Aktywność zawodowa łódzkich trzydziestolatków w perspektywie kariery zawodowej w świetle analiz jakościowych

Jolanta Grotowska-Leder

doi:10.18778/1733-8069.15.4.05

Autor

Jolanta Grotowska-Leder Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41, 90-214 Łódź https://orcid.org/0000-0001-5034-0511

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.15.4.05

Słowa kluczowe:

aktywność zawodowa, młodzi dorośli, kariera zawodowa, metoda studium przypadku

Abstrakt

Artykuł dotyczy doświadczeń zawodowych młodych dorosłych, analizowanych w kontekście kariery zawodowej. Teoretyczne ramy analizy stanowią teorie karier: E. Scheina oraz D. Supera, który łączy rozwój zawodowy człowieka z czynnikami roli i czynnikami sytuacyjnymi. W przeprowadzonych badaniach w paradygmacie jakościowym z wykorzystaniem metody studium indywidualnego przypadku (technika wywiadu quasi biograficznego) przedmiotem analiz uczyniono przebieg doświadczeń zawodowych młodych dorosłych łodzian, osiągających demograficzną dorosłość w roku akcesji Polski do UE, realizujących role zawodowe w warunkach rozwoju społeczeństwa rynkowego w Polsce przełomu wieków. Przeprowadzone analizy wskazują, że kariery zawodowe łódzkich trzydziestolatków są karierami poziomymi i w głąb, zróżnicowanymi według płci i poziomu wykształcenia oraz sytuacji w rodzinach pochodzenia na etapie wzrastania bohaterów biografii, ale mają też cechy wspólne. Ścieżki zawodowe badanych obejmują w wielość miejsc pracy i stanowisk, na ogół niestabilnych i niepewnych.

Biogram autora

Jolanta Grotowska-Leder - Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41, 90-214 Łódź

Jolanta Grotowska-Leder, doktor habilitowana, profesor Uniwersytetu Łódzkiego, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej UŁ, profesor SGGW, Katedra Socjologii, SGGW w Warszawie. Członkini Komitetu Nauk Demograficznych PAN, Rady Pomocy Społecznej przy MRPiPS, Przewodnicząca Sekcji Pracy Socjalnej PTS. Specjalizuje się w badaniach współczesnych problemów społecznych, głównie ubóstwa, a ostatnio sytuacji młodych ludzi na rynku pracy i procesu wchodzenia w dorosłość. Autorka książek: Fenomen wielkomiejskiej biedy. Od epizodu do underclass, 2002; Wielkomiejska bieda w okresie transformacji, 1996 (współautorka W. Warzywoda-Kruszyńska), Sandwich generation? Wzory wsparcia w rodzinach trzypokoleniowych. Na przykładzie mieszkańców dwóch gmin województwa świętokrzyskiego, 2016 (współautorka Katarzyna Roszak) oraz redaktorka książek: Więzi społeczne, sieci społeczne w perspektywie procesów inkluzji i wykluczenia społecznego, 2014; Sieci wsparcia społecznego jako przejaw integracji i dezintegracji społecznej, 2008 oraz Investing in Children. Innovative Solutions to Improve Children’s Well-Being, 2018 (współredaktorka P. Bunio-Mroczek).

Bibliografia

Balcerowicz-Szkutnik Maria (2015) Globalizacja i jej wpływ na współczesny rynek pracy – próba oceny. „Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, nr 242, s. 24–38.

Bańka Adam (1995) Wzory kariery dla mężczyzn. Zawodoznawstwo. Doradztwo zawodowe. Pośrednictwo pracy. Poznań: Wydawnictwo PRINT-B.

Bauman Zygmunt (2002) Ponowoczesność jako źródło cierpień. Warszawa: Wydawnictwo Sic!

Beck Ulrich (2002) Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności. Przełożył Stanisław Cieśla. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Beck Ulrich (2012) Społeczeństwo światowego ryzyka. W poszukiwaniu utraconego bezpieczeństwa. Przełożył Bogdan Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Bendit Rene (2006) Youth Sociology and Comparative Analises in the European Union Member States. „German Youth Institute Papers”, no. 79, s. 49–76.

Bogdziewicz Piotr (2010) Współczesne kariery zawodowe: od modelu biurokratycznego do modelu przedsiębiorczego. „Zarzadzanie Zasobami Ludzkimi”, nr 3−4, s. 39−56.

Broszkiewicz Wojciech (2014) Młodzi o młodości – definiowanie młodości i cech osobowościowych młodzieży w kontekście współczesnych wyzwań [w:] Maria Zielińska, red., Młodzież w czasach kryzysu ekonomicznego. Między edukacją i pracą. „Rocznik Lubuski”, t. 40, cz. 2a, ss.73-97.

Długosz Piotr (2014) Młoda generacja pogranicza wschodniego w latach 2007-2011 [w:] Piotr Długosz, Marian Niezgoda, Sławomir Solecki, red., Młodzież w społeczeństwie ryzyka. Kraków: Wydawnictwo UJ, s. 239−252.

Domagała Wiktoria (2018) Segregacja zawodowa według płci i jej uwarunkowania w krajach OECD. Niepublikowana praca doktorska [dostęp 27 czerwca 2019 r.]. Dostępny w Internecie: http://www.wbc.poznan.pl/Content/444638/Domaga%C5%82a_Wiktoria-rozprawa_doktorska.pdf

Du Bois-Reymond Manuela (1998) “I Don’t Want to Commit Myself Yet”: Young People’s Life Concepts. „Journal of Youth Studies”, vol. 1, no. 1, s. 63–79.

Du Bois-Reymond Manuela, López-Blasco Andreu (2003) Yo-yo transitions and misleading trajectories: Towards integrated transition policies for young adults in Europe [w:] Andreu López-Blasco, Wallace McNeish, Andreas Walther, eds., Young people and contradictions of inclusion: Towards integrated transition policies in Europe. Oxford: Policy Press, s. 19−43.

Flick Uwe (2010) Projektowanie badania jakościowego. Przełożył Paweł Tomanek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Florida Richard (2010) Narodziny klasy kreatywnej oraz jej wpływ na przeobrażenia w charakterze pracy, wypoczynku, społeczeństwa i życia codziennego. Przełożyli Tomasz Krzyżanowski, Michał Penkala. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.

Furlong Andy, Cartmel Fred (1997) Young People and Social Change. Individualization and Risk in Late Modernity. Buckingham, Philadelphia: Open University Press.

Giddens Anthony (2001) Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce poźnej nowoczesności. Przełożyła Alina Szulżycka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Grabowska-Lusińska Izabela (2012) Migrantów ścieżki zawodowe bez granic. Warszawa: Wydawnictwo Scholar.

Grotowska-Leder Jolanta, Magdalena Rek-Woźniak, Iwona Kudlińska (2016) Polityka przebiegu życia - teoretyczne i metodologiczne ramy badań nad procesem osiągania dorosłości. „Przegląd Socjologiczny”, t. 65/2, s. 83–104.

Heinz Walter (2009) Youth transitions in an age of uncertainty [w:] Andy Furlong, ed., Handbook of Youth and Young. Adulthood New perspectives and agendas. London, New York: Routledge, s. 3−13.

Herr Edwin L., Cramer Stanley H. (2001) Planowanie kariery zawodowej. Przełożyła Ewa Nowowiejska-Kubów. Warszawa: Wydawnictwo i Zakład Poligrafii Instytutu Technologii Eksploatacji.

Kalinowska Iwona i in. (2015) Elastyczne formy pracy. Warszawa: Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie.

Kozielska Joanna (2018) Wybory edukacyjno-zawodowe młodzieży gimnazjalnej w kontekście aktualnych potrzeb rynku pracy [w:] Zielińska Maria, red., Życie jako projekt. Miejsce i rola młodzieży w świecie dorosłych. „Rocznik Lubuski”, t. 44, cz. 1, s. 73–90.

Kozielska Joanna, Piorunek Magdalena (2008) Edukacja i praca w cyklu życia człowieka [w:] Elżbieta Gaweł-Luty, Jerzy Kojkoł, red., Edukacja wobec tożsamości społecznej. Gdańsk: Wydawnictwo HARMONIA, s 45−59.

Kwiatkowski Eugeniusz (2002) Bezrobocie. Podstawy teoretyczne. Warszawa: PWN.

Łukasik J. Małgorzata (2013) Doświadczanie życie codziennego. Narracje nauczycielek na przełomie życia. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Mach Bogdan (2003) Pokolenie historycznej nadziei i codziennego ryzyka. Społeczne losy osiemnastolatków z roku 1989. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN.

Mrozowicki Adam (2011) Coping with Social Change: Life Strategies of Workers in Poland’s New Capitalism. Leuven: Leuven University Press.

Mrozowicki, Adam (2016) Normalisation of precariousness? Biographical experiences of young workers in the flexible forms of employment in Poland. „Przegląd Socjologii Jakościowej, t. 12, nr 2, s. 94–112.

Mrozowicki Adam, Maciejewska Małgorzata (2016) Segmentacja rynku pracy, prekaryjne zatrudnienie a strategie związków zawodowych na poziomie branżowym: przypadek Polski. „Prakseologia”, nr 158/1, s. 361–391.

Mrozowicki, Adam, Karolak Mateusz, Krasowska Agata (2018) Lost in Transitions? Biographical Experiences and Life Strategies of Young Precarious Workers in Poland. „Kultura i Społeczeństwo, nr 4, s. 69–89.

Najduchowska Halina (1969) Drogi zawodowe kadry kierowniczej. „Studia Socjologiczne”, nr 3, s. 25−73.

Pikuła Norbert G. (2014) Marginalizacja na rynku pracy. Teorie a implikacje praktyczne. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Pikuła Norbert G. (2016a) Rozwój zawodowy i zawodowa satysfakcja w perspektywie osób starszych. „Labor et Educatio”, nr 4, s. 39-56.

Pikuła Norbert G. (2016b) Rozwój zawodowy a aktywność zawodowa emerytowanych nauczycieli [w:] Joanna M. Łukasik, Norbert G. Pikuła, Katarzyna Jagielska, red., Rozwój nauczyciela – od wczesnej do późnej dorosłości. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls, s. 159–172.

Pikuła Norbert G. (2017) Czynniki różnicujące przebieg kariery zawodowej kobiet i mężczyzn – z perspektywy osób starszych. „Teraźniejszość –- Człowiek – Edukacja”, t. 20, nr 2 (78), s. 95–111.

Piorunek Magdalena, red. (2004a) Młodzież w świecie współczesnym. Z badań orientacji biograficznych młodych okresu transformacji. Poznań: Wydawnictwo „Rys”.

Piorunek Magdalena (2004b) Projektowanie przyszłości edukacyjno-zawodowej w okresie adolescencji. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Piorunek Magdalena (2008) Edukacja i praca jako komponenty tożsamości człowieka w przestrzeni postnowoczesności [w:] Jerzy Modrzewski, Mirosław Śmiałek, Kazimierz Wojnowski, red., Relacje podmiotów w lokalnej przestrzeni edukacyjnej (Inspiracje). Kalisz, Poznań: UAM – Wydział Pedagogiczno-Artystyczny, s. 32−56.

Piotrowski Konrad (2013) Tożsamość osobista w okresie wkraczania w dorosłość. Sytuacja młodych osób z ruchowym ograniczeniem sprawności i ich sprawnych rówieśników. Wielichowo: TIPI.

Piróg Danuta (2018) Kariera zawodowa nauczycieli w warunkach przemian w systemie edukacji: zarys stanu badań. „Przedsiębiorczość – Edukacja”, t. 14, s. 495–509.

Poławski Paweł (2012) Precarious Generation on the Polish Labour Market. „Polityka Społeczna (English Edition)”, no. 1, s. 15–22.

Reszke Irena (1994) Kształtowanie osobowości kobiet i jej wpływ na karierę zawodową. „Kwartalnik Międzynarodowego Forum Kobiet, Kobieta i Biznes”, nr 4, s. 24−37.

Rokicka Ewa (1995) Wzory karier kierowniczych w gospodarce państwowej. Z badań nad ludnością dużego miasta. Łodź: WUŁ.

Schein Edgar H., Van Maanen John (2013) Career Anchors: The Changing Nature of Careers Participant Workbook, 4th Edition. San Francisco: Wiley.

Silverman David (2009) Prowadzenie badań jakościowych. Przełożyła Joanna Ostrowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Sińczuch Marcin (2002) Wchodzenie w dorosłość w warunkach zmiany społecznej. Warszawa: Uniwersytet Warszawski.

Standing Guy (2011) The Precariat: The New Dangerous Class. London: Bloomsbury Academic.

Szafraniec Krystyna (2010) Młode pokolenie a nowy ustrój. Warszawa: Wyd. IRWiR PAN.

Szczupaczyński Jerzy (1998) Anatomia zarządzania organizacją. Warszawa: Międzynarodowa Szkoła Menadżerów.

Walther Andreas (2006) Regimes of Youth Transitions: Choice, flexibility and security in young people’s experiences across different European contexts. „Young”, vol. 14, no. 2, s. 119–139.

Wyn Johanna, White Rob (1997) Rethinking Youth. London: Sage.

Zielińska Maria (2009) Wybrane elementy koncepcji życia młodych Polakow na przełomie wiekow – ciągłość i zmiana [w:] Krystyna Slany, Zygmunt Seręga, red., Sprostać zmianom: szkice o powinnościach wspołczesnej socjologii, Kraków: Zakład Wydaw. „Nomos”, ss. 231-244.

Zielińska Maria, red. (2014) Młodzież w czasach kryzysu ekonomicznego. Między edukacją i pracą. „Rocznik Lubuski”, t. 40, cz. 2a.

Zielińska Maria, red. (2018) Życie jako projekt. Miejsce i rola młodzieży w świecie dorosłych. „Rocznik Lubuski”, t. 44, cz. 1.