Changes in the Affordability of Housing for Sale in Regional Capitals in Poland

Maciej Koszel

doi:10.18778/1733-3180.36.01

Autor

Maciej Koszel Poznan University of Economics and Business, Institute of Management, Department of Investment and Real Estate https://orcid.org/0000-0003-1613-2334

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-3180.36.01

Słowa kluczowe:

rynek mieszkaniowy, dostępność mieszkaniowa

Abstrakt

W artykule omówiono kwestię dostępności mieszkań przeznaczonych na własność. Głównym celem artykułu jest ocena zmian wartości złożonego wskaźnika dostępności mieszkań. Badaniem objęto okres od 2010 do 2023 roku, co było podyktowane dostępnością danych źródłowych – w momencie tworzenia bazy kompletne dane za rok 2024 nie były jeszcze dostępne, zaś alternatywne źródła informacji znacząco różniły się sposobem przetwarzania danych i istotnie zaburzały wyniki badań. Zakres przestrzenny badania obejmował 18 miast – stolic regionów (miast wojewódzkich).

Struktura artykułu jest następująca: w pierwszej części zwięźle przedstawiono sytuację mieszkaniową w Polsce, następnie dokonano przeglądu literatury dotyczącej metodyki badań nad dostępnością mieszkań, a w ostatniej części przedstawiono i omówiono wyniki przeprowadzonych badań. W opracowaniu wskazano również na wybrane czynniki i determinanty, które miały istotny wpływ na zmiany dostępności mieszkaniowej. Odniesiono się także do istotnych ograniczeń zastosowanego podejścia, w tym przede wszystkim charakteru danych wykorzystanych w obliczeniach. Zwrócono m.in. uwagę, że interwencjonizm państwa w zakresie polityki mieszkaniowej, w szczególności programy wspierające gospodarstwa domowe i mające na celu poprawę zdolności kredytowej, skutkują nadmierną stymulacją popytu na mieszkania, co w warunkach sztywnej podaży mieszkań skutkuje szybkim wzrostem ich cen. Biorąc pod uwagę niższe tempo zmian wynagrodzeń i rosnące koszty utrzymania gospodarstw domowych, przystępność cenowa mieszkań pogarsza się.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Alshubiri F., Al Ani M.K., 2024, Housing affordability indicators and the sustainability paradigm in OECD countries, Cities, vol. 104904. https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.104904 DOI: https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.104904

Biuro Informacji Kredytowej, Analizy rynkowe – kredyty mieszkaniowe, https://media.bik.pl/analizy-rynkowe (accessed: 21.10.2024).

Bramley G., 1994, An affordability crisis in British housing: Dimensions, causes and policy impact, “Housing Studies”, 9(1): 103–124. https://doi.org/10.1080/02673039408720777 DOI: https://doi.org/10.1080/02673039408720777

Brauers W., Zavadskas E., 2010, Project management by MULTIMOORA as an instrument for transition economies, “Technological and Economic Development of Economy”, 16(1): 5–24. https://doi.org/10.3846/tede.2010.01 DOI: https://doi.org/10.3846/tede.2010.01

Bryx M., 2021, Mieszkanie dostępne w zrównoważonym mieście, CeDeWu, Warszawa.

Chasco C., Gallo J.L., 2013, Spatial Multilevel Modeling in Madrid, “Economic Geography”, 89: 127–148. https://doi.org/10.1111/j.1944-8287.2012.01172.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1944-8287.2012.01172.x

Cox W., 2024, Demographia International Housing Affordability, Chapman University, Orange.

Cyran R., 2013, Zintegrowana polityka mieszkaniowa jako instrument rozwoju lokalnego, “Studia Ekonomiczne, Zeszyty Naukowe Wydziałowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, 144: 217–226.

Cyran R., 2017, Luka podażowa i czynszowa na rynku mieszkaniowym a polityka mieszkaniowa państwa, “Studia Ekonomiczne, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, 316: 29–44.

Dittman I., 2012, Lokalne rynki mieszkaniowe w Polsce – podobieństwo pod względem zmian cen transakcyjnych oraz dostępności mieszkań, “Studia i Materiały Towarzystwa Naukowego Nieruchomości”, 20: 71–89.

Eurostat, Housing in Europe – 2023 edition, https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactivepublications/housing-2023 (accessed: 3.10.2024).

Gan Q., Hill R.J., 2009, Measuring housing affordability: Looking beyond the median, “Journal of Housing Economics”, 18(2): 115–125. https://doi.org/10.1016/j.jhe.2009.04.003 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jhe.2009.04.003

Gorzeń-Mitka I., 2022, Dostępność i jakość zasobów mieszkaniowych – porównanie wielokryterialne gmin miejskich województwa wielkopolskiego metodą MULTIMOORA, “Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna”, 62: 183–197. https://doi.org/10.14746/rrpr.2022.62.11 DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2022.62.11

Grinstein-Weiss M.A.N., Chowa G., Casalotti A.M., 2009, Individual Development Accounts for Housing Policy: Analysis of Individual and Program Characteristics, “Housing Studies”, 25(1): 63–82. https://doi.org/10.1080/02673030903362035 DOI: https://doi.org/10.1080/02673030903362035

GUS, 2023, Warunki mieszkaniowe w Polsce w świetle wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021, Urząd Statystyczny w Lublinie, Lublin, https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/warunki-mieszkaniowe-w-polsce-w-swietle-wynikow-narodowego-spisu-powszechnego-ludnosci-i-mieszkan-2021,5,2.html (accessed: 20.10.2024).

GUS, 2024, Gospodarka mieszkaniowa w 2023 r., Urząd Statystyczny w Lublinie, Lublin, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/infrastruktura-komunalna-nieruchomosci/nieruchomosci-budynki-infrastruktura-komunalna/gospodarka-mieszkaniowa-w-2023-roku,14,7.html (accessed: 25.10.2024).

Hill R.J., Pfeifer N., Steurer M., Trojanek R., 2024, Warning: Some transaction prices can be detrimental to your house price index, “Review of Income and Wealth”, 70: 320–344. https://doi.org/10.1111/roiw.12652 DOI: https://doi.org/10.1111/roiw.12652

Koszel M., Mazurczak A., Strączkowski Ł., Dochody gospodarstw domowych jako przesłanka gminnej pomocy mieszkaniowej, artykuł w publikacji.

Lynch C., Singh A., Zhang Y., 2023, Towards a More Nuanced Approach to Measuring Housing Affordability. Evidence from Pakistan, “Policy Research Working Paper”, no. 10450, World Bank Group. DOI: https://doi.org/10.1596/1813-9450-10450

Marona B., Tomasik K., 2023, Problem dostępności mieszkań w Polsce w kontekście realizowanych programów polityki mieszkaniowej w latach 2016–2022, “Studia BAS”, 4(76): 27–53. https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2023.29 DOI: https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2023.29

Matel A., Marcinkiewicz J., 2017, Analiza dostępności mieszkań w miastach wojewódzkich Polski z wykorzystaniem metody TOPSIS, “Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, 170–182. DOI: https://doi.org/10.15611/pn.2017.475.15

Mazáček D., 2024, Affordable Housing: Concept and Affordability Measurements, “Socio-Economic and Humanities Studies”, 19(1). https://doi.org/10.61357/sehs.v19i1.20 DOI: https://doi.org/10.61357/sehs.v19i1.20

Mulliner E., Maliene V. (2015), An Analysis of Professional Perceptions of Criteria Contributing to Sustainable Housing Affordability, “Sustainability”, 7(1): 248–270. https://doi.org/10.3390/su7010248 DOI: https://doi.org/10.3390/su7010248

Mulliner E., Smallbone K., Maliene V. (2013), An assessment of sustainable housing affordability using a multiple criteria decision making method, “Omega”, 41(2): 270–279. https://doi.org/10.1016/j.omega.2012.05.002 DOI: https://doi.org/10.1016/j.omega.2012.05.002

NBP, 2024, Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w II kwartale 2024 r., Departament Stabilności Finansowej NBP, Warszawa.

NBP, 2024, Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2023 r., Departament Stabilności Finansowej NBP, Warszawa.

NIK, 2022, Działania gmin na rzecz poprawy stanu technicznego budynków z mieszkaniami o warunkach substandardowych, Informacja o wynikach kontroli LRZ.430.3.2022, Delagatura NIK w Rzeszowie, Warszawa, https://www.nik.gov.pl/kontrole/P/22/078/ (accessed: 10.10.2024).

Nwuba C.C., Kalu I.U., 2018, Measuring Housing Affordability: The Two Approaches, “ATBU Journal of Environmental Technology”, 11(1). https://www.ajol.info/index.php/atbu/article/view/177577

OECD, 2024, Indicator HC1.1. Housing-related expenditure of households, OECD Affordable Housing Dataset 2024, https://www.oecd.org/content/oecd/en/data/datasets/oecd-affordable-housing-database.html

Sikora-Fernandez D. 2021, Rola władz lokalnych w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych mieszkańców wspólnoty samorządowej – wybrane aspekty na przykładzie miasta Łodzi, “Studia BAS”, 2(66): 129–146. https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2021.20. DOI: https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2021.20

Stephen Ezennia I., Hoskara S.O., 2019, Methodological weaknesses in the measurement approaches and concept of housing affordability used in housing research: A qualitative study. “PLOS ONE”, 14(8): e0221246. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0221246 DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0221246

Stone M.E., 2006, What is housing affordability? The case for the residual income approach, “Housing Policy Debate”, 17(1): 151–184. https://doi.org/10.1080/10511482.2006.9521564 DOI: https://doi.org/10.1080/10511482.2006.9521564

Strączkowski, Ł., 2021, Preferencje nabywców mieszkań na lokalnym rynku nieruchomości, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań.

Strączkowski Ł., Koszel M., 2021, Rynek mieszkaniowy i polityka mieszkaniowa w dużym polskim mieście – studium przypadku Poznania, “Studia BAS”, 2(66): 147–172. https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2021.21 DOI: https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2021.21

Strączkowski Ł., Mazurczak A., 2015, Dostępność mieszkań na poznańskim lokalnym rynku mieszkaniowym, “Biuletyn Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych Województwa Wielkopolskiego”, 2(44): 18–23.

Trojanek R., 2014, Dostępność mieszkaniowa w wybranych miastach w Polsce w latach 1997–2012, “Biuletyn Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych Województwa Wielkopolskiego”, 1–2(39–40): 5–7.

Wilczek M., 2014, Zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych w województwie śląskim na tle Polski w okresie między Narodowymi Spisami Powszechnymi 2001 i 2011, “Studia Ekonomiczne”, 177: 125–132.

Wood G., Ong R., Dockery A.M., 2009, The Long-run Decline in Employment Participation for Australian Public Housing Tenants: An Investigation, “Housing Studies”, 24(1): 103–126. https://doi.org/10.1080/02673030802547421 DOI: https://doi.org/10.1080/02673030802547421

World Bank, 2014, Access to Affordable and Low-Income Housing in East Asia and the Pacific, Sustainable Development Department – East Asia and Pacific Region.

World Bank, 2015, Vietnam Affordable Housing. A Way Forward, World Bank.

Załącznik do uchwały nr 23/2022 Rady Ministrów z dnia 9 lutego 2022 r. Długoterminowa strategia renowacji budynków. Wspieranie renowacji krajowego zasobu budowlanego, https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/Dlugoterminowa-strategia-renowacji-budynkow (accessed: 12.10.2024).