Pokolenie historyczne: wyłanianie społeczno-pedagogicznej ramy epistemologicznej

Ewa Marynowicz-Hetka

doi:10.18778/2450-4491.15.02

Autor

Ewa Marynowicz-Hetka Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0002-4036-8876

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.15.02

Słowa kluczowe:

pokolenie, generacja, pokolenie historyczne, ponowne podjęcie, uwspólnianie doświadczenia, Helena Radlińska

Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest ponowne podjęcie studiów nad konceptem pokolenia historycznego, sformułowanego przez Helenę Radlińską w latach 30. XX w., zorientowanych na odkrywanie jego wyłaniania się z dyskursu jej współczesnego oraz odnoszonych do aktualnego dyskursu, podejmującego zagadnienie pokolenia i pokoleniowości. Główny cel tekstu stanowi próba odkrycia podstawowych elementów społeczno-pedagogicznej ramy epistemologicznej tego konceptu, która pozwala oświetlić proces stawania się pokoleniem historycznym poprzez uwspólnianie doświadczenia.

Biogram autora

Ewa Marynowicz-Hetka - Uniwersytet Łódzki

Ewa Marynowicz-Hetka – pedagog społeczny, profesor nauk humanistycznych, emerytowany profesor Uniwersytetu Łódzkiego, d.h.c. Uniwersytetu w Ostrawie. Redaktor naczelny czasopisma „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne”, wydawanego przez Wydział Nauk o Wychowaniu UŁ i Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. Jej zainteresowania badawcze dotyczą namysłu nad podstawami działania pedagoga społecznego w polu praktyki, kształcenia do profesji społecznych i działania w polu pracy socjalnej/społecznej, epistemologicznych i metodologicznych przesłanek konstruowania narzędzi analizy aktywności w polu praktyki. Ostatnio ukazały się jej książki: Pedagogika społeczna. Pojmowanie aktywności w polu praktyki (2019), Social Pedagogy: Comprehending Activity in the Field of Practice (2020).

Bibliografia

Artwińska A., Fidelis M., Mrozik A., Zawadzka A. (2016) Pożytki z «pokolenia». Dyskusja o «pokoleniu» jako kategorii analitycznej, „Teksty Drugie”, nr 1, s. 347–365, https://doi.org/10.18318/td.2016.1.21. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2016.1.21

Artwińska A., Mrozik A. (2016) O pokoleniach z perspektywy niemieckiej, „Teksty Drugie”, nr 1, s. 253–263, https://doi.org/10.18318/td.2016.1.16. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2016.1.16

Bachelard G. (2002[1938]) Kształtowanie umysłu naukowego. Przyczynek do psychoanalizy wiedzy obiektywnej, tłum. D. Leszczyński, Gdańsk, Słowo/obraz terytoria.

Barbier J.-M. (2016) Leksykon analizy aktywności. Konceptualizacje zwyczajowych pojęć, tłum. i oprac. E. Marynowicz-Hetka, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Barbier J.-M. (2022a) Construits ďexpérience et construits ďanalyse, https://www.innovation-pedagogique.fr/article11488.html [dostęp: 15.02.2022].

Barbier J.-M.(2022b) Penser en termes de transformations conjointes, https://www.innovation-pedagogique.fr/article11987.html [dostęp: 26.04.22].

Bouglé C. (1907[1922]) Qu’est-ce que la sociologie, Paris, Alcan.

Bouglé C. (1922) Leçons de sociologie sur l’évolution des valeurs, Paris, Armand Colin.

Braudel F. (1999) Historia i trwanie, przedmowa B. Geremek, W. Kula, tłum. B. Geremek, Warszawa, Wydawnictwo Czytelnik.

Burska L. (2005) „Pokolenie” – co to jest i jak używać?, „Teksty Drugie. Teoria literatury, krytyka, interpretacja”, nr 6, s. 17–32, http://rcin.org.pl/Content/52502/WA248_69663_P-I-2524_burska-pokolenie.pdf [dostęp: 5.04.2022].

Coavoux S. (2011) Karl Mannheim, Le problème des générations. Lectures, https://doi.org/10.4000/lectures.6081 DOI: https://doi.org/10.4000/lectures.6081

Dewey J. (1968[1947]) Expérience et éducation, tłum. M. A. Carroi, Paris, Librairie Armand Colin.

Działoszyński B. (2013) Opóźniony start. Przedmowa do drugiego wydania w: B. Skarga, Narodziny pozytywizmu polskiego 1831–1864, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 11–36.

Jullien F. (2009) Les transformations silencieuses, Paris, Éditions Grasset et Fasquelle.

Jullien F. (2017) Une seconde vie. Commencer véritablement d’exister, Paris, Éditions Grasset.

Jullien F. (2019) Politique de la décoïncidence, Paris, Édition ĽHerne.

Kamińska A. (2007) Kategoria pokolenia w badaniach nad społeczeństwem i kulturą, „Kultura i Historia”, nr 11, http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/pl/archives/113 [dostęp: 16.05.2022].

Kamiński A. (1959) Prehistoria polskich związków młodzieży, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Kowalski S. (1980) Pedagogika społeczna Heleny Radlińskiej a socjologia wychowania, „Biuletyn TWWP, Człowiek w Pracy i w Osiedlu”, 2/92/XIX, 3/93/XIX, numer tematyczny Pedagogika społeczna Heleny Radlińskiej, I. Lepalczyk, J. Badura (red.), s. 60–77

Listy o pedagogice społecznej, Helena Radlińska, Aleksander Kamiński, Adam O. Uziembło (1997), W. Theiss (red.), Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Mannheim K. (1992/1993[1928]) Problem pokoleń, tłum. A. Mizińska-Kleczkowska „Colloquia Communia”, nr 1/12, s. 136–169.

Mannheim K. (2015[1928]) Problem pokoleń w: Pokolenia albo porządkowanie historii, red. i oprac. H. Orłowski, tłum. J. Kałążny, Poznań, Wydawnictwo Nauka i Innowacje, s. 81–129.

Marynowicz-Hetka (2019) Pedagogika społeczna. Pojmowanie aktywności w polu praktyki, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Marynowicz-Hetka E. (2021a) Analyse transversale des activités et paradigme de la transformation, „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne”, nr 2(13), s. 48–65, https://doi.org/10.18778/2450-4491.13.05 DOI: https://doi.org/10.18778/2450-4491.13.05

Marynowicz-Hetka E. (2021b) Wartości w procesie kształcenia do pracy socjalnej/społecznej: perspektywa społeczno-pedagogiczna w: Praca socjalna Polsce. Wokół wolności i obywatelskości, M. Łuszczyńska, E. Grudziewska, M. Łuczyńska (red.), Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 55–68.

Mentré F. (1920) Les générations sociales, Paris, Bossard.

Mauger G. (2013) « Modes de génération » des « générations sociales », „Sociología Histórica”, nr 2, s. 111–130.

Mikołajewicz W. (1994) Wychowanie poza wymiar jednego pokolenia, „Acta Universitatis Lodziensis.

Folia Paedagagogica et Psychologica”, numer tematyczny: Helena Radlińska – portret pedagoga (rozprawy, wspomnienia, materiały), I. Lepalczyk, B. Wasilewska (red.), nr 34, s. 103–112.

Neun O. (2015) Krytyka pojęcia pokolenia Karla Mannheima w: Pokolenia albo porządkowanie historii, red. i oprac. H. Orłowski, tłum. J. Kałążny, Poznań, Wydawnictwo Nauka i Innowacje, s. 130–155.

Ossowska M. (1963) Koncepcja pokolenia, „Studia Socjologiczne”, nr 2, s. 47–51.

Orłowski H. (2015) Pokolenia albo porządkowanie historii w: Pokolenia albo porządkowanie historii, red. i oprac. H. Orłowski, tłum. J. Kałążny, Poznań, Wydawnictwo Nauka i Innowacje, s. 7–78.

Pinder W. (2015[1926]) Problem historycznej równoczesności w: Pokolenia albo porządkowanie historii, red. i oprac. H. Orłowski, tłum. J. Kałążny, Poznań, Wydawnictwo Nauka i Innowacje, s. 155–176.

Pokolenia albo porządkowanie historii (2015), wstęp i oprac. H. Orłowski, red. R. Traba, H. Thünemann, tłum. I. Drozdowska-Broering, J. Kałążny, Poznań, Wydawnictwo Nauka i Innowacje.

Radlińska H. (1935) Stosunek wychowawcy do środowiska społecznego. Szkice z pedagogiki społecznej, Warszawa, Nakładem „Naszej Księgarni”, Spółki Akcyjnej Związku Nauczycielstwa Polskiego.

Radlińska H. (1936) Wychowanie dorosłych w: Encyklopedia wychowania, S. Łempicki, W. Gottlieb, B. Suchodolski, J. Włodarski (red.), tom I, Wychowanie, cz. 2, Warszawa, Wydawnictwo „Naszej Księgarni”, Spółka Akcyjna Związku Nauczycielstwa Polskiego, s. 815–837.

Radlińska H. (1964) Listy o nauczaniu i pracy badawczej w: H. Radlińska, Z dziejów pracy społecznej i oświatowej, H. Radlińska, wstęp J. Hulewicz, wybór i oprac. W. Wyrobowa-Pawłowska, Wrocław–Warszawa–Kraków, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, s. 329–478.

Schelsky H. (1958) Die Skeptische Generation, Diederichs Verland.

Skarga B. (2013) Narodziny pozytywizmu polskiego 1831–1864, wyd. II, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Skarga B. (1967) Ortodoksja i rewizja w pozytywizmie francuskim, Warszawa, PWN. Słownik języka polskiego, [hasło:] pokolenie, https://sjp.pwn.pl/sjp/pokolenie;2503544.html [dostęp: 5.05.2022].

Szczepański J. (1980) Aktualność pedagogiki społecznej, „Biuletyn TWWP, Człowiek w Pracy i w Osiedlu”, 2/92/XIX, 3/93/XIX, numer tematyczny Pedagogika społeczna Heleny Radlińskiej, I. Lepalczyk, J. Badura (red.), s. 7–13.

Theiss W. (1997) Radlińska, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Weigel S. (2015) Pokolenie, genealogia, płeć. Historia koncepcji pokolenia i jej naukowej konceptualizacji od końca XVIII wieku w: Pokolenia albo porządkowanie historii, H. Orłowski (red.), tłum. J. Kałążny, Poznań, Wydawnictwo Nauka i Innowacje, s. 193–225.

Witkowski L. (2014) Niewidzialne środowisko. Pedagogika kompletna Heleny Radlińskiej jako krytyczna ekologia idei, umysłu i wychowania. O miejscu pedagogiki w przełomie dwoistości w humanistyce, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Wyka K. (1939) Rozwój problemu pokolenia, „Przegląd Socjologiczny”, t. 7, nr 1/2 s. 159–192.