Francis Kéré – rzecznik afrykańskiej architektury? Modernizm i dekolonizacja

Abstrakt

Jak w kontekście dotychczasowych laureatów nagrody The Pritzker Architecture Prize można interpretować decyzję o wyróżnieniu w 2022 roku architektonicznej działalności Francisa Kéré? W artykule problematyzowane jest faktyczne zainteresowanie afrykańską architekturą. Czy rzeczywiście wynika ono z tego, że afrykańska architektura doskonale sprawdza się w warunkach niedoborów i kryzysu klimatycznego? 18 Venice Architecture Biennale pokazuje, że Afrykę można traktować jak swoiste „laboratorium przyszłości”.

A może The Pritzker Architecture Prize to raczej protekcjonalno-orientalizujący gest, który czyni z afrykańskiego architekta ciekawostkę, a Globalnej Północy karcąco wskazuje, że czas powstrzymać nadmiernie spektakularne ambicje współczesnej starchitektury, która zapomniała o swojej społecznej roli?

Postawione pytania kierują analizę w stronę architektury Kéré, interpretowanej jako lokalna odmiana modernizmu, i jego działalności jako swoistego rzecznictwa. Pomocna koncepcja rdzennych nowoczesności (Indigenous modernities) Jyoti Hosagrahar jest przywoływana jako medium, za pomocą którego można postrzegać z perspektywy postkolonialnej rodzący się w Afryce niezwykle ważny nurt architektury partycypacyjnej, rozpatrywany poza opozycją centrum – peryferia.