Istnieje nowsza wersja tego artykułu opublikowanego 2024-11-30. Przeczytaj wersję najnowszą.

Wprowadzenie. Metody humanistyki cyfrowej w socjologii jakościowej

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.20.4.01

Słowa kluczowe:

socjologia jakościowa, analiza danych jakościowych, humanistyka cyfrowa, sztuczna inteligencja, przetwarzanie języka naturalnego, cyfrowa socjologia jakościowa

Abstrakt

Socjologia jakościowa stoi przed wieloma wyzwaniami i możliwościami dzięki postępom w takich technologiach, jak sztuczna inteligencja, uczenie maszynowe i przetwarzanie języka naturalnego. Technologie te zmieniają sposoby analizy danych jakościowych, oferując nowe perspektywy badawcze i metodologiczne. Sztuczna inteligencja i uczenie maszynowe umożliwiają automatyzację analizy danych, efektywne zarządzanie dużymi zbiorami danych oraz wyciąganie bardziej precyzyjnych i rygorystycznych wniosków przy zachowaniu głębi badań jakościowych. Integracja metod humanistyki cyfrowej z socjologią jakościową ma ogromny potencjał, umożliwiający lepsze zrozumienie złożonych zjawisk i procesów społecznych. Specjalny numer „Przeglądu Socjologii Jakościowej” pokazuje, jak metody humanistyki cyfrowej mogą być z powodzeniem stosowane w badaniach i analizie danych jakościowych, oferując teoretyczne i praktyczne wskazówki dla badaczy. Artykuły zawarte w tym numerze dostarczają analitycznego know-how, inspirując badaczy do dalszego eksplorowania oraz wdrażania innowacyjnych metod humanistyki cyfrowej i technologii cyfrowych w polu socjologii jakościowej.

Biogram autora

  • Grzegorz Bryda - Laboratorium CAQDAS TM; Uniwersytet Jagielloński

    Doktor nauk społecznych, adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizuje się w socjologii kognitywnej, socjologii cyfrowej, socjologii edukacji, socjologii komunikowania oraz metodologii badań jakościowych i mieszanych, ze szczególnym uwzględnieniem zastosowań AI, LLM i NLP/NLU w analizie treści, narracji i analizie performatywnej. Jego zainteresowania obejmują interakcje człowiek – komputer, CAQDAS, komputerowe metody w naukach społecznych i lingwistyce, eksplorację tekstu oraz humanistykę cyfrową. Pracował jako starszy konsultant ds. analizy statystycznej i eksploracji danych w SPSS Polska (obecnie IBM Predictive Solutions), pełnił funkcję pełnomocnika rektora ds. oceny jakości na Uniwersytecie Jagiellońskim (2008–2017). Obecnie kieruje Laboratorium CAQDAS TM oraz Letnią Szkołą Analizy Danych, Metod Badań Jakościowych i Mieszanych.

Bibliografia

Bail Christopher A. (2014), The cultural environment: Measuring culture with big data, „Theory and Society”, vol. 43(3–4), s. 465–482. DOI: https://doi.org/10.1007/s11186-014-9216-5

Boyd Danah, Crawford Kate (2012), Critical questions for big data: Provocations for a cultural, technological, and scholarly phenomenon, „Information, Communication and Society”, vol. 15(5), s. 662–679. DOI: https://doi.org/10.1080/1369118X.2012.678878

Brosz Maciej, Bryda Grzegorz, Siuda Piotr (2017), Od redaktorów: Big Data i CAQDAS a procedury badawcze w polu socjologii jakościowej, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. XIII, nr 2, s. 6–23, https://doi.org/10.18778/1733-8069.13.2.01 DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.13.2.01

Bryda Grzegorz (2024), Cyfrowa socjologia jakościowa. Odkrywanie językowego obrazu świata życia codziennego, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Bryda Grzegorz, Costa António Pedro (2023), Qualitative Research in Digital Era: Innovations, Methodologies and Collaborations, „Social Sciences”, vol. 12(10), 570, https://doi.org/10.3390/socsci12100570 DOI: https://doi.org/10.3390/socsci12100570

Burdick Anne, Drucker Johanna, Lunenfeld Peter, Presner Todd, Schnapp Jeffrey (2012), Digital_Humanities, Cambridge: MIT Press. DOI: https://doi.org/10.7551/mitpress/9248.001.0001

Denzin Norman K., Lincoln Yvonna S. (2017), The SAGE handbook of qualitative research, Thousand Oaks: Sage Publications.

Dieng Adji B., Ruiz Francisco J.R., Blei David M. (2020), Topic modeling in embedding spaces, „Transactions of the Association for Computational Linguistics”, vol. 8, s. 439–453. DOI: https://doi.org/10.1162/tacl_a_00325

Drucker Johanna (2013), Graphesis: Visual forms of knowledge production, Cambridge: Harvard University Press.

Fielding Nigel G., Lee Raymond M. (2021), Qualitative data analysis: Integrating theory, method, and computer-assisted strategies, Thousand Oaks: Sage Publications.

Gold Matthew K. (2012), Debates in the Digital Humanities, Minneapolis: University of Minnesota Press. DOI: https://doi.org/10.5749/minnesota/9780816677948.001.0001

Jockers Matthew L. (2013), Macroanalysis: Digital methods and literary history, Urbana: University of Illinois Press. Lupton Deborah (2020), Data Selves: More-than-Human Perspectives, Cambridge: Polity Press.

Marres Noortje (2017), Digital sociology: The reinvention of social research, Cambridge: Polity Press.

Moretti Franco (2013), Distant Reading, London–New York: Verso Books.

Rosenzweig Roy (2003), Scarcity or Abundance? Preserving the Past in a Digital Era, „American Historical Review”, vol. 108(3), s. 735–762, https://dx.doi.org/10.1086/ahr/108.3.735 DOI: https://doi.org/10.1086/529596

Salganik Matthew J. (2019), Bit by Bit: Social Research in the Digital Age, Princeton: Princeton University Press.

Svensson Patrick (2016), Big Digital Humanities: Imagining a Meeting Place for the Humanities and the Digital, Ann Arbor: University of Michigan Press. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv65sx0t

Underwood Ted (2017), Distant Horizons: Digital Evidence and Literary Change, Chicago: University of Chicago Press.

Pobrania

Opublikowane

2024-11-30

Wersje

Numer

Tom 20 Nr 4 (2024): Metody humanistyki cyfrowej w socjologii jakościowej

Dział

Numer tematyczny: „Metody humanistyki cyfrowej w socjologii jakościowej”

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Bryda , Grzegorz. 2024. “Wprowadzenie. Metody Humanistyki Cyfrowej W Socjologii jakościowej”. Przegląd Socjologii Jakościowej 20 (4): 6-17. https://doi.org/10.18778/1733-8069.20.4.01.
Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC