Zyskiwanie samowiedzy poznawczej jako proces edukacyjny

Marcin Kafar

doi:10.18778/2450-4491.04.17

Auteurs

Marcin Kafar Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu, Katedra Badań Edukacyjnych

DOI :

https://doi.org/10.18778/2450-4491.04.17

Mots-clés :

refleksywność, narracja, podejście auto/biograficzne, etnografia życia, kryptoautobiografia, badania edukacyjne, Wojciech Józef Burszta, Iwona Kabzińska

Résumé

Artykuł jest próbą przybliżenia podejścia refleksywnego w odmianie auto/biograficznej. W tym kontekście interpretacji poddane zostały dwie reprezentatywne dla tego podejścia wypowiedzi zamieszczone w tomie 4. czasopisma „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne” („NOWIS”). Na innym poziomie tekst ukazuje problem dystansu i bliskości występujący między różnymi ujęciami stosowanymi w badaniach poświęconych edukacyjnym wymiarom biografii.

Biographie de l'auteur

Marcin Kafar, Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu, Katedra Badań Edukacyjnych

Doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Katedrze Badań Edukacyjnych Uniwersytetu Łódzkiego; redaktor kilku serii wydawniczych i członek redakcji „NOWIS”. Obecnie prowadzi badania nad biografiami naukowymi w Polsce i Stanach Zjednoczonych. Stażysta w Department of Communication, University of South Florida, USA (2010, 2016).

Références

Bowen E. (1954) Return to laugher, New York, Doubleday.

Benedyktowicz Z. (2000) Portrety „obcego”, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Burszta W. (1994) Yes. Nostalgiczne strefy pamięci, „Polska Sztuka Ludowa. Konteksty”, nr 1–2, s. 54–57.

Czaja D. (2002) Życie czyli nieprzejrzystość. Poza antropologię kultury, „Polska Sztuka Ludowa. Konteksty”, nr 3–4, s. 6–22.

Czermińska M. (2000) Autobiograficzny trójkąt. Świadectwo, wyznanie i wyzwanie, Kraków, Wydawnictwo Universitas.

Crapanzano V. (1977) On the writing of ethnography, „Dialectical Anthropology”, nr 1, s. 69–73.

Dubas E. (2009) Refleksja autobiograficzna jako aktywność edukacyjna w kontekście całożyciowego uczenia się w: Aktywność społeczna, kulturalna i oświatowa dorosłych, A. Fabiś, S. Kędziora (red.), Mysłowice–Zakopane, Górnośląska Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Kardynała Augusta Hlonda w Mysłowicach, s. 41–53.

Dubas E. (2011) Jak opracowywać materiał narracyjno-biograficzny? (propozycja) w: Uczenie się z (własnej) biografii, E. Dubas, W. Świtalski (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 241–246.

Dubas E. (2014a) Edukacja w andragogicznych badaniach biograficznych – biografia edukacyjna w: Badanie biografii – źródła, metody, konteksty, R. Skrzyniarz, E. Krzewska, W. Zgłobicka-Gierut (red.), Lublin, Wydawnictwo Episteme, s. 17–31.

Dubas E. (2014b) Czas, biografia i badanie biograficzne – różnorodność kontekstów w andragogicznej perspektywie, „Edukacja Dorosłych”, nr 2, s. 13–27.

Dubas E. (2015a) Andragogiczne badania biografii – zakresy, trudności, etyka badacza (wybrane aspekty) w: Biografie i uczenie się, E. Dubas, J. Stelmaszczyk (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 31–47.

Dubas E. (2015b) Biograficzność w kontekście całożyciowego uczenia się w: Biografie i uczenie się, E. Dubas, J. Stelmaszczyk (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 11–29.

Dubas E., Świtalski W. (red.) (2011a) Uczenie się z (własnej) biografii, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Dubas E., Świtalski W. (red.) (2011b) Uczenie się z biografii innych, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Ellis C., Bochner A. P. (1999) Bringing emotion and personal narrative into medical social science, „Health”, nr 3, s. 229–237.

Fleck L. (1986) Powstanie i rozwój faktu naukowego. Wprowadzenie do nauki o stylu myślowym i kolektywie myślowym, tłum. M. Tuszkiewicz, wstępem opatrzył Z. Cackowski, Lublin, Wydawnictwo Lubelskie.

Foucault M. (1999) Sobąpisanie, tłum. M. P. Markowski w: M. Foucault, Powiedziane, napisane. Szaleństwo i literatura, Warszawa, Fundacja Aletheia, s. 303–319.

Frank A. W. (1995) The wounded storyteller. Body, illness, and ethics, Chicago, The University of Chicago Press.

Friedrich P. (1978) Poetry and anthropology, Chicago, Benjamin and Martha Waite Press.

Friedrich P. (1979) Bastard moons, Chicago, Benjamin and Martha Waite Press.

Kabzińska I. (2007) Sąsiedztwo ciszy i hałasu, „Tematy z Szewskiej”, nr 1, s. 117–124.

Kabzińska I. (2012) Nadwrażliwi – marginalizowana mniejszość kulturowa w: Ciekawość świata, ludzi, kultury… Księga ofiarowana Profesorowi Ryszardowi Kantorowi z okazji czterdziestolecia pracy naukowej, R. Hołda, T. Paleczny (red.), Kraków, Księgarnia Akademia, s. 121–139.

Kafar M. (2004) Od spotkania do wspólnoty. Autobiograficzny raport z terenu w: Codzienne i niecodzienne. O wspólnotowości w realiach dzisiejszej Łodzi, G. E. Karpińska (red.), Łódź, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, s. 79–101.

Kafar M. (2010) Zwroty zapoznane – zwrot dokonany. Autobiografia w myśleniu etnograficznym i antropologicznym w: „Zwroty” badawcze w humanistyce. Konteksty poznawcze, kulturowe i społeczno-instytucjonalne, Olsztyn, Instytut Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Kafar M. (red.) (2011) Biografie naukowe. Perspektywa transdyscyplinarna, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Kafar M. (red.) (2013a) Scientific biographies. Between the „professional” and „nonprofessional” dimensions of humanistic experiences, Łódź–Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kafar M. (2013b) W świecie wygnańców, wdów i sierot. O pewnym wariancie antropologii zaangażowanej, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Kafar M. (red.) (2016) Auto/biograficzne aspekty praktyk poznawczych, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Kapuściński R. (2006) Ten Inny, Kraków, Wydawnictwo Znak.

Klimaszewska J. (1976) Kazimierz Moszyński. Życie i twórczość, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

MacIntyre A. (1996) Dziedzictwo cnoty. Studium z teorii moralności, tłum A. Chmielewski, Warszawa, PWN.

Marynowicz-Hetka E. (2015) Pedagogizacja życia społecznego – spojrzenie z oddalenia, „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne”, nr 1, s. 178–189.

Mead M. (1966) An anthropologist at work. Writings of Ruth Benedict, New York, Atherton Press.

Myerhoff B., Ruby J. (1982) Introduction w: A crack in the mirror. Reflexive perspectives in anthropology, J. Ruby (red.), Philadelphia, University of Pennsylvania Press, s. 1–35.

Nowicka E. (2006) Świat człowieka – świat kultury, wydanie nowe, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Powdermaker H. (1966) Stranger and friend, New York, Norton.

Ricoeur P. (2005) O sobie samym jako innym, tłum. B. Chełstowski, naukowo opracowała i wstępem opatrzyła M. Kowalska, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Rose D. (1982) Occasions and forms of anthropological experience w: A crack in the mirror. Reflexive perspectives in anthropology, J. Ruby (red.), Philadelphia, University of Pennsylvania Press, s. 219–273.

Rose D. (1990) Living the ethnographic life, Newbury Park, Sage.

Tischner J. (2006) Filozofia dramatu, Kraków, Wydawnictwo Znak.

Urbaniak-Zając D. (2009) O znaczeniu teorii i metodyki w badaniach jakościowych (biograficznych) oraz o ich społecznym kontekście, „Pedagogika Kultury”, t. V, s. 43–57.

Urbaniak-Zając D. (2011) Biograficzna perspektywa badawcza w: Uczenie się z (własnej) biografii, E. Dubas, W. Świtalski (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 11–27.

Urbaniak-Zając D. (2014) Studia w doświadczeniu biograficznym absolwentów pedagogiki, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, nr 2, s. 91–106.

Wejland A. P. (2010a) Dyskurs i tożsamość. Opowieści we wspólnocie naukowej w: Okolice socjologicznej tożsamości. Księga poświęcona pamięci Wojciecha Sitka, I. Taranowicz (red.), Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 155–182.

Wejland A. P. (2010b) Latem w parku. Epifanie codzienności w: Lato w mieście. Różne oblicza kultury, R. Godula-Węcławowicz (red.), Kraków–Warszawa, Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, s. 145–162.

Wejland A. P. (2016) Spojrzeć na świat jak antropolog. Wyzwanie autobiograficzne w: Auto/biograficzne aspekty praktyk poznawczych, M. Kafar (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 33–47.