Powiedz mi, co jesz, a powiem ci, kim jesteś – o kulinariach w Słowenii

Maria Wacławek; Maria Wtorkowska

doi:10.18778/0860-6587.25.05

Autor

Maria Wacławek Univerza v Ljubljani, Filozofska fakulteta, Oddelek za slavistiko, Aškerčeva c. 2, 1000 Ljubljana, Slovenija, ORCID: 0000-0002-3307-5338.
Maria Wtorkowska Univerza v Ljubljani, Filozofska fakulteta, Oddelek za slavistiko, Aškerčeva c. 2, 1000 Ljubljana, Slovenija, ORCID: 0000-0001-9317-2490.

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.25.05

Słowa kluczowe:

kulinaria, stereotyp, Słowenia, językowy obraz świata

Abstrakt

Kulinaria są ważnym składnikiem każdej kultury narodowej. Tekst ma na celu przybliżenie językowo-kulturowego obrazu słoweńskich kulinariów w perspektywie heterostereotypowej, widzianego oczyma Polaków. W analizie wykorzystano kategorie operacyjne wypracowane przez lubelską szkołę etnolingwistyczną i jej kontynuatorów z całej Polski. Bazę materiałową artykułu stanowią dane ankietowe. Wyróżniono i opisano dwa kręgi tematyczne, które współtworzą rekonstruowany obraz słoweńskich kulinariów: 1) ogólna charakterystyka kuchni w Słowenii, 2) konkretne dania, składniki, napoje itp. Tak ujęte badania językowego obrazu świata włączają się w dyskurs o tożsamości kulinarnej, będącej jednym z istotnych czynników wpływających na odrębność kulturową danej wspólnoty. Słownictwo z zakresu kulinariów, zwłaszcza uwarunkowane kulturowo, powinno więc znaleźć swoje miejsce w procesie glottodydaktycznym.

Bibliografia

Baran M., 2015, Podejście skierowane na działanie w nauczaniu języka polskiego jako obcego, „Polski w Niemczech. Pismo Federalnego Związku Nauczycieli Języka Polskiego”, nr 3, s. 60–66.

Bartmiński J., 2007, Stereotypy mieszkają w języku. Studia etnolingwistyczne, Lublin.

Bartmiński J., 2009, Językowe podstawy obrazu świata, Lublin.

Białek M., 2009, Kształcenie międzykulturowe w edukacji językowej, Wrocław.

Borysławski R., 2002, Posmak niedosytu. Kultura jedzenia, jedzenie kultury, „Er(r)go. Teoria. Literatura. Kultura”, nr 1, s. 139–142.

Brillat-Savarin A., 2015, Fizjologia smaku albo Medytacje o gastronomii doskonałej, wybór oprac. W. Zawadzki, tłum. i wstęp J. Guze, Warszawa.

Cmiel M., Kołeczek A., Lament P., Pieńkowska A., Stachowiak A., 2008, Polacy w Słowenii, Warszawa.

Miodunka W., 2004, Kompetencja socjokulturowa w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Zarys programu nauczania, w: W. Miodunka (red.), Kultura w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Kraków, s. 97–117.

Niewiara A., 2017, Słowa klucze kultury jako nazwy pojęć wyrazistych o wysokim stopniu utrwalenia a zagadnienia synonimii leksykalnej, „LingVaria”, nr 1 (23), s. 223–252.

Skowronek B., 2012, Jedzenie jako tekst kultury: zarys problemu, „Annales Universitatis Paedagigicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria”, nr 12, s. 281–289.

Szomba-Rosowa Z., 1997, Pożywienie jako znak identyfikacji kulturowej. Z etnograficznych badań na Podhalu, „Studia Małopolskie”, nr 1, s. 71–76.

Tabakowska E. (red.), 2001, Kognitywne podstawy języka i językoznawstwa, Kraków.

USJP = Uniwersalny słownik języka polskiego PWN, T. I–IV, 2008, pod red. S. Dubisza, Warszawa.

Wacławek M., Wtorkowska M., 2017a, Słoweńców spędzanie wolnego czasu – w kręgu badań językowo-kulturowych stereotypów, w: A. Kołodziej (red.), T. Piasecki (współpraca), Słowiańszczyzna dawniej i dziś – język, literatura, kultura Monografia ze studiów slawistycznych III, Červený Kostelec, s. 277–290.

Wacławek M., Wtorkowska M., 2017b, „Słowiański Austriak” – o charakterze Słoweńców słów kilka, „Jezikoslovni zapiski”, nr 1, s. 193–210.

Wacławek M., Wtorkowska M., 2017c, „Słowiański góral spod Alp” – z badań nad auto- i heterostereotypem Słoweńca, w: M. Vojteková (red.), Jazyk v kultúre, kultúra v jazyku. Język w kulturze, kultura w języku, Prešov, s. 176–188.

Wacławek M., Wtorkowska M., 2018a, Czas wolny Polaków – w kręgu językowo-kulturowych stereotypów, w: D. Lech-Kirstein (red.), Bariery i pomosty w języku i kulturze, Opole. [w druku]

Wacławek M., Wtorkowska M., 2018b, Człowiek człowiekowi lustrem – konceptualizacje Polki i Polaka w wypowiedziach polskich i słoweńskich respondentów, w: M. Wtorkowska, M. Wacławek, L. Rezoničnik (red.), Sedemdeset let poučevanja poljskega jezika v Ljubljani, posvečeno Nikolaju Ježu, Ljubljana, s. 259–273.

Wacławek M., Wtorkowska M., 2018c, „Jak ich widzą, tak ich piszą” – rzecz o wyglądzie Słoweńców, w: J. Tambor (red.), Polonistyka na początku XXI wieku. Diagnozy. Koncepcje. Perspektywy. T. 4. Pogranicza, mniejszości, regiony. Etnolingwistyka, Katowice 2018, s. 271–289.

Wacławek M., Wtorkowska M., 2018d, Przez jedzenie do języka… polskiego – o kulinariach oczami Polaków i Słoweńców, w: D. Lech-Kirstein (red.), Bariery i pomosty w języku i kulturze, Opole. [w druku]

Wacławek M., Wtorkowska M., a, „Nasz wygląd zależy od tego, w jakim lustrze się przejrzymy” – z badań nad stereotypem Polaka, Zagreb. [w druku]

Wacławek M., Wtorkowska M., b, Smaki Słowenii – kulinaria w ujęciu autostereotypowym. [w opracowaniu]

Wierzbicka A., 2007, Słowa klucze. Różne języki – różne kultury, Warszawa.

Witaszek-Samborska M., 2005, Studia nad słownictwem kulinarnym we współczesnej polszczyźnie, Poznań.

Zarzycka G., 2004, Linguakultura – czym jest, jak ją badać i „otwierać”?, w: A. Dąbrowska (red.), Wrocławska dyskusja o języku polskim jako obcym. Materiały z międzynarodowej konferencji Stowarzyszenia „Bristol”, Wrocław, s. 435–443.

Żarski W., 2012, Tożsamość kulinarna na Górnym Śląsku i Opolszczyźnie, „Rozprawy Komisji Językowej WTN”, t. 39, J. Miodek, W. Wysoczański (red.), s. 73–86.