Profilowanie geograficzne, czyli wykorzystanie analiz przestrzennych do wykrywania sprawców przestępstw
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-3180.30.03Słowa kluczowe:
profilowanie kryminalne, geografia przestępczości, kartowanie przestępczości, systemy informacji przestrzennej (SIP)Abstrakt
Głównym celem artykułu jest przedstawienie podstaw profilowania geograficznego, jako metody mającej zastosowanie w analizach przestrzennych sporządzanych na potrzeby wykrywania sprawców przestępstw. Wychodząc z założenia, że rozmieszczenie przestępstw i zachowania sprawców wykazują pewne prawidłowości przestrzenne, wykorzystuje się podejście geograficzne w procesie wykrywania tych sprawców. W kolejnych częściach artykułu przedstawione zostały podstawy teoretyczno-metodologiczne profilowania geograficznego, uwarunkowania skuteczności prowadzenia analiz przestrzennych, zasady generowania geoprofili. Na podstawie analizowanej literatury przedstawiona została krytyka i ograniczenia stosowania profilowania geograficznego, ale także dowiedziona została efektywność tej metody jako techniki śledczej.
Pobrania
Bibliografia
Bartnicki S., 1987, Geografia przestępczości miejskiej [The Geography of Urban Crime], [w:] Rajkiewicz A., Tokarski Z. (red.), Zagrożenia społeczne i warunki oraz środki ich przezwyciężania. Polska 2000 [Social Threats and Conditions and Means of Overcoming Them], Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa: 37–48.
Bennell C., Snook B., Taylor P.J., Corey S., Keyton J., 2007, It’s no riddle, choose the middle: The effect of number of crimes and topographical detail on police officer predictions of serial burglars’ home locations, „Criminal Justice and Behavior”, 34 (1): 119–132. DOI: http://dx.doi.org/10.1177/0093854806290161 DOI: https://doi.org/10.1177/0093854806290161
Bogacka E., 2011, Współczesny dorobek światowych i polskich badań przestrzennych aspektów przestępczości, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, 152: 13–24.
Brantingham P.J., Brantingham P.L. (red.), 1981, Environmental criminology, SAGE Publications, Beverly Hills.
Brantingham P.L., Brantingham P.J., 2010, Notes on the Geometry of Crime, [w:] Andresen M.A., Brantingham P.J., Kinney J.B. (red.), Classics in Environmental Criminology, Routledge, Boca Raton: 231–256.
Bruce C.W., Smith S.C., Stallo M., 2007, Reviews: Geographic Profiling. D. Kim Rossmo. Boca Raton, FL, CRC Press, 2000. 347 pp., „Police Practice and Research”, 8 (4): 385–388. DOI: https://doi.org/10.1080/15614260701615136
Canter D., 2003, Mapping Murder: The Secrets of Geographical Profiling, Virgin Books, London.
Canter D., Hammond L., 2007, Prioritizing Burglars: Comparing the Effectiveness of Geographical Profiling Methods, „Police Practice and Research”, 8: 371–384. DOI: http://dx.doi.org/10.1080/15614260701615086 DOI: https://doi.org/10.1080/15614260701615086
Canter D., Larkin P., 1993, The Environmental Range of Serial Rapists, “Journal of Environmental Psychology”, 13 (1): 63–69. DOI: https://doi.org/10.1016/S0272-4944(05)80215-4
Caplan J.M., Kennedy L.W., Miller J., 2011, Risk Terrain Modeling: Brokering Criminological Theory and GIS Methods for Crime Forecasting, „Justice Quarterly”, 28 (2): 360–381. DOI: http://dx.doi.org/10.1080/07418825.2010.486037 DOI: https://doi.org/10.1080/07418825.2010.486037
Clarke R.V., Eck J.E., 2005, Crime analysis for problem solvers in 60 small steps, U.S. Dept. of Justice. Office of Community Oriented Policing Services (COPS), Washington, http://purl.access.gpo.gov/GPO/LPS66534 (dostęp: 7.07.2019).
Clarke R.V., Felson M., 1993, Routine Activity and Rational Choice, Transaction Publishers, New Brunswick.
Cohen L.E., Felson M., 1979, Social change and crime rate trends: A routine activity approach, „American Sociological Review”, 44 (4): 588–608. DOI: http://dx.doi.org/10.2307/2094589 DOI: https://doi.org/10.2307/2094589
CrimeStat III (b.d.), https://www.icpsr.umich.edu/CrimeStat/ (dostęp: 11.02.2019).
Czarnecki B., 2011, Przestrzenne aspekty przestępczości. Metoda identyfikacji czynników zagrożeń w przestrzeni miejskiej, Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej, Białystok.
davidcanter.com (b.d.), https://www.davidcanter.com/professional-services/software/ (dostęp: 11.02.2019).
Emeno K., Bennell C., Snook B., Taylor P.J., 2015, Geographic profiling survey: A preliminary examination of geographic profilers views and experiences, „International Journal of Police Science & Management”, 18 (1): 3–12. DOI: https://doi.org/10.1177/1461355715621070
Environmental Criminology Research Inc. [ECRI] (b.d.), http://ecricanada.com/ (dostęp: 5.01.2020).
Fitterer J., Nelson T.A., Nathoo F., 2015, Predictive crime mapping, „Police Practice and Research”, 16 (2): 121–135. DOI: http://dx.doi.org/10.1080/15614263.2014.972618 DOI: https://doi.org/10.1080/15614263.2014.972618
Fritzon K., 2001, An examination of the relationship between distance travelled and motivational aspects of firesetting behavior, „Journal of Environmental Psychology”, 21 (1): 45–60. DOI: https://doi.org/10.1006/jevp.2000.0197
Gierowski J.K., Jaśkiewicz-Obydzińska T., 2002, Zabójcy i ich ofiary. Psychologiczne podstawy profilowania nieznanych sprawców zabójstw [Killers and Their Victims. Psychological Profiling of Unknown Killers], Wydawnictwo Instytutu Ekspertyz Sądowych, Kraków.
Godwin M., Rosen F., 2004, Tracker: Hunting Down Serial Killers, Thunder’s Mountain Press, New York.
Goldschneider M., 2012, Przestępczość na warszawskiej Pradze z perspektywy współczesnych teorii ekologicznych w kryminologii [Crime in the Warsaw Praga District from the Environmental Criminology Perspective], „Archiwum Kryminologii”, 34: 207–252.
Górski M., 2015, Podstawy profilowania geograficznego [Basics of Geographic Profiling], „Problemy Współczesnej Kryminalistyki”, 19: 35–42.
Górski M., 2017, Prediction of related burglaries on the basis of behavioural, spatial and temporal consistency, „Problems of Forensic Sciences”, 109: 5–25.
Górski M., 2018a, Buffer zone and circle theory on the example of burglaries and robberies, „Problems of Forensic Sciences”, 113: 51–66.
Górski M., 2018b, The distance covered by perpetrators and their behaviour at the scene of the incident in the case of burglaries and robberies, „Problems of Forensic Sciences”, 113: 27–50.
Gradoń K., 2010, Zabójstwo wielokrotne. Profilowanie kryminalne [Multiple Killing: Criminal Profiling], Wolters Kluwer, Warszawa.
Hammond L., 2014, Geographical profiling in a novel context: prioritising the search for New Zealand sex offenders, „Psychology, Crime & Law”, 20 (4): 358–371. DOI: http://dx.doi.org/10.1080/1068316X.2013.793331 DOI: https://doi.org/10.1080/1068316X.2013.793331
Harries K.D., 1999, Mapping Crime: Principle and Practice, US Department of Justice, Washington.
Harries K.D., Le Beau J., 2007, Issues in the Geographic Profiling of Crime: Review and Commentary, „Police Practice and Research”, 8 (4): 321–333. DOI: https://doi.org/10.1080/15614260701615029
Holmes R.M., Holmes S.T., 1996, Profiling violent crimes: An investigative tool, SAGE Publications, Thousand Oaks.
Jefferson B.J., 2018, Predictable Policing: Predictive Crime Mapping and Geographies of Policing and Race, „Annals of the American Association of Geographers”, 108 (1): 1–16. DOI: http://dx.doi.org/10.1080/24694452.2017.1293500 DOI: https://doi.org/10.1080/24694452.2017.1293500
Kent J.D., Leitner M., Curtis A.J., 2006, Evaluating the usefulness of functional distance measures when calibrating journey-to-crime distance decay functions, „Computers Environment and Urban Systems”, 30 (2): 181–200. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.compenvurbsys.2004.10.002 DOI: https://doi.org/10.1016/j.compenvurbsys.2004.10.002
Kocsis R.N., Cooksey R.W., Irwin H.J., Allen G., 2002, A Further Assessment of ”Circle Theory” for Geographic Psychological Profiling, „Australian & New Zealand Journal of Criminology”, 35 (1): 43–62. DOI: https://doi.org/10.1375/acri.35.1.43
Lach B., 2014, Profilowanie kryminalistyczne [Forensic Profiling], Wolters Kluwer, Warszawa.
Leitner M. (red.), 2013, Crime modeling and mapping using geospatial technologies, Springer, Heidelberg. DOI: https://doi.org/10.1007/978-94-007-4997-9
Levine N., 2005, The evaluation of geographic profiling software: Response to Kim Rossmo’s critique of the NIJ methodology, 8.05.2005, http://www.nedlevine.com/Response%20to%20Kim%20Rossmo%20Critique%20of%20the%20GP%20Evaluation%20Methodology.May%208%202005.doc (dostęp: 3.07.2019).
Levine N., Block R., 2011, Bayesian Journey-to-Crime Estimation: AnImprovement in Geographic Profiling Methodology, „The Professional Geographer”, 63 (2): 213–229. DOI: http://dx.doi.org/10.1080/00330124.2010.547152 DOI: https://doi.org/10.1080/00330124.2010.547152
Meaney R., 2004, Commuters and Marauders: An Examination of the Spatial Behaviour of Serial Criminals, „Journal of Investigative Psychology and Offender Profiling”, 1 (2): 121–137. DOI: http://dx.doi.org/10.1002/jip.12 DOI: https://doi.org/10.1002/jip.12
Meijer A., Wessels M., 2019, Predictive Policing: Review of Benefits and Drawbacks, „International Journal of Public Administration”, 42 (12): 1031–1039. DOI: http://dx.doi.org/10.1080/01900692.2019.1575664 DOI: https://doi.org/10.1080/01900692.2019.1575664
Mordwa S., 2013, Przestępczość i poczucie bezpieczeństwa w przestrzeni miasta. Przykład Łodzi [Crime and the Sense of Security within City Space. The Łódź Case], Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Moses S.K., 2019, Forensic Archaeology and the Question of Using Geographic Profiling Methods Such as “Winthropping”, [w:] Moran K.S., Gold C.L. (red.), Forensic Archaeology. Multidisciplinary Perspectives, Springer Nature Switzerland: 235–244. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-03291-3_15
Paulsen D., 2006, Human versus machine: A comparison of the accuracy of geographic profiling methods, „Journal of Investigative Psychology and Offender Profiling”, 3 (2): 77–89. DOI: http://dx.doi.org/10.1002/jip.46 DOI: https://doi.org/10.1002/jip.46
Pludrzyńska B., 2012, Profilowanie geograficzne. Praktyka zagraniczna i propozycje implementacji rozwiązań przez polskie instytucje wymiaru sprawiedliwości i organa ścigania [Geographic Profiling. The Foreign Practice and the Polish Judicial Institutions and Law Enforcement Agencies Proposals for Implementing its Solutions], „Wojskowy Przegląd Prawniczy”, 1–2: 135–144.
Ratcliffe J.H., 2004, Crime Mapping and the Training Needs of Law Enforcement, „European Journal on Criminal Policy and Research”, 10 (1): 65–83. DOI: https://doi.org/10.1023/B:CRIM.0000037550.40559.1c
Rengert G.F., Piquero A.R., Jones P.R., 1999, Distance Decay Reexamined, „Criminology”, 37 (2): 427–445. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.1999.tb00492.x
Rhodes W.M., Conly C., 1981, Crime and mobility: An empirical study, [w:] Brantingham P.J., Brantingham P.L. (red.), Environmental criminology, SAGE Publications, Beverly Hills: 167–188.
Rich T., Shively M., 2004, A methodology for evaluating geographic profiling software, 12.2004, https://www.ncjrs.gov/pdffiles1/nij/grants/208993.pdf (dostęp: 7.07.2019).
Roh S., Leipnik M.R., 2005, Geographic Profiling and Spatial Analysis of Serial Homicides, [w:] Wang F. (red.), Geographic Information Systems and Crime Analysis, Idea Group Publishing, Hershey: 137–152. DOI: http://dx.doi.org/10.4018/978-1-59140-453-8.ch008 DOI: https://doi.org/10.4018/978-1-59140-453-8.ch008
Rossmo D.K., 2000, Geographic Profiling, CRC Press, Boca Raton. DOI: https://doi.org/10.1201/9781420048780
Rossmo D.K., 2005, An evaluation of NIJ’s evaluation methodology for geographic profiling software, 9.03.2005, http://www.txstate.edu/gii/geographic-profiling/publications/contentParagraph/01/document/Response%20to%20NIJ%20GP%20Evaluation%20Methodology.doc (dostęp: 7.07.2019).
Rossmo K., Rombouts S., 2008, Geographic profiling, [w:] Wortley R., Mazerolle L. (red.), Environmental criminology and crime analysis, Willan Pub., Cullompton: 136–149.
Ruszczyk A., 2016, Profilowanie geograficzne w sprawach kryminalnych, Gazeta Śledcza, 4.04.2016, http://gazetasledcza.pl/2016/04/o-profilowaniu-geograficznym/#.XfggGyjdjGh (dostęp: 13.12.2019).
Santtila P., Laukkanen M., Zappala A., 2007, Crime behaviours and distance travelled in homicides and rapes, „Journal of Investigative Psychology and Offender Profiling”, 4 (1): 1–15. DOI: http://dx.doi.org/10.1002/jip.56 DOI: https://doi.org/10.1002/jip.56
Santtila P., Laukkanen M., Zappala A., Bosco D., 2008, Distance travelled and offence characteristics in homicide, rape, and robbery against business, „Legal and Criminological Psychology”, 13 (2): 345–356. DOI: http://dx.doi.org/10.1348/135532507x238673 DOI: https://doi.org/10.1348/135532507X238673
Snook B., Taylor P.J., Bennell C., 2004, Geographic profiling: The fast, frugal and accurate way, „Applied Cognitive Psychology”, 18 (1): 105–121. DOI: http://dx.doi.org/10.1002/acp.956 DOI: https://doi.org/10.1002/acp.956
Snook B., Zito M., Bennell C., Taylor P.J., 2005, On the complexity and accuracy of geographic profiling strategies, „Journal of Quantitative Criminology”, 21 (1): 1–26. DOI: https://doi.org/10.1007/s10940-004-1785-4
Sypion-Dutkowska N., 2014, Uwarunkowania przestrzenne przestępczości w wielkim mieście w ujęciu GIS (na przykładzie Szczecina), „Studia KPZK PAN”, 159: 2–121.
Szlachetka P., 2011, Profilowanie geograficzne [Geograhic Profiling], [w:] Konieczny J., Szostak M. (red.), Profilowanie kryminalne [Criminal Profiling], LEX a Wolters Kluwer Business, Warszawa: 170–185.
Turvey B.E., 2012, Criminal profiling: An introduction to behavioral evidence analysis, Academic Press, San Diego. DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-12-385243-4.00005-8
van Koppen M.V., Elffers H., Ruiter S., 2011, When to Refrain from Using Likelihood Surface Methods for Geographic Offender Profiling: An Ex Ante Test of Assumptions, „Journal of Investigative Psychology and Offender Profiling”, 8 (3): 242–256. DOI: https://doi.org/10.1002/jip.141 DOI: https://doi.org/10.1002/jip.141
Wortley R., Mazerolle L. (red.), 2008, Environmental Criminology and Crime Analysis, Willan Pub., Cullompton.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
