Co może blokować wykorzystanie potencjału twórczego? Psychologiczne inhibitory samorealizacji
DOI:
https://doi.org/10.18778/2450-4491.16.18Słowa kluczowe:
teorie samorealizacji, syndrom oszusta, kompleks Jonasza, syndrom wysokiego maku, mentalność krabaAbstrakt
W artykule przywołuję wybrane definicje i teorie samorealizacji z obszaru pedagogiki i psychologii (zwłaszcza psychologii pozytywnej). Odwołuję się też do kilku teorii potrzeb, które zawierają jako osobną kategorię potrzebę samorealizacji. Następnie dokonuję kompilacji zaproponowanych przez przedstawicieli wspomnianych dyscyplin (zwłaszcza Abrahama Maslowa) lub analizowanych przez współczesnych badaczy-psychologów inhibitorów procesu samorealizacji, takich jak: syndrom oszusta, kompleks Jonasza, syndrom wysokiego maku, mentalność kraba. Opisane inhibitory dotyczą zwłaszcza obszaru interakcji międzyludzkich i ujawniać się mogą w ramach grup społecznych, takich jak np. środowiska pracy.
Bibliografia
Adler A. (1986) Sens życia, tłum. M. Kreczowska, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Aydın G. Z., Oğuzhan G. (2019) The “Crabs in a Bucket” Mentality in Healthcare Personnel: A Phenomenological Study, “Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi”, nr 12(4), s. 618–630, https://doi.org/10.17218/hititsosbil.628375 DOI: https://doi.org/10.17218/hititsosbil.628375
Bulloch H. C. M. (2017) Ambivalent Moralities of Cooperation and Corruption: Local Explanations for (under)Development on a Philippine Island, “The Australian Journal of Anthropology”, nr 28(1), s. 56–71, https://doi.org/10.1111/taja.12173 DOI: https://doi.org/10.1111/taja.12173
Clance P. R., Imes S. (1978) The Imposter Phenomenon in High Achieving Women: Dynamics and Therapeutic Intervention, “Psychotherapy: Theory, Research & Practice”, nr 15(3), s. 241–247, https://doi.org/10.1037/h0086006 DOI: https://doi.org/10.1037/h0086006
Czapiński J. (red.) (2004) Psychologia pozytywna, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Dąbrowski K. (1979) Dezintegracja pozytywna, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy.
Filarowska M., Schier K. (2018) Zespół impostora, czyli o poczuciu intelektualnej fałszywości, „Psychoterapia”, nr 185(2), s. 35–45.
Frankl V. E. (2019) Człowiek w poszukiwaniu sensu, tłum. A. Wolnicka, Warszawa, Wydawnictwo Czarna Owca.
Gottlieb M., Chung A., Battaglioli N., Sebok‐Syer S. S., Kalantari A. (2020) Impostor Syndrome among Physicians and Physicians in Training: A Scoping Review, “Medical Education”, nr 55(2), s. 116–124, https://doi.org/10.1111/medu.13956 DOI: https://doi.org/10.1111/medu.13956
Górniewicz J., Rubacha K. (1993) Droga do samorealizacji czyli w poszukiwaniu tożsamości, Toruń, Wydawnictwo C&T.
Gromkowska-Melosik A. (2014) Pedagogika ekologiczna w: Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Podręcznik akademicki, cz. 1, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Holt J. (2018) When Einstein Walked with Gödel: Excursions to the Edge of Thought, New York, Farrar, Straus and Giroux.
Jančina M., Kubicka D. (2014) Kierowanie własnym rozwojem. Kontekst teoretyczny zjawiska, „Psychologia Rozwojowa”, nr 19(4), s. 31–48, https://doi.org/10.4467/20843879PR.14.023.2962
Kaufman S. B. (2020) Transcend: The New Science of Self-Actualization, [wersja Kindle], Los Angeles, TarcherPerigee.
Kocowski T. (1982) Potrzeby człowieka. Koncepcja systemowa, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Langford J., Clance P. R. (1993) The Impostor Phenomenon: Recent Research Findings Regarding Dynamics, Personality and Family Patterns and their Implications for Treatment, “Psychotherapy”, nr 30(3), s. 495–501, https://doi.org/10.1037/0033-3204.30.3.495 DOI: https://doi.org/10.1037/0033-3204.30.3.495
Lasquety-Reyes J. (2016) In Defense of Hiya as a Filipino Virtue, “Asian Philosophy”, nr 26(1), s. 66–78, https://doi.org/10.1080/09552367.2015.1136203 DOI: https://doi.org/10.1080/09552367.2015.1136203
LaVelle J. M., Jones N.D., Donaldson S. I. (2022) Addressing the Elephant in the Room: Exploring the Impostor Phenomenon in Evaluation, “American Journal of Evaluation”, nr 0(0). https://doi.org/10.1177/10982140221075243 DOI: https://doi.org/10.1177/10982140221075243
Limont W. (2013) „Stań na ramionach gigantów”, czyli uczeń zdolny jako problem wychowawczy, „Psychologia Wychowawcza”, nr 45(3), s. 125–138, https://doi.org/10.5604/00332860.1094506 DOI: https://doi.org/10.5604/00332860.1094506
Limont W. (2014) „Inny świat? Czy nieznany ich własny?” Potencjał rozwojowy, wzmożona pobudliwość psychiczna a zdolności, „Psychologia Wychowawcza”, nr 47(5), s. 9–27, [online:] https://e-psychologiawychowawcza.pl/resources/html/article/details?id=139185 (dostęp: 22.08.2022).
Łuczaj K. (2021) Doznawanie klasy w perspektywie mikrosocjologicznej. Przypadek pracowników naukowych, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, nr 17(2), s. 6–25, https://doi.org/10.18778/1733-8069.17.2.01 DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.17.2.01
Mancl A. C., Penington B. (2011) Tall Poppies in the Workplace: Communication Strategies Used by Envious Others in Response to Successful Women, “Qualitative Research Reports in Communication”, no. 12(1), pp. 79–86, https://doi.org/10.1080/17459435.2011.601701 DOI: https://doi.org/10.1080/17459435.2011.601701
Maslow A. (1971) The Farther Reaches of Human Nature, New York, Penguin Group.
Maslow A. (1986) W stronę psychologii istnienia, tłum. I. Wyrzykowska, Warszawa, Instytut Wydawniczy PAX.
Maslow A. (2006) Motywacja i osobowość, tłum. J. Radzicki, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Obuchowski K. (1986) Wprowadzenie w: A. Adler, Sens życia, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Obuchowski K. (2000) Galaktyka potrzeb. Psychologia dążeń ludzkich, Poznań, Wydawnictwo Zysk i S-ka.
Peeters B. (2003) The Tall Poppy Syndrome: On the Re-Emergence in Contemporary Australia of an Ancient Greek and Latin Motive, “Classicvm”, nr 29(2), s. 22–26.
Piechowski M. M. (2015) „Jak ptak, wysokim lotem”: wzmożone pobudliwości psychiczne u osób zdolnych, „Psychologia Wychowawcza”, nr 8, s. 122–137, https://doi.org/10.5604/00332860.1178712
Pietrasiński Z. (1990) Rozwój człowieka dorosłego, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”.
Pietrasiński Z. (2008) Ekspansja pięknych umysłów, Warszawa, Wydawnictwo CIS.
Rank O. (1968) Art and Artist: Creative Urge and Personality Development, New York, Agathon Press.
Robinson K., Aronica L. (2017) Uchwycić żywioł, tłum. A. Baj, Gliwice, Element.
Rogers C. R. (1991) Terapia nastawiona na klienta. Grupy spotkaniowe, tłum. A. Dodziuk, E. Knoll, Wrocław, Thesaurus Press.
Stephen E. C. (2009) Kierkegaard: An Introduction, Cambridge, Cambridge University Press.
Stiegler B. (2009) The Theater of Individuation: Phase-Shift and Resolution in Imondon and Heidegger, “Parrhesia”, nr 7, s. 46–57.
Szasz T. (1960) The Myth of Mentall Illness, “American Psychologists”, nr 15, s. 113–118, https://doi.org/10.1037/h0046535 DOI: https://doi.org/10.1037/h0046535
Szmidt K. J. (2010) ABC kreatywności, Warszawa, Difin.
Szmidt K. J. (2013) Pedagogika twórczości, Sopot, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Therivel W. A. (1999) Why Mozart and Not Salieri, “Creativity Research Journal”, nr 12(1), s. 67–76, https://doi.org/10.1207/s15326934crj1201_8 DOI: https://doi.org/10.1207/s15326934crj1201_8
Wróblewska M. (2014) Kompetencje twórcze w dorosłości. Uwarunkowania. Rozwój. Indywidualizacja, Białystok, Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana.
Zamiara K. (1995) Materiały z historii psychologii, Poznań, Instytut Kulturoznawstwa Uniwersytetu im. A. Mickiewicza.
Poulsen B. (2012) Revisiting the Myth of Mental Illness and Thomas Szasz, “Psychology Today”, https://www.psychologytoday.com/us/blog/reality-play/201209/revisiting-the-myth-mental-illness-and-thomas-szasz (dostęp: 22.08.2022).
Spacey S. (2015) Crab Mentality, Cyberbullying and “Name and Shame” Rankings, https://www.semanticscholar.org/paper/Crab-Mentality%2C-Cyberbullying-and-%22Name-and-Shame%22-Spacey/3e43a0f74b4111c41513f2e0d0a13c92e79efb18 (dostęp: 22.08.2022).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Jak cytować
Strona czasopisma, prowadzona przez Zespół redakcyjny NOWiS na platformie Index Copernicus: 
