"God, honour, fatherland"? About the attitude of Poles to the country and nation in Polish and Slovenian surveys
DOI:
https://doi.org/10.18778/0860-6587.30.23Keywords:
linguistic image of the world, stereotype, Pole, country, nation, culturemeAbstract
The motto of the Polish Army referred to in the title belongs to the key concepts of Polish culture; it is activated in the minds of Poles and non-Poles. The concept of state and nation is inseparably connected with the issue of national identity, as well as what the fatherland is and how it is perceived. As a theoretical basis for research, we consider the assumptions adopted in Polish ethnolinguistics regarding linguistic and cultural stereotypes, as well as the culturemes that correlate with them. The aim of the article is to reconstruct a fragment of the stereotypical concept of Poles – what, according to Polish and Slovenian respondents, best characterizes a Pole in their attitude to the state and nation. Based on the collected survey responses, the following thematic categories were distinguished: 1) positive evaluation, 2) neutral and ambivalent evaluation, and 3) negative evaluation. The survey basically shows a plus-valued image of a Pole as a patriot – particularly clearly outlined in the heterostereotypical (Slovenian) approach. The opposite model was also reconstructed – more strongly emphasized in the auto-stereotypical approach (reconstructed from Polish statements). In the final part of the article, the obtained results were briefly interpreted in the context of culturemes – related to Polish national symbols (fatherland) and ideas (patriotism), as well as in the context of Polish language education for foreigners. It is useful to study key words important for a given culture (in our case, Polish) from the perspective of one’s own and that of the foreign learner.
References
Bartmiński J., 1993, Polskie rozumienie ojczyzny i jego warianty, w: J. Bartmiński (red.), Pojęcie ojczyzny we współczesnych językach europejskich, Lublin, s. 23–48.
Bartmiński J., 2007, Stereotypy mieszkają w języku. Studia etnolingwistyczne, Lublin.
Bartmiński J., 2009, Językowe podstawy obrazu świata, Lublin.
Bartmiński J. (red.), 1999, Językowy obraz świata, Lublin.
Bartmiński J., Bielińska-Gardziel I., 2012, Polski językowo-kulturowy obraz domu (cz. I), w: M. Abramowicz, J. Bartmiński, I. Bielińska-Gardziel (red.), Wartości w językowo-kulturowym obrazie świata Słowian i ich sąsiadów, t. 1, Lublin, s. 9–45.
Burkhardt H., 2008, Kulturemy i ich miejsce w teorii przekładu, w: A. Dąbrowska (red.), „Język a Kultura”, t. 20, s. 197–209.
Dąbrowska A., Anusiewicz J. (red.), 2000, Językowy obraz świata i kultura, Wrocław.
Dubisz S. (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego [USJP], 2003, t. I–IV, Warszawa.
Fleischer M., 2003, Polska symbolika kolektywna, Wrocław.
Gryncewicz K., Pawlik P., 2023, „Ojczyzna” Marka Grechuty jako asumpt do rozmowy o wybranych polskich kulturemach i wartościach narodowych na lekcjach języka polskiego, „Z Teorii i Praktyki Dydaktycznej Języka Polskiego”, t. 32 [w druku].
Kłoskowska A., 1992, Tożsamość i identyfikacja narodowa w perspektywie historycznej i psychologicznej, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 1, s. 131–141.
Nagórko A., 2004, Metody kontrastywne a etnolingwistyka (lingwistyka kulturowa), w: E. Fórián, (red.), Multikulturowość, tożsamość narodowa, mniejszości na Węgrzech i w Polsce, Debrecen, s. 23–33.
Niewiara A., 2017, Słowa klucze kultury jako nazwy pojęć wyrazistych o wysokim stopniu utrwalenia a zagadnienia synonimii leksykalnej, „LingVaria” t. 12, nr 23, s. 233–252. https://doi.org/10.12797/LV.12.2017.23.16 DOI: https://doi.org/10.12797/LV.12.2017.23.16
Ojczyzna, w: P. Żmigrodzki (red.), Wielki słownik języka polskiego PWN, https://wsjp.pl/haslo/podglad/9054/ojczyzna [16.04.2023].
Oksaar E., 1988, Kulturemtheorie. Ein Beitrag zur Sprachverwendungsforschung, Hamburg.
Pisarek W., 2002, Polskie słowa sztandarowe i ich publiczność, Kraków.
Rak M., 2015a, Co to jest kulturem?, „LingVaria”, nr 2(20), s. 305–316. https://doi.org/10.12797/LV.10.2015.20.23 DOI: https://doi.org/10.12797/LV.10.2015.20.23
Rak M., 2015b, Kulturemy podhalańskie, Kraków. DOI: https://doi.org/10.12797/9788376386027
Sipińska D., 2004, Naród, w: T. Pilch (red.), Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. III: M–O, Warszawa, s. 500–501.
Sipińska D., 2005, Państwo, w: T. Pilch (red.), Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. IV: P, Warszawa, s. 23–27.
Wacławek M., Wtorkowska M., 2019, Przez jedzenie do języka… polskiego – o kulinariach oczami Polaków i Słoweńców, w: D. Lech-Kirstein, M. Makuchowska (red.), Bariery i pomosty w języku i kulturze, „Język a Edukacja”, t. 7, Opole, s. 173–186.
Wacławek M., Wtorkowska M., 2022, O Polakach i Słoweńcach – w kręgu językowo-kulturowych stereotypów, Ljubljana. https://doi.org/10.4312/9789617128574 DOI: https://doi.org/10.4312/9789617128574
Wierzbicka A., 1999, Język – umysł – kultura, Warszawa.
Wierzbicka A., 2007, Słowa klucze. Różne języki – różne kultury, Warszawa.
Zarzycka G., 2019, Kulturemy polskie – punkty widzenia, techniki ich wydobywania i negocjowania. Stosowanie perspektywy etnolingwistycznej w glottodydaktyce polonistycznej, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 26, s. 425–441. https://doi.org/10.18778/0860-6587.26.29 DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.26.29
Żmigrodzki P. (red.), Współczesny słownik języka polskiego [WSJP] [online], https://wsjp.pl/ [16.04.2023].
Downloads
Published
Versions
- 2023-12-07 (2)
- 2023-12-07 (1)
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
