(Nie)widzialne środowisko? – o tym, czy i do czego potrzebujemy shinrin-yoku
DOI:
https://doi.org/10.18778/2450-4491.15.16Słowa kluczowe:
niewidzialne środowisko, atmosfery miejsca, sposoby doświadczania przestrzeni, dzienniki spacerów, shinrin-yokuAbstrakt
Przedmiotem naszego namysłu jest shinrin-yoku, praktykowane w ramach zaliczenia przedmiotu z arteterapii przez studentów Wydziału Nauk o Wychowaniu UŁ. Przeprowadzane przez nas działania dydaktyczne i analizy materiału empirycznego (dzienniki spacerów) wpisują się w nurt badań opartych na sztuce.
Park rozumiemy jako świadomie kształtowany krajobraz, a ten uznajemy za empiryczny przykład środowiska w rozumieniu Radlińskiej. Poprzez swoje atmosfery parki przenoszą znaczenia i wartości kształtowane także przez minione pokolenia, a w relacje z nimi wchodzą sprawcze podmioty, które w przestrzeni parków uczestniczą. Odnosząc się do dzienników spacerów przygotowanych przez studentów i powiązanych z nimi prac plastycznych, wyróżniamy cztery wyidealizowane typy uczestniczenia w parku (krajobrazie, środowisku): antropocentryczny zamknięty, antropocentryczny otwarty, równoległy, nieantropocentryczny/autoteliczny. Wyróżniamy także trzy etapy edukacji związanej z nabywaniem kompetencji do uczestniczenia w środowisku: utylitarny, pośredni, nieantropocentryczny/dialogiczny.
Bibliografia
Archer M. (2007) Making Our Way throught the World: Human Reflexivity and Social Mobility, Cambridge, Cambridge University Press, https://doi.org/10.1017/CBO9780511618932
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511618932
Archer M. (2013) Człowieczeństwo. Problem sprawstwa, tłum. A. Dziuban, Kraków, Zakład Wydawniczy Nomos.
Google Scholar
Augé M. (2010) Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności, tłum. R. Chymkowski, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar
Barbier J.M. (2016) Leksykon analizy aktywności. Konceptualizacje zwyczajowych pojęć, tłum. i oprac. E. Marynowicz-Hetka, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Google Scholar
Bogusławski M., Lewandowski T. (2019) Atmosfery pamięci – à propos Parku Ocalałych w Łodzi, „Przegląd Kulturoznawczy”, nr 4(42), s. 466-491, https://doi.org/10.4467/20843860PK.19.024.11920
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.4467/20843860PK.19.024.11920
Böhme G. (2002) Filozofia i estetyka przyrody w dobie kryzysu środowiska naturalnego, tłum. J. Merecki, Warszawa, Oficyna Naukowa.
Google Scholar
Böhme G. (2017) Atmospheric Architectures: The Aesthetics of Felt Spaces, tłum. A. Chr. Engels-Schwarzpaul, London–New York, Bloomsbury Publishing, https://doi.org/10.5040/9781474258111
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.5040/9781474258111
Flick U. (2010) Projektowanie badania jakościowego, tłum. P. Tomanek, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar
Flick U. (2011) Jakość w badaniach jakościowych, tłum. P. Tomanek, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar
Jaworska-Witkowska M., Witkowski L. (red.) (2016) Humanistyczne wyzwania ekologii umysłu. Gregory Bateson w Polsce, Warszawa, Fundacja na Rzecz Myślenia im. Barbary Skargi.
Google Scholar
Konecki K. (2000) Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar
Leavy P. (2018) Metoda spotyka sztukę. Praktyki badawcze oparte na sztuce, tłum. K. Stanisz, J. Kucharska, Warszawa, Narodowe Centrum Kultury.
Google Scholar
Majbroda K. (2017) Po pierwsze – człowiek. Autoetnografia w kontekście teorii sprawstwa Margaret Archer, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 3, s. 33–52, https://doi.org/10.35757/KiS.2017.61.3.3
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2017.61.3.3
Merleau-Ponty M. (2001) Fenomenologia percepcji, tłum. M. Kowalska, J. Migasiński, Warszawa, Wydawnictwo Aletheia.
Google Scholar
Mirucka B. (2018) Podmiot ucieleśniony. Psychologiczna analiza reprezentacji ciała i tożsamości cielesnej, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Google Scholar
Pietraszko S. (2012) Krajobraz i kultura w: Kultura. Studia teoretyczne i metodologiczne, S. Pietraszko, red. nauk. S. Bednarek, Wrocław, Wrocławskie Wydawnictwo Naukowe Atla 2.
Google Scholar
Putnam H. (2004) The Collapse of the Fact/Value Dichotomy and Other Essays, Cambridge, MA – London, Harvard University Press, https://doi.org/10.2307/j.ctv1pdrpz4
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv1pdrpz4
Radlińska H. (1961) Pedagogika społeczna, wstęp R. Wroczyński, A. Kamiński, oprac. W. Wyrobkowa-Pawłowska, Wrocław–Warszawa–Kraków, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo.
Google Scholar
Rewers E. (2018) Sztuka podstawą nowej kultury naukowej. Wstęp do wydania polskiego w: P. Leavy, Metoda spotyka sztukę. Praktyki badawcze oparte na sztuce, tłum. K. Stanisz, J. Kucharska, Warszawa, Narodowe Centrum Kultury, s. 11–22.
Google Scholar
Sasin M. (2020) Possible Applications of Arts-Based Research in Creatology Studies, „Creativity. Theories – Research – Applications”, nr 7, s. 38–53, https://doi.org/10.2478/ctra-2020-0003
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.2478/ctra-2020-0003
Simonienko K., Jakubowska M., Konarzewska B. (2020) Shinrin-yoku i terapia lasem – przegląd literatury, „Psychiatria”, t. 17, nr 3, s. 145–154, https://doi.org/10.5603/PSYCH.2020.0022
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.5603/PSYCH.2020.0022
Simonienko K. (2021) Lasoterapia, Bielsko-Biała, Wydawnictwo Dragon.
Google Scholar
Solnit R. (2018) Zew włóczęgi. Opowieści wędrowne, Kraków, Wydawnictwo Karakter.
Google Scholar
Tuchańska B. (2012) Dlaczego prawda? Prawda jako wartość w sztuce, nauce i codzienności, Warszawa, Poltext.
Google Scholar
Whitehouse B. S. (2019) Pieszo i beztrosko. O sztuce spacerowania, Kraków, Wydawnictwo SQN.
Google Scholar
Witkowski L. (2014) Niewidzialne środowisko. Pedagogika kompletna Heleny Radlińskiej jako krytyczna ekologia idei, umysłu i wychowania. O miejscu pedagogiki w przełomie dwoistości w humanistyce, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Google Scholar
Witkowski L. (2018) Humanistyka stosowana. Wirtuozeria, pasje, inicjacje, profesje społeczne versus ekologia kultury, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls” i Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej.
Google Scholar