Badacz i jego poszukiwania w świetle „Analizy Sytuacyjnej” Adele E. Clarke

Anna Kacperczyk

doi:10.18778/1733-8069.3.2.02

Authors

Anna Kacperczyk Uniwersytet Łódzki, Polska

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.3.2.02

Keywords:

Analiza sytuacyjna, teoria ugruntowana, konstruktywizm, postmodernistyczny zwrot, teoretyzowanie, tworzenie diagramów, mapy sytuacyjne, mapy społecznych światów/aren, mapy pozycyjne, dane, kody, elementy sytuacji, czynniki ludzkie i pozaludzkie, prekonceptualizacja, kontekst, sytuacja

Abstract

Artykuł prezentuje nowe podejście w analizie danych jakościowych rozwijane przez Adele E. Clarke (2003, 2005) i nazywane przez nią „analizą sytuacyjną”. Projekt Clarke ma na celu propagować i ożywić metodologię teorii ugruntowanej po postmodernistycznym zwrocie i skierować ją w stronę konstruktywistycznych epistemologii. W artykule zostały zaprezentowane główne tezy podejścia Clarke: krytyka tradycyjnej teorii ugruntowanej, projekt ugruntowanego teoretyzowania przy użyciu map sytuacyjnych, map społecznych światów i aren oraz map pozycyjnych, warunki stosowania tego rodzaju metod kartograficznych i diagramów. Autorka artykułu podejmuje dyskusję z prezentowanym podejściem, rozważając epistemologiczny status kluczowego w koncepcji Clarke pojęcia „sytuacji”, efekt przesunięcia ogniska uwagi z działań społecznych na ich kontekst, epistemologiczny status wprowadzanych przez Clarke do analizy nonhuman actants oraz problem prekonceptualizacji podejścia Clarke.

Author Biography

Anna Kacperczyk, Uniwersytet Łódzki, Polska

Anna Kacperczyk (dr), socjolog, adiunkt w Katedrze Metod i Technik Badań Społecznych w Instytucie Socjologii na Uniwersytecie Łódzkim. Członek zespołu redakcyjnego Qualitative Sociology Review oraz Przeglądu Socjologii Jakościowej. Członek zarządu łódzkiego oddziału PTS.

Zainteresowania naukowe: metodologia badań społecznych, badania jakościowe, teoria ugruntowana, symboliczny interakcjonizm.

References

Baszanger, I., Dodier, N. (2004) “Ethnography: Relating the Part to the Whole.” S. 9-34 w D. Silverman (red.), Qualitative Research: Theory, Method, and Practice, London: Sage.

Bateson, Gregory (1996) Umysł i przyroda. Jedność konieczna. Warszawa: PIW.

Berger, Peter, Luckmann, Thomas (1966) The Social Construction of Reality: A Treatise its the Sociology of Knowledge. Garden City, New York: Anchor Books. Polskie wydanie: (1983) Społeczne tworzenie rzeczywistości. Warszawa: PIW.

Blumer, Herbert (1958) “Race Predjuce as a Sense of Group Position.” Pacific Sociological Review 1: 3-8. DOI: https://doi.org/10.2307/1388607

Blumer, Herbert (1969/1997) Symbolic Interactionism. Perspective and Method, Berkeley. Los Angeles, London: University of California Press.

Bryant, Anthony (2002) “Re-grounding grounded theory.” Journal of Information Technology Theory and Application 4 (1): 25-42.

Casper, M. J. (1998a) The Making of the Unborn Patient: A Social Anatomy of Fetal Surgery. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press.

Casper, M. J. (1998b) “Negotiations, Work Objects and the Unborn Patient: The Interactional Scaffolding of Fetal Surgery.” Symbolic Interaction 21(4): 379-400. DOI: https://doi.org/10.1525/si.1998.21.4.379

Charmaz, Kathy (1995a) “Between Positivism and Postmodernism: Implications for Methods.” Studies in Symbolic Interaction 17: 43-72.

Charmaz, Kathy (1995b) “Grounded theory.” S. 27-65 w Smith J, Harre R, Langenhove L (red.). Rethinking Methods in Psychology. Sage. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446221792.n3

Charmaz, Kathy (2000) “Grounded theory: Objectivist and constructivist methods.” S. 509–535 w Denzin N, Lincoln Y (eds). Handbook of Qualitative Research. Sage.

Charmaz, Kathy (2001) “Qualitative interviewing and grounded theory analysis.” S. 675–694 w Gubrium J., Holstein J. (red.). Handbook of Interview Research: Context and Method. Sage. DOI: https://doi.org/10.4135/9781412973588.n39

Charmaz, Kathy (2006) Constructing Grounded Theory. A Practical Guide Through Qualitative Analysis. Sage London – Thousand Oaks – New Delhi.

Charmaz Kathy, Mitchell R. (1996) “The myth of silent authorship: Self, substance, and style in ethnographic writing.” Symbolic Interaction 19: 285–302. DOI: https://doi.org/10.1525/si.1996.19.4.285

Cicourel, Aaron V. (1964) Method and Measurement in Sociology. New York: Free Press.

Cicourel, Aaron V. (1973) Cognitive Sociology. London: Macmillan.

Clarke, Adele E. (2003) “Situational Analyses: Grounded Theory Mapping After the Postmodern Turn.” Symbolic Interaction 26(4): 553-576. DOI: https://doi.org/10.1525/si.2003.26.4.553

Clarke, Adele E. (2005) Situational Analysis. Grounded Theory After the Postmodern Turn. Sage.

Debord, Guy (2006) Społeczeństwo spektaklu oraz Rozważania o społeczeństwie spektaklu. Warszawa: PIW.

Derrida, Jacques (1978) “Structure, Sign and Play in the Discourse of the Human Sciences.” S. 278-293 w: Writing and Difference. Chicago, University of Chicago Press.

van Dijk, Teun A. (2001) Dyskurs jako struktura i proces. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Fontana, A (2002) “Postmodern Trends in Interviewing.” W: Jaber Gubrium, James Holstein (red.), Handbook of Interview Research: Context and Method. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.

Foucault, Michel (1969/1977) Archeologia wiedzy. Warszawa: PIW.

Garfinkel, Harold, (1967) Studies in Ethnomethodology. Englewood Cliffs, N.J.: Prentice-Hall.

Garfinkel, Harold, Sacks Harvey (1970) “On Formal Structures of Practical Actions.” S. 337-366 w: Theoretical Sociology, John C. Mc Kinney, Edward A. Tiryakian (red.). New York: Appleton-Century-Crofts.

Glaser, Barney G. (1978) Theoretical sensitivity: Advances in the Methodology of Grounded Theory. Mill Valley, CA: Sociology Press.

Glaser, Barney G. (1998) Doing grounded theory: Issues and discussions. Mill Valley, CA: Sociology Press.

Glaser, Barney G. (2001) Grounded Theory Perspective. Mill Valley, CA: Sociology Press.

Glaser, Barney G. (2002) “Conceptualization: On Theory and Theorizing Using Grounded Theory.” International Journal of Qualitative Methods 1 (2). DOI: https://doi.org/10.1177/160940690200100203

Glaser, Barney G. (2002) “Constructivist Grounded Theory?”. Forum Qualitative Sozialforschung/ Forum: Qualitative Social Research [On-line Journal], 3 (3) http://www.qualitative-research.net/fqs-eng.htm

Glaser, Barney G. (2004) “Naturalist Inquiry and Grounded Theory.” Forum Qualitative Sozialforschung/ Forum: Qualitative Social Research [On-line Journal] 5(1).

Glaser, Barney G., Judith Holton (2004) “Remodeling Grounded Theory.” Forum Qualitative Sozialforschung/ Forum: Qualitative Social Research [On-line Journal] 5(2) Art. 4 – May.

Glaser, Barney G, Strauss Anselm L. (1964) “Awareness contexts and social interaction.” American Sociological Review 29(5): 669-679. DOI: https://doi.org/10.2307/2091417

Glaser, Barney G, Strauss Anselm L. (1965) Awareness of Dying. Chicago: Aldine Publishing CO.

Glaser, Barney G, Strauss Anselm L. (1967) The Discovery of Grounded Theory. Chicago: Aldine Publishing CO.

Glaser, Barney G, Strauss Anselm L. (1968) Time for Dying. Chicago: Aldine Publishing CO. DOI: https://doi.org/10.1097/00000446-196812000-00048

Glaser, Barney G, Strauss Anselm L. (1971) Status Passage. Chicago: Aldine Publishing CO.

Haraway, Donna (1991) “Situated Knowledges: The Science Question in Feminism and the Privilege of Partial Perspectives.” S. 183-202 w Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature. New York: Routledge.

Jenkins Keith (red.) (1997) The Postmodern History Reader. London: Routledge.

Kacperczyk, Anna (1998) „Budowanie interakcji z nieuleczalnie chorym.” Kultura i Społeczeństwo 2:182-200.

Kacperczyk, Anna (1999) „Opieka nad pacjentem w stanie terminalnym.” Kultura i Społeczeństwo 2: 103-128.

Kacperczyk, Anna (2005) „Zastosowanie koncepcji społecznych światów w badaniach empirycznych.” S. 169-191 w E. Hałas, K. Konecki (red.) Konstruowanie jaźni i społeczeństwa. Europejskie warianty interakcjonizmu symbolicznego. Warszawa: Scholar.

Kacperczyk, Anna (2006) Wsparcie społeczne w instytucjach opieki paliatywnej i hospicyjnej. Łódź: Wydawnictwo UŁ.

Lyotard Jean-François (1997) Postmodern Fables. Minneapolis: University of Minnesota Press.

Lyotard Jean-François (1997) Kondycja ponowoczesna. Aletheia.

Latour, Bruno (1986) “Visualization and Cognition: Thinking With Eyes and Hands.” S. 1-40 w H. Kuklick, E. Long (red.) Knowledge and Society: Studies in the Sociology of Culture Past and Present. Greenwich, CT: JAI Press.

Latour, Bruno (1987) Science in Action: How to Follow Scientists and Engineers Through Society. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Maturana, Humberto R., Varela, Francisco J. (1987) The tree of knowledge: The biological roots of human understanding. Shambhala, Boston, Mass.

Mokrzycki, Edmund (red.) (1984) Kryzys i schizma. Antyscjentystyczne tendencje w socjologii współczesnej, t. 1 i 2, Warszawa: PIW.

Morgan, Gareth (red.) (1983) Beyond Method: Strategies for Social Research. Newbury Park, CA: Sage Publications.

Myrdal, Gunnar (1975) „Obiektywność w badaniach społecznych.” S. 226-235 w: P. Sztompka (red.), Metodologiczne podstawy socjologii. Wybór tekstów. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Nathaniel, Alvita K., (2004) “A Grounded Theory of Moral Reckoning in Nursing.” The Grounded Theory Review 4(1): 43-58.

Park, Robert E. (1952) Human Communities. Glencoe, IL: Free Press.

Simmons, Odis E., (2004) “Grounded action: Achieving optimal and sustainable change.“ The Grounded Theory Review 4(1): 87-112.

Smith, Dorothy E. (1990) The Conceptual Practices of Power: A Feminist Sociology of Knowledge. Boston: Northeastern University Press.

Strauss, Anselm L. (1987) Qualitative Analysis for Social Scientists. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511557842

Strauss, A. L., Glaser, Barney G., (1970) Anguish: The Case Study of a Dying Trajectory. The Sociology Press, Mill Valey.

Strauss A. L., Corbin J., (1990) Basics of Qualitative Research. Grounded Theory Procedures and Techniques. Sage. Newbury Park, London, New Dheli.

Świerkocki, Maciej (1992) „Postmodernizm, dekonstrukcja i mit obiektywizmu” w: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Scientiae, Artium et Literrarum 3.

Świerkocki, Maciej (1997) Postmodernizm: paradygmat nowej kultury. Łódź: Wydawnictwo UŁ.

Thomas, William I. (1923/1978) “The Definition of the situation.” S. 54-57 w: R. Farrell, V. Swigert (red.) Social deviance. Philadelphia: Lippincott.

Thomas, William I., Thomas, Dorothy S. (1928/1970) “Situations Defined as Real Are Real in Their Consequences.” S. 154-155 w: G. P. Stone, H. A. Farberman (red.) Social Psychology Through Symbolic Interaction. Waltham, MA: Xerox College Publishing.

Wieder, D. Lawrence (1974) Language and social reality: the case of telling the convict code. The Hague: Mouton. DOI: https://doi.org/10.1515/9783111410999

Wyka, Anna (1989) „W poszukiwaniu nowych wzorów badań społecznych.” S. 319-335 w: A. Sułek, K. Nowak, A. Wyka (red.) Poza granicami socjologii ankietowej. Warszawa: IS UW, PTS.

Wyka, Anna (1993) Badacz społeczny wobec doświadczenia. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

Zimmerman, Don H., Pollner, Melvin, (1989) „Świat codzienny jako zjawisko.” S. 343-377 w: Zdzisław Krasnodębski (red.) Fenomenologia i socjologia. Warszawa: PWN.

Zimmerman, Don H., Wieder, Lawrence D. (1970) “Ethnomethodology and the Problem of Order: Comment on Denzin.” S. 285-295 w: Jack D. Douglas (red.) Understanding everyday life. Toward the reconstruction of sociological knowledge. Chicago: Aldine. DOI: https://doi.org/10.4324/9781351327329-12