Streszczenie jako gatunek wypowiedzi w glottodydaktyce polonistycznej

Anna Dunin-Dudkowska

doi:10.18778/0860-6587.30.10

Authors

Anna Dunin-Dudkowska Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Centrum Języka i Kultury Polskiej dla Polonii i Cudzoziemców https://orcid.org/0000-0003-2102-7117

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.30.10

Keywords:

teaching Polish as a foreign language, mediation activities, summary, genre, genre pattern

Abstract

Summary is one of the basic mediation activities, widely used in everyday language communication. It is an important skill in learning a foreign language since it allows for improvement of other language and intellectual skills: reading, understanding, analysing, distinguishing important from less important information, reasoning, logical thinking, concise expression of thoughts, and creating coherent texts; it also helps in remembering the content. At the same time, it prepares learners to act as language and cultural mediators. The author of the article encourages teaching this important skill based on the concept of a genre pattern, including a description of its four aspects: structural, pragmatic, cognitive, and stylistic. Additionally, she discusses a scientific summary, i.e. abstract, especially useful to students undertaking studies in the Polish language. She presents different ways of creating a summary as well as techniques and type of exercises/tasks related to working with a text subject to such activity. Finally, types of tasks preparing for writing a summary based on a sample text at B2/C1 level will be presented. In conclusion, acquiring the competence to summarise oral and written communications will bring many long-term benefits to learners, both in further education and/or professional work, and in other aspects of communication practice.

References

Awdiejew U., Dąmbska E., Lipińska E., 1986, Jak to napisać?, Kraków.

Bachtin M., 1986, Estetyka twórczości słownej, tłum. D. Ulicka, Warszawa.

Bartmiński J, 1992, Streszczenie w aspekcie typologii tekstów, w: T. Dobrzyńska (red.), Typy tekstów. Zbiór studiów, Warszawa.

Bartmiński J., Niebrzegowska-Bartmińska S., 2009, Tekstologia, Warszawa.

Bazerman Ch., 1984, The Writing of Scientific Non-fiction: contexts, choices, constraints, PRE/TEXT, vol. 5, nr 1, s. 39–74.

Cieślakowie I. i L., 2005, Egzamin gimnazjalny. Jak to napisać ?, Toruń.

Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment – Companion volume [CEFR-CV], 2020, Strasbourg [online], https://rm.coe.int/common-european-framework-of-reference-for-languages-learning-teaching/16809ea0d4 [04.05.2023].

Danek D., 1980, Dzieło literackie jako książka: o tytułach i spisach rzeczy w powieści, Warszawa.

Dąbrowska D., 2014, Jak ćwiczyć umiejętność streszczania?, „Polonistyka” nr 1, s. 30–34.

De Beaugrande R.A., Dressler W.U., 1990, Wstęp do lingwistyki tekstu, tłum. A. Szwedek, Warszawa.

Dobrzyńska T., 1992, Gatunki pierwotne i wtórne (Czytając Bachtina), w: T. Dobrzyńska (red.), Typy tekstów. Zbiór studiów, Warszawa.

Gajda S., 1982, Podstawy badań stylistycznych nad językiem naukowym, Warszawa–Wrocław.

Grabowska M., 1979, Streszczenie dokumentacyjne (wybrane problemy), Warszawa.

Graetz N., 1985, Teaching EFL students to extract structural information from abstracts, w: J.M. Ulign and A.K. Pugh (red.), Reading for Professional Purposes: Methods and Materials in Teaching Languages, Leuven, s. 123–135.

Grzenia J., 1996, Streszczenie jako forma poetycka, w: T. Dobrzyńska (red.), Tekst i jego odmiany, Warszawa, s. 53–62.

Guziuk-Świca B., Przechodzka G., Roczniak A., Zielińska M., 2018, Język polski bez granic, Lublin.

James G., 1984, The ESP Classroom, Exeter.

Janowska I., Plak M., 2021, Działanie mediacyjne w uczeniu się i nauczaniu języków obcych. Od teorii do praktyki, Kraków. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381386807

Janowska i in. (red.), 2016, Programy nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1–C2, Kraków.

Kozłowska K., Stachowicz A., 2014, Jak zachować główną myśl tekstu, czyli krok po kroku o streszczeniu, „Polonistyka” nr 1, s. 35–38.

Kuziak M., Rzepczyński S., 2003, Jak pisać?, Bielsko-Biała.

Lipińska E., Dąmbska E.G., 2015, Pisać jak z nut. Podręcznik rozwijający sprawność pisania dla obcokrajowców na poziomie B1+/B2, Kraków.

Łaszkiewicz M., 2017, Streszczenie, abstrakt, adnotacja i ich funkcja w tekście naukowym, w: U. Sokólska (red.), Socjolekt, idiolekt, idiostyl. Historia i współczesność, Białystok, s. 149–165.

Marciszewski W., 1970, Sposoby streszczania i odmiany streszczeń, „Studia Semiotyczne”, nr 1, s. 151–167.

Niebrzegowska-Bartmińska S., 2014, Działania na tekście, „Polonistyka”, nr 1, s. 24–29.

Omulecka A., 2002, Streszczenie – ważne ćwiczenie w kształtowaniu myślenia analitycznego w procesie uczenia się języka polskiego jako obcego, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, t. 12, s. 113–118.

Prążyńska D., 2022, Czarno na białym. Gramatyka i sprawność pisania na B2, Kraków.

Seretny A., Lipińska E., 2005, ABC metodyki nauczania języka polskiego jako obcego, Kraków.

Skwarczyńska S., 1975, Pomiędzy historią a teorią literatury, Warszawa.

Swales J., 2008, Genre Analysis. English in academic and research settings, Cambridge.

Troskolański A., 1982, O twórczości: piśmiennictwo naukowo‑techniczne, Warszawa.

Wichrowski T., 2022, Słoneczne łzy, „Przekrój”, nr 4/22, s. 132–134.

Wojtak M., 2004, Gatunki prasowe, Lublin.

Wojtak M., 2019, Wprowadzenie do genologii, Lublin.

Wolański A., 2000, Streszczenie jako ponadgatunkowa forma przetwarzania komunikatu, w: E. Bańkowska, A. Mikołajczuk (red.), Praktyczna stylistyka nie tylko dla polonistów, Warszawa, s. 331–350.

Zaśko-Zielińska M., Majewska-Tworek A., Piekot T., 2008, Sztuka pisania. Przewodnik po tekstach użytkowych, Warszawa.

Żmudzki J., 1990, Dynamika tekstu a jego struktura, w: T. Dobrzyńska (red.), Tekst w kontekście, Wrocław–Warszawa–Kraków, s. 145–154.