Miejsce słowotwórstwa w nauczaniu języka polskiego jako obcego – głos w dyskusji

Mateusz Gaze

doi:10.18778/0860-6587.29.16

Autor

Mateusz Gaze Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Lingwistyki Stosowanej i Kulturowej, Instytut Filologii Polskiej i Logopedii, ul. Pomorska 171/173, 90-236 Łódź https://orcid.org/0000-0003-3560-7251

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.29.16

Słowa kluczowe:

słowotwórstwo, podsystemy językowe, kategorialność, nauczanie języka polskiego jako obcego

Abstrakt

Artykuł stanowi głos w dyskusji poświęconej nauczaniu słowotwórstwa języka polskiego jako obcego. Autor zauważa, że w glottodydaktyce polonistycznej daje się zauważyć dwa stanowiska dotyczące nauczania derywacji: systemowe i leksykalne (semantyczne). Autor, wychodząc z założenia, że słowotwórstwo jest zarazem systemem regularnym i nieregularnym, pokazuje, że oba te stanowiska można połączyć w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Ponadto sugeruje się, by pamiętać o powiązaniach między podsystemami językowymi, tj. między słowotwórstwem a fonetyką, grafią, fleksją, składnią, a nawet tekstologią.

Bibliografia

Biernacka M., 2016, Znajdź z polskim wspólny język. Fonetyka w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Poradnik metodyczny, Łódź.

Cieślak M., Czarnecka J., Jackowska A., Sikorski L., 2002, ABC ekonomii dla cudzoziemców. Podręcznik dwupoziomowy, Łódź.

Dembińska K., Fastyn-Pleger K., Małyska A., Ułańska M., 2017, Gramatyka dla praktyka. Fleksja i słowotwórstwo, Potsdam.

Dembińska K., Fastyn-Pleger K., Małyska A., Ułańska M., 2021, Gramatyka dla praktyka. Czasownik, Potsdam.

Dembińska K., Fastyn-Pleger K., Małyska A., Ułańska M., 2022, Gramatyka dla praktyka. Składnia, Potsdam.

Gaze M., 2013, Związki między słowotwórstwem a grafią w nauczaniu języka polskiego jako obcego, w: O. Majchrzak (red.), PLEJ_2 czyli PsychoLingwistyczne Eksploracje Językowe, Łódź, s. 231–247.

Gaze M., 2014, Słowotwórstwo w wybranych gramatykach do nauczania języka polskiego jako obcego, w: O. Majchrzak (red.), PLEJ_3 czyli PsychoLingwistyczne Eksploracje Językowe, Łódź, s. 259–273.

Gaze M., 2015, Słowotwórstwo w wybranych pomocach do nauczania leksyki języka polskiego jako obcego, w: M. Gaze, P. Góralczyk-Mowczan (red.), Bogactwo językowe i kulturowe Europy w oczach Polaków i cudzoziemców 3, Łódź, s. 56–65.

Gaze M., 2016a, Rola słowotwórstwa w przyswajaniu innych podsystemów języka, w: D. Gonigroszek, A. Stanecka (red.), Interdyscyplinarność i wielowymiarowość nauk filologicznych. Philological Studies: Interdisciplinary and Multidimensional Approaches, Piotrków Trybunalski, s. 173–186.

Gaze M., 2016b, Słowotwórstwo w serii podręczników do nauczania języka polskiego jako obcego „Hurra!!! Po polsku”, w: I. Czwenar, D. Gonigroszek, A. Stanecka (red.), Języki obce i kultura: współczesne konteksty. Foreign languages and cultures: Contemporary Contexts, Piotrków Trybunalski, s. 193–208. DOI: https://doi.org/10.18778/8088-034-4.06

Gębka-Wolak M., 2021, Słowotwórstwo a składnia w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Część 1. Wprowadzenie teoretyczne, „Roczniki Humanistyczne”, t. LXIX/10, s. 23–39. DOI: https://doi.org/10.18290/rh216910-2 DOI: https://doi.org/10.18290/rh216910-2

Gołąb Z., Heinz A., Polański K., 1968, Słownik terminologii językoznawczej, Warszawa.

Grzegorczykowa R., 2007, Wstęp do językoznawstwa, Warszawa.

Grzegorczykowa R., Laskowski R., Wróbel H. (red.), 1984, Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa.

Grzegorczykowa R., Puzynina J., 1984, Problemy ogólne słowotwórstwa, w: R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa, s. 307–331.

Heinz A., 1961, Fleksja a derywacja, „Język Polski”, nr XLI, z. 5, s. 343–354.

Janowska B., 1989, Wyzyskanie metody gniazd słowotwórczych w nauczaniu języka polskiego jako obcego, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 2, s. 59–68.

Kleszczowa K., 2001, O historycznej ciągłości kompetencji językowej, w: Z. Krążyńska, Z. Zagórski (red.), Poznańskie spotkania językoznawcze, t. VI, Poznań, s. 17–29.

Kobos Z., 2011, Mów do mnie kotku...czyli o uczuciach po polsku i słoweńsku, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 18, s. 261–267.

Lechowicz J., Podsiadły J., 2004, Chcę studiować medycynę, Łódź.

Lipińska E., Dąmbska E.G., 2022, Kiedyś wrócisz tu..., cz. I i cz. II, Kraków.

Lisowski T., 2004, Ideografizacja polskiego pisma a interpretacja historycznojęzykowa, czyli co wiemy o dawnym systemie graficznym, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” Z. LX, s. 17–27.

Maciołek M., 2021, Słowotwórstwo w nauczaniu języka polskiego jako obcego – ograniczenia i możliwości, „Roczniki Humanistyczne”, t. 69, z. 10,, s. 57–72. DOI:10.18290/rh216910-4 DOI: https://doi.org/10.18290/rh216910-4

Mańczak W., 2008, O akcentuacji polskiej, „Poradnik Językowy”, z. 3, s. 6–11.

Ostromęcka-Frączak B., Czasowniki polskie z formantem rozdzielonym, Łódź.

Pančiková M., 2010, Tłumaczenie tekstów specjalistycznych, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 17, s. 449 – 455.

Pastuch M., 2004, Formacja słowotwórcza jako leksem. O nauczaniu słowotwórstwa polskiego, w: A. Dąbrowska (red.), Wrocławska dyskusja o języku polskim jako obcym, Wrocław, 185–189.

Pyzik J., 2003, Przygoda z gramatyką. Fleksja i słowotwórstwo imion. Ćwiczenia funkcjonalno-gramatyczne dla cudzoziemców (B2, C1), Kraków.

Seretny A., 2021, O semantyczny wymiar słowotwórstwa, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 28, s. 221–238. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.28.15 DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.28.15

Seretny A., Stefańczyk W., 2015, Między gramatyką a słownikiem – słowotwórstwo w perspektywie glottodydaktycznej, „Postscriptum Polonistyczne”, nr 2, s. 45–61.

Stefańczyk W.T., 2010, Kilka uwag o słowotwórstwie polskiego przysłówka, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 17, s. 223–227.

Szafraniec K., 2011, Internacjonalizmy i inne zapożyczenia w nauczaniu języka polskiego jako obcego, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 18, s. 229–234.

Śmiech W., 1986, Derywacja prefiksalna czasowników polskich, Wrocław.

Walkiewicz A., 2021, Słowotwórstwo a składnia w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Część 2. Rozwiązania dydaktyczne, „Roczniki Humanistyczne”, t. LXIX/10, s. 41–56. DOI: https://doi.org/10.18290/rh216910-3 DOI: https://doi.org/10.18290/rh216910-3

Zgółkowa H., 1998, Gniazdowe rozszerzenia podstawowego słownika języka polskiego, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 10, Łódź, s. 423–427.