nimi centralne działanie organizujące komunikację w społecznym świecie alternatywy. W artykule uwzględniamy zarówno zmiany spowodowane pandemią (brak możliwości budowania relacji podczas bezpośredniego spotkania z widzem/uczestnikiem), jak i stałość w codziennym doświadczeniu ludzi teatru alternatywnego (kryzysowa tożsamość ludzi alternatywy). Empiryczną podstawą analiz są materiały zgromadzone podczas dwóch badań socjoantropologicznych: (1) sytuacji zawodowej pracowników i pracownic teatrów w Polsce w czasie pandemii, realizowanych przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie; (2) modusu pracy teatralnej Teatru Węgajty z perspektywy doświadczeń jego uczestników i uczestniczek.

Biogramy autorów

Katarzyna Kalinowska - Educational Research Institute, Poland

Katarzyna Kalinowska, PhD, sociologist. She works as an assistant professor at the Educational Research Institute in Warsaw. Author of the monograph titled Flirt and Pickup Practices: A Study in the Microsociology of Emotions. Her research interests include the sociology of emotions and love, qualitative research methodology, research ethics, and the anthropology of school and youth. She also researches theater education and theater pedagogy in Poland.
Katarzyna Kułakowska - Institute of Art, Polish Academy of Sciences, Poland

Katarzyna Kułakowska, PhD, cultural scientist, cultural anthropologist, social researcher. Currently works as an assistant professor at the Institute of Art at the Polish Academy of Sciences, where she studies the working method of the Węgajty Theater on the basis of the experiences of its participants. She has published two monographs: Gender City: The Lover’s Discourse of Maria Peszek (Warsaw 2010) and Jestresses: The Women of Polish Theatrical Counterculture (Warsaw 2017). Her research interests include the specificity of female experience in the Polish theater; gender, body, and sexuality. She is working on expanding Polish theater studies with feminist perspective.
Maria Babicka - Institute of Applied Social Sciences, University of Warsaw, Poland

Maria Babicka, MA, graduate of sociology and social anthropology, theater pedagogue, PhD student and member of the Department of Culture Research Methods in the Institute of Applied Social Sciences, University of Warsaw. She works in the Department of Theater Pedagogy at the Zbigniew Raszewski Theater Institute. Her research interests include amateur theater, theater education in Poland, and family educational practices of participating in theater life. She is a member of the Theatre Pedagogues’ Association.
Michał Bargielski

Michał Bargielski, MA, sociologist, independent researcher. Specializes in public policy evaluation research and cultural animation. Currently working on the role of cultural and artistic projects in the development of local societies.

Bibliografia

Barba, Eugenio. 1979. The Floating Islands. Reflection with Odin Teatret. Edited by F. Taviani. Holstebro: Thomsens Bogtrykkeri.

Becker, Howard S. 1982. Art Worlds. Berkeley, CA: University of California Press.

Braun, Virginia et al. 2020. “The online survey as a qualitative research tool.” International Journal of Social Research Methodology. DOI: 10.1080/13645579.2020.1805550. DOI: https://doi.org/10.1080/13645579.2020.1805550

Buchwald, Dorota. 2019. “Statystyka.” Pp. XXVIII-LV in Teatr w Polsce. Dokumentacja sezonu 2017/2018, 2019, edited by Dorota Buchwald et al. Warsaw: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.

Charmaz, Kathy. 2006. Grounded Theory. A Practical Guide through Qualitative Analysis. London: Sage Publication.

Clarke, Adele E. 1991. “Social Worlds/Arenas Theory as Organizational Theory.” Pp. 119-158 in Social Organization and Social Process. Essays in Honor of Anselm Strauss, edited by D. R. Maines. New York: Aldine de Gruyter.

Cressey, Paul G. [1932] 2008. The Taxi-Dance Hall. A Sociological Study in Commercialized Recreation and City Life, Chicago: University of Chicago Press. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226120546.001.0001

Drozdowski, Rafał et al. 2020. Życie codzienne w czasach pandemii. Raport z drugiego etapu badań. Poznań: Uniwersytet Adama Mickiewicza. Retrieved September 08, 2020 https://issuu.com/wydzialsocjologiiuam/docs/z_ycie_codzienne_w_czasach_pandemii_8a63943c6eb314

Dziewulska, Małgorzata. 1994. “Dlaczego.” Teatr 12(939):35.

Gołaczyńska, Małgorzata. 2002. Mozaika współczesności. Teatr alternatywny w Polsce po roku 1989. Wroclaw: Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego.

Gramont, Edward. 1998. “Pesymizm alternatywy.” Pp. 131-139 in Koniec teatru alternatywnego?, edited by D. Kalinowski. Slupsk: Katedra Filologii Polskiej WSP w Słupsku.

Grotowski, Jerzy. 2012. Teksty zebrane. Edited by A. Adamiecka-Sitek et al. Warsaw, Wroclaw: KP, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Instytut im. Jerzego Grotowskiego.

Hammersley, Martyn and Paul Atkinson. 1995. Ethnography. Principles in practice. London: Routledge.

Heidegger, Martin. 1962. Being and Time. Translated by J. Macquarrie and E. Robinson. Oxford, Cambridge: Blackwell Publishers.

Jawłowska, Aldona. 1975. Drogi kontrkultury. Warszawa: PIW.

Jawłowska, Aldona. 1981. “Skrót wypowiedzi wygłoszonej podczas poznańskiego sympozjum Aktor, 3-5 kwietnia 1981.” Biuletyn Konfrontacji Młodego Teatru 4:10-12.

Jawłowska, Aldona. 1988. Więcej niż teatr. Warsaw: PIW.

Kacperczyk, Anna. 2016. Społeczne światy. Teoria – empiria – metody badań na przykładzie świata wspinaczki. Lodz: Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/7969-714-4

Kaufmann, Jean-Claud. 2007. L’Entretien compréhensif. Paris: Armand Colin.

Kłossowicz, Jan. 1987. “Alternatywa.” Literatura 2:67.

Kolankiewicz, Leszek. 2002. “Kultura czynna. Prahistoria animacji.” Pp. 27-55 inAnimacja kultury. Doświadczenie i przyszłość, edited by G. Godlewski et al. Warsaw: Instytut Kultury Polskiej UW.

Konecki, Krzysztof T. 2000. Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kornaś, Tadeusz. 1999. “Wszystko się wymieszało.” Scena 4-5:10-11.

Kornaś, Tadeusz. 2007. Between Anthropology and Politics. Two Strands of Polish Alternative Theatre. Warsaw: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.

Kornaś, Tadeusz. 2010. “Inny teatr. Alternatywne historie.” Pp. 61-88 in Kultura niezależna w Polsce 1989–2009, edited by P. Marecki. Cracow: Korporacja ha!art.

Kosiński, Dariusz. 2010. Teatra polskie. Historie. Warsaw: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kozinets, Robert V. 2010. Netnography: Doing Ethnographic Research Online. Los Angeles, London, New Delhi, Singapore, Washington, Boston: SAGE Publications.

Kubikowski, Tomasz. 2000. “Teatr alternatywny.” Pp. 227-248 in Encyklopedia Kultury Polskiej XX Wieku. Tom: Teatr – widowisko, edited by M. Fik. Warsaw: Instytut Kultury Polskiej UW.

Kułakowska, Katarzyna et al. 2020. “Individual and Community Crises in a Pandemic: The Social Theater of Ambulatory Care.” Pamiętnik Teatralny 69(4):63-84. DOI: https://doi.org/10.36744/pt.455

Lofland, John and Lyn Loffland. 1995. Analyzing Social Settings. A Guide to Qualitative Observation and Analysis. Belmont, California: Wadsworth..

Lupton, Deborah, ed. 2020. Doing fieldwork in a pandemic (crowd-sourced document). Retrieved May 09, 2021 https://docs.google.com/document/d/1clGjGABB2h2qbduTgfqribHmog9B6P0NvMgVuiHZCl8/edit?ts=5e88ae0a

Marecki, Piotr. 2010. “Raport z dziejów entuzjazmu w Polsce po 1989 roku. Bardzo krótkie wprowadzenie.” Pp. 4-6 in Kultura niezależna w Polsce 1989-2009, edited by P. Marecki, Cracow: Korporacja Ha!art.

Mogilnicka, Krystyna. 2020. Covid-19 i teatr na świecie. Retrieved September 08, 2020 https://e-teatr.pl/covid-19-i-teatr-na-swiecie-a285465

Nyczek, Tadeusz. 1980. Pełnym głosem. Teatr studencki w Polsce 1970-1975. Cracow: Wyd. Literackie.

Nyczek, Tadeusz. 2001. “Alternatywny.” Teatr 4:55-60.

Ostrowska, Joanna and Juliusz Tyszka. 2008. Szkice o teatrze alternatywnym. Poznan: Wyd. Naukowe UAM.

Puzyna, Konstanty. 1974. “Rola społeczna teatrów studenckich.” Pp. 168-173 in Syntezy za trzy grosze, edited by K. Puzyna. Warsaw: PIW.

Raczak, Lech. 2004. “O tęsknocie w czasach monologu.” Pp. 59-64 in Teatr – przestrzeń dialogu. Wokół granic konwencji i technik teatralnych, edited by J. Ostrowska, J. Tyszka, and A. Skórzyńska. Szczecin: Festiwal Kontrapunkt, Studio 69.

Semil, Małgorzata and Elżbieta Wysińska. 1980. Słownik współczesnego teatru. Warsaw: Wyd. Artystyczne i Filmowe.

Strauss, Anselm L. 1978. “A Social Worlds Perspective.” Pp. 119-128 in Studies in Symbolic Interaction, edited by N. Denzin. Greenwich: JAI Press.

Szpakowska, Małgorzata. 1983. “Czy istotnie kontrkultura?” Pp. 279- 292 in O kulturze i znachorach. Cracow, Wroclaw: Wyd. Literackie.

Touraine, Alain. 1985. “An Introduction to the Study of Social Movements.” Social Research” 52(4):749-787.

Watson, Ian. 1993. Towards a Third Theatre. Eugenio Barba and The Odin Teatret. London: Routledge.

Wyka, Anna. 1990. “Alternatywny światopogląd i praktyka społeczna (z doświadczeń zachodnich).” Pp. 47-80 in Spontaniczna kultura młodzieżowa, edited by J. Wertenstein-Żuławski and M. Pęczak. Wroclaw: Wyd. Wiedza o Kulturze.