Tranzycyjny efekt jojo w sekwencjach społecznych młodych migrantów

Słowa kluczowe: tranzycyjny efekt jojo, analiza sekwencji społecznych (Social Sequence Analysis), studium przypadku, młodzi dorośli, mobilność międzynarodowa, mobilne przejścia

Abstrakt

Wydłużająca się edukacja czy uelastycznienie się rynków pracy powodują, że poszczególne etapy wczesnodorosłego życia młodych ludzi oraz podejmowane role społeczne przenikają się (Wyn, Dwyer 2002; Mayer 2005; Biggart, Walther 2006; Kohli 2007; Du Bois-Reymond 2009; Heinz 2009; Mary 2014). Młodzi ludzie wchodzą w dorosłość coraz częściej w sposób nielinearny, doświadczając powrotów do etapów czy sytuacji z przeszłości, co w literaturze zostało opisane jako „tranzycja jojo” (Du Bois-Reymond, López Blasco 2003; Heinz 2009; Walther 2009; Hörschelmann 2011; Borlagdan 2015). „Jojoizacja tranzycji” dotyczy również procesu przechodzenia z edukacji do rynku pracy, które jest coraz bardziej rozciągnięte w czasie, zróżnicowane i trudne do przewidzenia (Walther 2006). Jednym z istotnych zjawisk towarzyszących inicjacji zawodowej współczesnych młodych dorosłych jest mobilność międzynarodowa (King 2018; Robertson, Harris, Baldassar 2018), która znacznie wpływa na kształt ścieżek edukacyjno-zawodowych młodych ludzi.
Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie o rolę migracji zagranicznych w występowaniu tranzycyjnego efektu jojo. Na bazie studiów przypadku ścieżek edukacyjno-zawodowych migrantów przedstawione zostaną tranzycje ludzi młodych na rodzimy i zagraniczny rynek pracy, zarówno w wymiarze obiektywnym, jak i subiektywnym. Jako metoda analizy posłuży jakościowa adaptacja analizy sekwencji społecznych (Cornwell 2015).

Biogramy autorów

Dominika Winogrodzka, SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, ul. Chodakowska 19/31, 03-815 Warszawa

Dominika Winogrodzka, absolwentka socjologii na Uniwersytecie Jagiellońskim, doktorantka Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół metodologii badań społecznych oraz socjologii pracy; przygotowuje rozprawę doktorską na temat sekwencji społecznych młodych ludzi doświadczających różnego rodzaju mobilności przestrzennych; badacz-stypendysta w projekcie „Paczki przyjaciół & migracje” finansowanym ze środków Narodowego Centrum Nauki, zaangażowana w działania ośrodka badawczego Młodzi w Centrum Lab Uniwersytetu SWPS; współpracuje także z Fundacją Rozwoju Badań Społecznych.

Justyna Sarnowska, SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny, ul. Chodakowska 19/31, 03-815 Warszawa

Justyna Sarnowska, koordynatorka ośrodka Młodzi w Centrum LAB, adiunkt w Instytucie Nauk Społecznych Uniwersytetu SWPS, socjolog, absolwentka Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej (obecnie Uniwersytet SWPS) na poziomie licencjackim, magisterskim oraz doktoranckim, stypendysta-badacz w projekcie „Paczki przyjaciół & migracje” finansowanym ze środków Narodowego Centrum Nauki. W 2014 r. została wyróżniona Nagrodą im. Floriana Znanieckiego, przyznawaną przez PolskieTowarzystwo Socjologiczne, za pracę magisterską, pt.: „Strategie funkcjonowania na rynku pracy absolwentów nauk społecznych”. Obroniła doktorat na temat socjalizacyjnej roli migracji międzynarodowych w procesie wchodzenia na rynek pracy. Interesuje się procesem socjalizacji oraz znaczeniem mobilności przestrzennej we wchodzeniu w dorosłość.

Bibliografia

Anderson Bridget (2000) Doing the dirty work? The global politics of domestic labour. London: Palgrave Macmillan.

Beaujot Roderic (2004) Delayed Life Transitions: Trends and Implications. Ottawa: Vanier Institute of The Family.

Beck Ulrich (2002) Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności. Przełożył Stanisław Cieśla. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Biggart Andy, Walther Andreas (2006) Coping with Yo-Yo-Transitions. Young Adults’ Struggle for Support, between Family and State in Comparative Perspective [w:] Carmen Leccardi, Elisabetta Ruspini, eds., A New Youth? Young People, Generations and Family Life. London: Routledge s. 41–62.

Borlagdan Joseph (2015) Inequality and 21‐year‐olds’ negotiation of uncertain transitions to employment: A Bourdieusian approach. „Journal of Youth Studies”, vol. 18, no. 7, s. 839–854.

Brzinsky-Fay Christian (2007) Lost in Transition? Labour Market Entry Sequences of School Leavers in Europe. „European Sociological Review”, vol. 29, no.4, s. 409–422.

Cornwell Benjamin (2015) Social sequence analysis: Methods and applications. Cambridge: Cambridge University Press.

Dannefer Dale, Richard Settersten (2010) The study of the life course: Implications for social gerontology [w:] Dale Dannefer, Chris Phillipson, eds., The Sage Handbook of Social Gerontology. London: SAGE, s. 3–19.

Doeringer Peter, Piore Michael (1970) Internal Labor Markets and Manpower Analysis. Washington, DC: Office of Manpower Research.

Du Bois-Reymond Manuela (2009) Models of navigation and life management [w:] Andy Furlong, ed., Handbook of Youth and Young Adulthood. New perspectives and agendas. London, New York: Routledge.

Du Bois Reymond Manuela, Chisholm Lynne (2006) The Modernization of Youth Transitions in Europe. San Francisco: Jossey-Bass.

Du Bois-Reymond Manuela, López Blasco Andreu (2003) Yo-yo transitions and misleading trajectories: Towards integrated transition policies for young adults in Europe [w:] Andreu López Blasco, Wallace McNeish, Andreas Walther, eds., Young people and contradictions of inclusion: Towards integrated transition policies in Europe. Oxford: Policy Press, s. 19–42.

Eade John, Drinkwater Stephen, Garapich Michał (2007) Class and ethnicity: Polish Migrant Workers in London. Full Research Report. Swindon: ESRC.

Engbersen Godfried (2012) Migration transitions in an era of liquid migration [w:] Marek Okólski, red., European immigrations: Trends, structures and policy implications. Amsterdam: Amsterdam University Press, s. 91–105.

Engbersen Godfried, Snel Erik (2013) Liquid migration: Dynamic and fluid patterns of post accession migration flows [w:] Brigit Glorius, Izabela Grabowska-Lusińska, Aimee Kuvik, eds., Mobility in transition: Migration patterns after EU enlargement. Amsterdam: Amsterdam University Press, s. 21–41.

Furlong Andy (1992) Growing up in a classless society? School to work transitions. Edinburgh: University Press.

Giddens Anthony (2010) Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności. Przełożyła Alina Szulżycka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Giermanowska Ewa (2013) Ryzyko elastyczności czy elastyczność ryzyka. Instytucjonalna analiza kontraktów zatrudnienia. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Główny Urząd Statystyczny (2018) Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004-2017 [dostęp 30 czerwca 2019r.]. Dostępny w Internecie: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/migracje-zagraniczne-ludnosci/informacja-o-rozmiarach-i-kierunkach-czasowej-emigracji-z-polski-w-latach-2004-2017,2,11.html

Grabowska Izabela i in. (2017) Peer Groups and Migration. Dialoguing Theory and Empirical Research. „Youth Working Papers”, no. 5. Warszawa: SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny – Młodzi w Centrum Lab.

Grabowska-Lusińska Izabela (2012) Migrantów ścieżki zawodowe bez granic. Warszawa: Wydawnictwo Scholar.

Grabowska-Lusińska Izabela, Okólski Marek (2009) Emigracja ostatnia? Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Heinz Walter (2009) Youth transitions in an age of uncertainty [w:] Andy Furlong, ed., Handbook of Youth and Young. Adulthood New perspectives and agendas. London, New York: Routledge, s. 3–13.

Hillmert Steffen (2002) Labour Market Integration and Institutions: an Anglo-German Comparisons. „Work, Employment and Society”, vol. 16, s. 675–701.

Hofmeister Heather (2013) Individualisation of the life course. „International Social Science Journal”, vol. 64, no. 213−214, s. 279–290.

Hörschelmann Kathrin (2011) Theorising life transitions: Geographical perspectives. „Area”, vol. 43, no. 4, s. 378-383.

International Labour Organization (2009) Basic concepts, roles and implementation process. ILO school-to-work transition survey: A methodological guide [dostęp 30 kwietnia 2017 r.]. Dostępny w Internecie: http://www.ilo.org/employment/Whatwedo/Instructionmaterials/WCMS_140857/lang--en/index.htm

Jaźwińska-Motylska Ewa, Grabowska-Lusińska Izabela (2013) Podejście jakościowe w badaniach ruchliwości społecznej i karier zawodowych migrantów [w:] Ewa Jaźwińska-Motylska, red., Kariery i mobilność społeczno-zawodowa migrantów poakcesyjnych, „CMR Working Papers”, vol. 65, no. 123, s. 30–50.

Jelonek Magdalena (2015) Młodzi na rynku pracy – polityka publiczna wobec wyzwań związanych z poprawą sytuacji zawodowej osób młodych [w:] Jarosław Górniak, red., Polski rynek pracy – wyzwania i kierunki działań na podstawie badań Bilans Kapitału Ludzkiego 2010–2015. Warszawa, Kraków: PARP, s. 41–54.

Kaczmarczyk Paweł, Tyrowicz Joanna (2015) Winners and Losers among Skilled Migrants: The Case of Post-Accession Polish Migrants to the UK. „IZA Discussion Paper”, 9056. Bonn: IZA.

Kiersztyn Anna (2015) Niepewne uczestnictwo – młodzi na polskim rynku pracy w latach 2008-2013: wybrane wyniki Polskiego Badania Panelowego POLPAN 1988-2013. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii PAN.

King Russell (2018) Theorising new European youth mobilities. „Population, Space and Place”, vol. 24, no. 1, doi.org/10.1002/psp.2117.

Kohli Martin (2007) The Institutionalization of the Life Course: Looking Back to Look Ahead. „Research in Human Development”, vol. 4, no. 3−4, s. 253–271.

Kovacheva Siyka (2001) Flexibilisation of youth transitions in Central and Eastern Europe. „Young”, vol. 9, no. 1, s. 41–60.

Leisering Lutz (2004) Government and the life course [w:] Jeylan Mortimer, Michael Shanahan, eds., Handbook of life course. New York: Springer, s. 205–225.

Mary Aurélie A. (2014) Re-evaluating the concept of adulthood and the framework of transition. „Journal of Youth Studies”, vol. 17, no. 3, s. 415–429.

Mayer Karl (2005) Life Courses and Life Chances in a Comparative Perspective [w:] Stefan Svallfors, ed., Analyzing inequality: Life chances and social mobility in comparative perspective. Palo Alto, CA: Stanford University Press, s. 17–55.

Moroşanu Laura i in. (2019) Growing up abroad: Italian and Romanian migrants’ partial transitions to adulthood. „Ethnic and Racial Studies”, vol 45, no. 9, s. 1554–1573.

Neale Bren (2019) What is Qualitative Longitudinal Research? London: Bloomsbury.

Okólski Marek, Salt John (2014) Polish Emigration to the UK after 2004; Why Did So Many Come?„Central and Eastern European Migration Review”, vol. 3, no. 2, s. 11–37.

Pańków Maciej (2012) Młodzi na rynku pracy. Raport z badania. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.

Parutis Violetta (2011) “Economic migrants” or “middling transnationals”? East European migrants’ experiences of work in the UK. „International Migration”, vol. 52, no. 1, s. 36–55.

Piróg Danuta (2016) Opóźnienia w przechodzeniu absolwentów szkół wyższych na rynek pracy: przyczyny, typologia, następstwa. „Studia Ekonomiczne”, t. 292, s. 144–157.

Plug Wim, Zeijl Elke, Du Bois-Reymond Manuela (2003) Young People’s Perceptions on Youth and Adulthood: A Longitudinal Study from The Netherlands. „Journal of Youth Studies”, vol. 6, no. 2, s. 127–144.

Poławski Paweł (2012) Precarious Generation on the Polish Labour Market. „Polityka Społeczna”, vol. 1, s. 15–22.

Pustulka Paula, Juchniewicz Natalia, Grabowska Izabela (2017) Participant recruitment challenges in researching peer groups and migration retrospectively, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 13, nr 4, s. 48−69.

Pustułka Paula, Winogrodzka Dominika, Buler Marta (w druku) Mobilne pokolenie wyboru? Migracje międzynarodowe a płeć i role rodzinne wśród Milenialsek, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny”.

Robertson Shanthi, Harris Anita, Baldassar Loretta (2018) Mobile transitions: a conceptual framework for researching a generation on the move. „Journal of Youth Studies”, vol. 21, no. 2 s. 203–217.

Salecl Renata (2013) Tyrania wyboru. Przełożyła Barbara Szelewa. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Sarnowska Justyna (2017) Socjalizacyjna rola migracji międzynarodowych w procesie wchodzenia na rynek pracy. Niepublikowana praca doktorska [maszynopis]. Uniwersytet SWPS, Warszawa.

Sarnowska Justyna, Winogrodzka Dominika, Pustułka Paula (2018) The changing meanings of work among university-educated young adults from a temporal perspective. „Przegląd Socjologiczny”, t. 67, nr 3, s. 111–134.

Settersten Richard (2004) Age structuring and rhythm of life course [w:] Jeylan Mortimer, Michael Shanahan, eds., Handbook of life course. New York: Springer, s. 81–98.

Stauber Barbara, Walther Andreas (2002) Misleading Trajectories as Transition Dilemmas of Young Adults [w:] Andreas Walther i in., eds., Misleading Trajectories – Integration Policies for Young Adults in Europe? Opladen: Leske i Budrich, s. 11–18

Szafraniec Krystyna (2011) Młodzi 2011. Warszawa: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.

Szukalski Piotr (2016) Destandaryzacja normatywnego modelu i przebiegu zakończenia kariery zawodowej. „Przegląd Socjologiczny”, t. 65, nr 2, s. 105–121.

Trevena Paulina (2013) Why do highly educated migrants go for low-skilled jobs? A case study of Polish graduates working in London [w:] Brigit Glorius, Izabela Grabowska-Lusińska, Aimee Kuvik, eds., Mobility in transition: Migration patterns after EU enlargement. Amsterdam: Amsterdam University Press, s. 169–190.

Vinken Henk (2007) New life course dynamics? Career orientations, work values and future perceptions of Dutch youth. „Young”, vol. 15, no. 1, s. 9–30.

Walther Andreas (2006) Regimes of Youth Transitions: Choice, flexibility and security in young people’s experiences across different European contexts. „Young”, vol. 14, no. 2, s. 119–139.

Walther Andreas (2009) ‘It Was Not My Choice, You Know?’: Young People’s Subjective Views and Decision-Making Processes in Biographical Transitions [w:] I ngrid S choon, R ainer K. Silbereisen, eds., Transitions from School to Work. Globalization, Individualization, and Patterns of Diversity. Cambridge: Cambridge University Press, s.121–144.

Winogrodzka Dominika, Mleczko Izabela (2019) Migracja płynna a prekaryzacja pracy. Przykłady doświadczeń zawodowych młodych migrantów z wybranych miast średniej wielkości w Polsce. „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny”, t. 1, nr 171, s. 86–106.

Winogrodzka Dominika, Sarnowska Justyna (w druku) Exploring duality of time. Combining Social Sequence Analysis with Qualitative Longitudinal Analysis using the example of mobile youth transition, „Longitudinal and Life Course Studies”.

Wyn Johanna, Peter Dwyer (2002) New Patterns of Youth Transition in Education. „International Social Science Journal”, vol. 52, no. 164, s. 147–159.

Yin Robert (2015) Studium przypadku w badaniach naukowych. Projektowanie i metody. Przełożyła Joanna Gilewicz. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zahorska Marta (2007) Zmiany w polskiej edukacji i ich społeczne konsekwencje [w:] Mirosława Marody, red., Wymiary życia społecznego. Polska na przełomie XX i XXI wieku. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 93–115.

Opublikowane
2019-11-30
Jak cytować
Winogrodzka, D., & Sarnowska, J. (2019). Tranzycyjny efekt jojo w sekwencjach społecznych młodych migrantów. Przegląd Socjologii Jakościowej, 15(4), 130-153. https://doi.org/10.18778/1733-8069.15.4.07