Ocena kompetencji językowych w warunkach wielojęzyczności dziecięcej – przyczynek do dalszych badań

Sofia Kamińska

doi:10.18778/2544-7238.10.10

Authors

Sofia Kamińska Uniwersytet w Siedlcach, Wydział Nauk Humanistycznych, Instytut Językoznawstwa i Literaturoznawstwa https://orcid.org/0000-0002-0393-3178

DOI:

https://doi.org/10.18778/2544-7238.10.10

Keywords:

multilingual child, child multilingualism, multilingualism testing methods, diagnostic process

Abstract

Contemporary research on multilingualism confirms that speech development in multilingual children follows a similar pattern to that in monolingual children. Milestones of linguistic development are reached at approximately the same time. The difference relates to the occurrence of certain specific linguistic phenomena resulting from contact of languages in the child’s mind. Peculiar linguistic phenomena in the speech of multilingual children can sometimes mask difficulties in speech development or become the cause of false positive speech therapy diagnoses. The study presents a proposal for a diagnostic procedure towards the assessment of speech in terms of linguistic fluency and fluency. For this purpose, linguistic and paralinguistic indicators of speech were analysed.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Błasiak‑Tytuła M., 2019, Mowa dzieci dwujęzycznych. Norma i zaburzenia, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Pedagogicznego.

Błasiak‑Tytuła M., 2023, Specyficzne trudności w nabywaniu dwóch języków. Na przykładzie dwujęzyczności angielsko‑polskiej, [w:] A. Żurek (red.) Wielojęzyczność jako wyzwanie społeczne, kulturowe i edukacyjne, Kraków: Wydawnictwo Universitas, s. 111–126.

Cheng L.R.L., 2006, Lessons From the Da Vinci Code: Working with Bilingual/Multicultural Children and Families, „The ASHA Leader”, Vol. 11(13), s. 14–15, https://leader.pubs.asha.org/doi/full/10.1044/leader.FTR4.11132006.14 (dostęp: 31.12.2023). DOI: https://doi.org/10.1044/leader.FTR4.11132006.14

Chłopek Z., 2011, Nabywanie języków trzecich i kolejnych oraz wielojęzyczność: aspekty psycholingwistyczne (i inne), Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Cichocki P., Jędrkiewicz T., Zydel R., 2012, Etnografia wirtualna, [w:] D. Jemielniak (red.), Badania jakościowe. Metody i narzędzia, t. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 203–231.

Cieszyńska‑Rożek J., 2018a, Glottodydaktyka i logopedia (metoda krakowska), https://centrummetodykrakowskiej.pl/blog/glottodydaktyka‑i‑logopedia‑artykul‑prof‑jagody‑cieszynskiej‑rozek/ (dostęp: 30.12.2023).

Cieszyńska‑Rożek J., 2018b, Rozwój systemu językowego dzieci bilingwalnych, [w:] E. Czaplewska (red.), Logopedia międzykulturowa, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis, s. 132–148.

Crystal D., 2008, A dictionary of linguistics and phonetics, Oxford: Blackwell. DOI: https://doi.org/10.1002/9781444302776

De Houwer A., 2005, Early bilingual acquisition: Focus on morphosyntax and the separate development hypothesis, [w:] J.F. Krol, A.M.B. De Groot (red.), The handbook of bilingualism, s. 30–48, https://books.google.pl/books?hl=pl&lr=&id=VWfnBwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA30&dq=De+Houwer+A.,+2005,+Early+bilingual+acquisition:+Focus+on+morphosyntax+and+the+separate+development+hypothesis,+%5Bw:%5D+J.F.+Krol,+A.M.B.+De+Groot+(red.),+The+handbook+of+bilingualism,++s.+30%E2%80%9348.&ots=ymq04BuKKW&sig=1ptcIOzjlcjfARBJJLeM_RuN4BI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false/ (dostęp: 1.07.2024).

Einarsdóttir J.T., Úlfsdóttir Þ.S., 2018, Málsýnataka: Gagnabanki Jóhönnu T. Einarsdóttur um málsýni (GJEUM). Handbók, http://malsyni.hi.is/wp‑content/uploads/2018/02/handb%C3%B3k-6.2.2018.pdf (dostęp: 30.12.2023).

Essen O. von, 1967, Fonetyka ogólna i stosowana, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Gacka E., 2022, SLI czy DLD? Zmiany w terminologii zaburzeń mowy o niejednoznacznej etiologii w kontekście polskiego prawa oświatowego, „Logopaedica Lodziensia”, nr 6, s. 51–61. DOI: https://doi.org/10.18778/2544-7238.06.04

Górska A., 2015, Błędy studentów z Ukrainy – zapobieganie i eliminacja w grupach o zróżnicowanych możliwościach (na podstawie doświadczeń Centrum Partnerstwa Wschodniego Uniwersytetu Opolskiego), „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 22, s. 357–370. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.22.24

Grabias S.A., 2019, Język w zachowaniach społecznych: podstawy socjolingwistyki i logopedii. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie‑Skłodowskiej.

Grosjean F., 1989, Neurolinguists, beware! The bilingual is not two monolinguals in one person, „Brain and Language”, Vol. 36(1), s. 3–15. DOI: https://doi.org/10.1016/0093-934X(89)90048-5

Grosjean F., 2015, Bicultural bilinguals, „International Journal of Bilingualism”, Vol. 19(5), s. 572–586. DOI: https://doi.org/10.1177/1367006914526297

Grzegorczykowa R., Laskowski R., Wróbel H., 1998, Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Haman E., Łuniewska M., Maryniak A., Wodniecka Z., 2018, Specyficzne zaburzenie językowe (SLI) i dwujęzyczność: pozorne związki i realne konsekwencje, [w:] E. Czaplewska (red.), Logopedia międzykulturowa, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis, s. 150–173.

Harley B., 1993, Instructional strategies and SLA in early French immersion, „Studies in Second Language Acquisition”, Vol. 15(2), s. 245–259. DOI: https://doi.org/10.1017/S0272263100011980

Jasiewicz J., 2018, Metody etnograficzne w bibliotekoznawstwie, „Przegląd Biblioteczny”, nr 86(3), s. 358–373. DOI: https://doi.org/10.36702/pb.434

Kamińska S., 2022, Rozwojowe zaburzenie językowe o nieustalonej przyczynie – historia badań i współczesne interpretacje zjawiska, [w:] K. Bigos (red.), Neurologopedia w teorii i praktyce, Siedlce: Uniwersytet Przyrodniczo‑Humanistyczny, s. 83–111.

Kamińska S., 2023, Ocena zachowań językowych wielojęzycznej dziewczynki, [w:] S. Kamińska (red.), Wielojęzyczność. Wyzwanie współczesnej logopedii, Siedlce: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu w Siedlcach, s. 157–192.

Korendo M., Błasiak‑Tytuła M., 2019, Ocena rozwoju mowy dzieci dwujęzycznych – znaczenie wczesnej diagnozy dla rozpoznania i terapii zaburzeń, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, t. 26(2), s. 103–114. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2019.26.2.7

Kurcz I . (red.), 2007, Psychologiczne aspekty dwujęzyczności, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Kurowska M., Sadowska E., Zawadka J., 2021, Ustalenie standardu logopedycznego postępowania diagnostycznego u dzieci dwujęzycznych – uwarunkowania i wyzwania, „Poradnik Językowy”, t. 785(6), s. 22–38. DOI: https://doi.org/10.33896/PorJ.2021.6.2

Kurowska M., Sadowska E., Zawadka J., 2023, Projekt badawczy „Wsparcie logopedy w diagnozie dzieci obcojęzycznych”, [w:] S. Kamińska (red.), Wielojęzyczność. Wyzwanie współczesnej logopedii, Siedlce: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu w Siedlcach, s. 193–208.

Leonard L.B., 2006, SLI – specyficzne zaburzenie rozwoju językowego. O dzieciach, które nie potrafią mówić, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Lowit A., 2014, Acquired motor speech disorders, [w:] L. Cummings (red.), The Cambridge handbook of communication disorders, Cambridge: Cambridge University Press, s. 400–418. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139108683.027

Łuczyński E., 2015, Badanie kompetencji gramatycznej osób z zaburzeniami mowy, [w:] S. Milewski, K. Kaczorowska‑Bray (red.), Metodologia badań logopedycznych. Z perspektywy teorii i praktyki, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis, s. 56–73.

Majewska‑Tworek A., 2021, Postępowanie logopedyczne w przypadku bilingwizmu, [w:] A. Domagała, U. Mirecka (red.), Logopedia przedszkolna i wczesnoszkolna. Diagnozowanie i terapia zaburzeń mowy, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis, s. 377–390.

Majewska‑Tworek A., 2023, Wymowa polska jako obca w nauczaniu dzieci (nie tylko ukraińskich) wyzwaniem dla glottodydaktyka i logopedy, [w:] S. Kamińska (red.), Wielojęzyczność. Wyzwanie współczesnej logopedii, Siedlce: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu w Siedlcach, s. 13–35.

Majewska‑Tworek A., Tarkowski Z., 2018, Terapia logopedyczna dziecka dwujęzycznego, [w:] A. Domagała, U. Mirecka (red.), Metody terapii logopedycznej, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie‑Skłodowskiej, s. 261–286.

Michalik M., Czaplewska E., Solak A., Szkotak A., 2019, Tempo artykulacji i tempo mówienia w dwujęzyczności równoczesnej niezrównoważonej (na przykładzie wypowiedzi tworzonych przez dzieci flamandzko‑polskojęzyczne), „Język Polski”, R. XCIX, z. 1, s. 26–37. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.99.1.3

Michalik M., Milewski S., Kaczorowska‑Bray K., Solak A., 2018, Tempo wypowiedzi jako kategoria badawcza – w normie i w zaburzeniach, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica”, Vol. 13, s. 87–99. DOI: https://doi.org/10.24917/20831765.13.8

Miodunka W., 2016, Biografia językowa jako jedna z metod badania dwujęzyczności, https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/34568/miodunka_biografia_jezykowa_jako_jedna_z_metod_badania_dwujezycznosci_2016.pdf?sequence=1&isAllowed=y (dostęp: 31.05.2023).

Młyński R., 2021, Ocena dwujęzyczności dziecięcej przy zastosowaniu formuły RIOT, „Logopaedica Lodziensia”, nr 5, s. 159–170. DOI: https://doi.org/10.18778/2544-7238.05.10

Młyński R., 2023, Biografia językowa jako metoda badania dwujęzyczności polsko‑obcej i zaburzeń kompetencji komunikacyjnej. Przegląd badań logopedycznych, [w:] S. Kamińska (red.), Wielojęzyczność. Wyzwanie współczesnej logopedii, Siedlce: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu w Siedlcach, s. 141–156.

Mystkowska H., 1970, Właściwości mowy dziecka sześcio‑siedmioletniego, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Niestorowicz T., 2014/2015, Zjawisko interjęzyka w procesie przyswajania języka drugiego, „Logopedia”, t. 43, s. 33–42.

Owens R.E., 2009, A functional approach to assessment and intervention, Boston: Pearson Education.

Paradis J., 2005, Grammatical morphology in children learning English as a second language: Implications of similarities with specific language impairment, „Language, Speech and Hearing Services in Schools”, Vol. 36(3), s. 172–187. DOI: https://doi.org/10.1044/0161-1461(2005/019)

Paradis J., Genesee F., 1996, Syntactic acquisition in bilingual children: Autonomous or interdependent?, „Studies in Second Language Acquisition”, Vol. 18(1), s. 1–25. DOI: https://doi.org/10.1017/S0272263100014662

Paradis J., Genesee F., Crago M.B., 2011, Dual language development and disorders: A handbook on bilingualism and second language learning, Baltimore: Paul H. Brookes Publishing.

Paul R., Norbury C., 2012, Language Disorders from Infancy through Adolescence: Listening, Speaking, Reading, Writing, and Communicating, Maryland Heights: Elsevier Health Sciences.

Porayski‑Pomsta J., 2023, Nasze dziecko mówi. Rozważania o rozwoju mowy dziecka, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis.

Sawicka I., 1995, Fonologia, [w:] H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Fonetyka i fonologia, Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, s. 107–191.

Smoczyńska M., Haman E., Kochańska M., Łuniewska M., 2015, Standaryzowane narzędzie do oceny wypowiedzi. SNOW. Podręcznik, część 1: Opis i instrukcje, Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

Śniatkowski S., 2020, Pauza i milczenie – ich miejsce i funkcje w zachowaniach komunikacyjnych, [w:] M. Wysocka, B. Kamińska, S. Milewski (red.), Prozodia. Przyswajanie, badanie, zaburzenia, terapia, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis, s. 123–134.

Wagner A., 2017, Rytm w mowie i języku w ujęciu wielowymiarowym, Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.

Werker J.F., Byers‑Heinlein K., Fennell C.T., 2009, Bilingual beginnings to learning words. Philosophical Transactions of the Royal Society B, „Biological Sciences”, Vol. 364(1536), s. 3649–3663. DOI: https://doi.org/10.1098/rstb.2009.0105

Wodniecka Z., Mieszkowska K., Durlik J., Haman E., 2018, Kiedy 1+1 ≠ 2, czyli jak dwujęzyczni przyswajają i przetwarzają język(i), [w:] E. Czaplewska (red.), Logopedia międzykulturowa, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis, s. 92–131.

Wołoszynowa L., 1977, Młodszy wiek szkolny, [w:] M. Żebrowska (red.), Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 522–663.

Woźniak T., 2012, Niepłynność mówienia, [w:] S. Grabias, M. Kurkowski (red.), Logopedia. Teoria zaburzeń mowy, Lublin: Uniwersytet Marii Curie‑Skłodowskiej, s. 549–565.