Rekonstrukcja praktyk analizy dyskursu na podstawie wybranych anglojęzycznych czasopism dyskursywnych

Joanna Bielecka-Prus; Anna Horolets

doi:10.18778/1733-8069.9.1.08

Authors

Joanna Bielecka-Prus Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Filozofii i Socjologii, Instytut Socjologii, ul. Langiewicza 6a, pokój 18
Anna Horolets Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie, ul. Chodakowska 19/31, 03-815 Warszawa

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.9.1.08

Keywords:

discourse analysis, research practices, peer-reviewed journals, abstracts, empirical material, object of research, theoretical approaches, methods, analytical categories

Abstract

The article pursues an exploratory goal of reconstructing discourse analytical practices through the research on the content of abstracts that appeared in discourse analysis-centred journals (“Language in Society,” “Discourse Studies,” “Discourse and Society,” “Language and Communication,” “Text and Talk”) published in English. The selected journals have a high Impact Factor and thus, significantly influence the major methodological trends within discourse analysis. The frequency with which the various types of content, i.e., types of empirical material (e.g., spoken and written discourse) and subject matter (institutional, everyday, media or internet interactions), as well as theoretical approaches and analytical categories, appear has been measured. Detailed analysis of both the journals’ diversification and trends common to all journals has allowed to draw tentative generalizations concerning the practices of discourse analysis in the English speaking world. The distinguishing features of these practices are: concentration on interaction, interest in institutional contexts and spoken communication, as well as applied research, to name a few.

Author Biographies

Joanna Bielecka-Prus, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Filozofii i Socjologii, Instytut Socjologii, ul. Langiewicza 6a, pokój 18

Joanna Bielecka-Prus, dr, adiunkt w Instytucie Socjologii UMCS. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół problematyki badań jakościowych i wykorzystywania tych metod w badaniach terenowych nad wykluczeniem społecznym, marginalizacją społeczną, obcością i tożsamością społeczną. Jest autorką książki Transmisja kultury w rodzinie i w szkole. Teoria Basila Bernsteina (2010).
Anna Horolets, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie, ul. Chodakowska 19/31, 03-815 Warszawa

Anna Horolets, dr, pracuje w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Zajmuje się badaniami dyskursywnych mechanizmów tworzenia światów społecznych i tożsamości oraz rolą słowa w budowaniu relacji władzy i podporządkowania. W kręgu jej zainteresowań znajdują się teorie czasu wolnego, turystyki i migracji, prowadzi badania o turystyce niszowej do krajów byłego ZSRR oraz o czasie wolnym migrantów. Jest redaktorką pracy zbiorowej Analiza dyskursu w socjologii i dla socjologii (2008).

References

Agha Asif (2003) The Social Life of Cultural Value. „Language and Communication”, vol. 23, s. 231–273. DOI: https://doi.org/10.1016/S0271-5309(03)00012-0

Barth Fredrik i in. (2007) Antropologia. Jedna dyscyplina, cztery tradycje: brytyjska, niemiecka, francuska i amerykańska. Przełożyła Joanna Tegnerowicz. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Basso Keith H. (1979) Portraits of “The Whiteman”: Linguistic Play and Cultural Symbols Among the Western Apache. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511618147

Bhatia Vijay K. (1993) Analyzing Genre: Language Use in Professional Settings. London: Longman.

Blommaert Jan (2005) Discourse. A Critical Introduction. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511610295

Brinton Laurel L. (2008) Historical Discourse Analysis [w:] Deborah Schiffrin, Deborah Tannen, Heidi E. Hamilton, eds., The Handbook of Discourse Analysis. Oxford: Blackwell, s. 138–160.

Brown Penelope, Levinson Stephen C. (1987) Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511813085

Brown Roger, Gilman Albert (1960) The Pronouns of Power and Solidarity [w:] Thomas A. Sebeok, ed., Style in Language. Cambridge: MIT Press, s. 253–277.

Carter Ronald A., Malmkjær Kirsten (2002) Text linguistics [w:] Kirsten Malmkjær, ed., The Linguistics Encyclopedia. London: Routledge, s. 540–551.

Cots Joseph M. (2006) Discourse Strategies [w:] Philipp Strazny, ed., Encyclopedia of Linguistics. New York: Taylor & Francis, s. 271–272.

Cutting Joan (2011) Spoken Discourse [w:] Ken Hyland, Brian Paltridge, eds., Continuum Companion to Discourse Analysis. London: Continuum, s. 155–170.

Czyżewski Marek (2005) Dyskurs [w:] Encyklopedia Socjologii. Suplement. Władysław Kwaśniewicz i inni, red., Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 50‒58.

Czyżewski Marek (2008) Elementy i całości. O niektórych dylematach analizy dyskursu [w:] Anna Horolets, red., Analiza dyskursu w socjologii i dla socjologii. Toruń: Adam Marszałek, s. 19–29.

van Dijk Teun A. (2008) Critical Discourse Analysis [w:] Deborah Schiffrin, Deborah Tannen, Heidi E. Hamilton, eds., The Handbook of Discourse Analysis. London: Blackwell, s. 372–397.

van Dijk Teun A. (2009) Society and Discourse. How Social Contexts Influence Text and Talk. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511575273

Drew Paul (2001) Conversation Analysis [w:] Rajend Mesthrie, ed., Concise Encyclopedia of Sociolinguistics. Oxford: Elsevier, s. 109–116.

Duszak Anna, Fairclough Norman, red., (2008) Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej. Kraków: Universitas.

Fairclough Norman (1992) Discourse and Social Change. Cambridge: Polity Press.

Fairclough Norman (2003) Analysing Discourse. Textual Analysis for Social Research. London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203697078

Fairclough Norman (2006) Genres in Political Discourse [w:] Keith Brown, ed., Encyclopedia of Language and Linguistics. Oxford: Elsevier, s. 32–38. DOI: https://doi.org/10.1016/B0-08-044854-2/00719-7

Giddens Anthony (2001) Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności. Przełożyła Alina Szulżyńska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Grzymała-Kazłowska Aleksandra (2004) Socjologicznie zorientowana analiza dyskursu na tle współczesnych badań nad dyskursem. „Kultura i Społeczeństwo”, nr 4, s. 13–34.

Gumperz John (2008) Interactional Sociolinguistics: A Personal Perspective [w:] Deborah Schiffrin, Deborah Tannen, Heidi E. Hamilton, eds., The Handbook of Discourse Analysis. Malden: Blackwell, s. 215–228. DOI: https://doi.org/10.1002/9780470753460.ch12

Halliday Michael A. K. (1978) Language as Social Semiotic. London: Edward Arnold.

Harré Rom (2008) The Discursive Turn in Social Psychology [w:] Deborah Schiffrin, Deborah Tannen, Heidi E. Hamilton, eds., The Handbook of Discourse Analysis. London: Blackwell, s. 688–706. DOI: https://doi.org/10.1002/9780470753460.ch36

Harré Rom, van Langenhove Luk, eds., (1999) Positioning Theory: Moral Contexts of Intentional Action. Malden: Blackwell.

Hunter Lynette (1990) A Rhetoric of Mass Communication: Collective or Corporate Public Discourse [w:] Richard L. Enos, ed., Oral and Written Communication. Historical Approaches. London: Sage, s. 216–261.

Hymes Dell H. (1996) Ethnography, Linguistics, Narrative Inequality: Target Organ and Modulator of Toxicity. London: Taylor & Francis.

Ilie Cornelia (2006) Rhetoric, Classical [w:] Keith Brown, ed., Encyclopedia of Language and Linguistics. Oxford: Elsevier, s. 573–579. DOI: https://doi.org/10.1016/B0-08-044854-2/04305-4

Jabłońska Barbara (2006) Krytyczna analiza dyskursu: refleksje teoretyczno-metodologiczne. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 2, nr 1 [dostęp 2 listopada 2012]. Dostępny w Internecie http://www.qualitativesociologyreview.org /PL/archive_pl.php DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.2.1.04

Jha Alok (2012) Academic spring: how an angry maths blog sparked a scientific revolution. „Guardian”, 9 kwietnia [dostęp 28 listopada 2012]. Dostępny w Internecie www.guardian.co.uk/science

Kurcz Ida, Okuniewska Hanna, red., (2011) Język jako przedmiot badań psychologicznych. Psycholingwistyka ogólna i neurolingwistyka. Warszawa: Wydawnictwo Academica, SWPS.

Labov William (1966) The Social Stratification of English in New York City. Washington: Center for Applied Linguistics.

Labov William, Waletzky Joshua (1967) Narrative Analysis: Oral Versions of Personal Experience [w:] June Helm, ed., Essays on the Verbal and Visual Arts. Seattle: University of Washington Press, s. 12–44.

Lakoff George, Johnson Mark (1988) Metafory w naszym życiu. Przełożył Tomasz Paweł Krzeszowski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Levinson Stephen C. (2010) Pragmatyka. Przełożyli Tadeusz Ciecierski, Katarzyna Stachowicz. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Liddicoat Anthony J. (2007) An Introduction to Conversation Analysis. London: Continuum.

Lisowska-Magdziarz Małgorzata (2006) Analiza tekstu w dyskursie medialnym. Przewodnik dla studentów. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Malmkjær Kirsten, ed., (2002) Semantics [w:] The Linguistics Encyclopedia. London: Routledge, s. 455–468.

Myers Greg (1990) Writing Biology: Texts in the Social Construction of Scientific Knowledge. Madison: University of Wisconsin Press.

Narrative Inquiry (2006) Special Issue: Narrative – State of the Art, ed., Michael Bamberg, vol. 16, no. 1. DOI: https://doi.org/10.1075/ni.16.1

Nijakowski Lech (2006) Hermeneutyka i teoria dyskursu [w:] Aleksandra Jasińska-Kania i in., red., Współczesne teorie socjologiczne, t. 2. Warszawa: Scholar, s. 995–1000.

Norrick Neal R. (2008) Discourse and Semantics [w:] Deborah Schiffrin, Deborah Tannen, Heidi E. Hamilton, eds., The Handbook of Discourse Analysis. London: Blackwell, s. 76–99. DOI: https://doi.org/10.1002/9780470753460.ch5

Ogden Charles K., Richards Ivor A. (1923) The Meaning of Meaning. London: Routledge.

Ong Walter J. (1982) Orality and Literacy. The Technologizing of the World. London, New York: Menthuen. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203328064

Pawliszak Piotr, Rancew-Sikora Dorota (2012) Wprowadzenie do socjologicznej analizy dyskursu. „Studia Socjologiczne”, nr 1, s. 5–15.

Pękala Justyna (2009) Mechanizm peer review na przykładzie polskich czasopism naukowych [komputeropis]. Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Przepiórkowski Adam i in., red., (2012) Narodowy Korpus Języka Polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Rancew-Sikora Dorota (2007) Analiza konwersacyjna jako metoda badania rozmów codziennych. Warszawa: Trio.

Rapley Tim (2010) Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów. Przełożyła Anna Gąsior-Niemiec. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Reisigl Martin (2006) Rhetorical Tropes in Political Discourse [w:] Keith Brown, ed., Encyclopedia of Language and Linguistics. Oxford: Elsevier, s. 597‒604. DOI: https://doi.org/10.1016/B0-08-044854-2/00725-2

Reisigl Martin (2011) Analiza retoryki politycznej [w:] Ruth Wodak, Michał Krzyżanowski, red. Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych. Warszawa: Łośgraf, s. 151–183.

Ricoeur Paul (1992) Filozofia osoby. Przełożyła Małgorzata Frankiewicz. Kraków: Wydawnictwo PAT.

Rose Gillian (2010) Interpretacja materiałów wizualnych. Przełożyła Ewa Klekot. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Sarangi Srikant (2011) Editorial: contextualizing Gumperz. „Text and Talk”, vol. 31, no. 4, s. 375–380. DOI: https://doi.org/10.1515/text.2011.017

Schegloff Emanuel A. (1972) Notes on a Conversational Practice: Formulating Place [w:] David Sudnow, ed., Studies in Social Interaction. New York: Free Press, s. 75–119.

Schegloff Emanuel A. (1992) Repair after Next Turn. „American Journal of Sociology”, vol. 97, no. 5, s. 1295–1345. DOI: https://doi.org/10.1086/229903

Schneider Klaus (2005) Pragmatics [w:] Philipp Strazny, ed., Encyclopedia of Linguistics. New York: Taylor & Francis, s. 869–872.

Sennet Richard (2006) Korozja charakteru. Osobiste konsekwencje pracy w nowym kapitalizmie. Przełożyli Jan Dziergowski i Łukasz Mikołajewski. Warszawa: Muza.

Shuy Roger W. (2008) Discourse Analysis in Legal Context [w:] Deborah Schiffrin, Deborah Tannen, Heidi E. Hamilton, eds., Handbook of Discourse Analysis. London: Blackwell, s. 437–452. DOI: https://doi.org/10.1002/9780470753460.ch23

Stachowiak Jerzy (2012) Analiza relacji władzy w konkurencyjnych perspektywach Noama Chomsky’ego i Michela Foucault. „Studia Socjologiczne”, nr 1 (204), s. 93–110.

Stubbs Michael (2008) Computer Assisted Text and Corpus Analysis: Lexical Cohesion and Communicative Competence [w:] Deborah Schiffrin, Deborah Tannen, Heidi E. Hamilton, eds., The Handbook of Discourse Analysis. London: Blackwell, s. 304–320. DOI: https://doi.org/10.1002/9780470753460.ch17

Taverniers Miriam (2006) Grammatical Metaphor and Lexical Metaphor: Different Perspectives on Semantic Variation. „Neophilologus”, vol. 90, no. 2, s. 321–332. DOI: https://doi.org/10.1007/s11061-005-0531-y

Thompson Geoff, Hunston Susan (2006) Evaluation in Text [w:] Keith Brown, ed. Encyclopedia of Language and Linguistics. Oxford: Elsevier, s. 305–312. DOI: https://doi.org/10.1016/B0-08-044854-2/00509-5

Trudgill Peter (1986) Dialects in contact. Oxford: Blackwell.

Trutkowski Cezary (2004) Wybór czy konieczność – o potrzebie wykorzystania analizy dyskursu w socjologii. „Kultura i Społeczeństwo”, nr 4, s. 35–50.

Trzebiński Jerzy, red., (2002) Narracja jako sposób rozumienia świata. Gdańsk: GWP.

Wetherell Margaret (2008) Themes in Discourse Research: The Case of Diana [w:] Margaret Wetherell, Stephanie Tylor, Yates Simeon J., eds., Discourse Theory and Practice. A Reader. London: Sage, s. 14–28.

Widdowson Henry (1995) Discourse analysis: A critical view. „Language and Literature”, no. 4, s. 157–172. DOI: https://doi.org/10.1177/096394709500400301

Wodak Ruth (2011a) Wstęp: badania nad dyskursem-ważne pojęcia i terminy [w:] Ruth Wodak, Michał Krzyżanowski, red., Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych. Warszawa: Łośgraf, s. 11–48.

Wodak Ruth (2011b) Critical Discourse Analysis [w:] Ken Hyland, Brian Paltridge, eds., Continuum Companion to Discourse Analysis. London: Continuum, s. 38–53.

Wodak Ruth, Krzyżanowski Michał, red., (2011) Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych. Warszawa: Łośgraf.

Yule George (1996) Pragmatics. Oxford: Oxford University Press.

Zarycki Tomasz (2012) Poszerzając kontekst: ku krytycznej socjologii językoznawstwa. „Studia Socjologiczne”, nr 1 (204), s. 57‒73.