Od przypadku do studium przypadku – i z powrotem, albo o poszukiwaniu everymana w badaniach biograficznych

Słowa kluczowe: przypadek, studium przypadku, socjologia biograficzna, autobiograficzny wywiad narracyjny, metody doboru przypadków, dobór próby, Polskie Badanie Panelowe POLPAN

Abstrakt

Socjologiczne jakościowe badania biograficzne wyróżnia zainteresowanie przypadkiem. Jednocześnie dąży się w nich – często za pośrednictwem studium przypadku – do zrozumienia lub wyjaśnienia zjawisk ponadindywidualnych, powtarzalnych, do pewnego stopnia ogólnych. W artykule przyglądamy się sposobowi traktowania przypadków w socjologii biograficznej. Przedstawiamy własne doświadczenia empiryczne, polegające na przeprowadzeniu autobiograficznych wywiadów narracyjnych z uczestnikami ogólnopolskiego, panelowego badania surveyowego, którzy zostali do niego przed laty wylosowani. Pokazujemy, jakie konsekwencje – metodologiczne i teoretyczne – może mieć taki, nietypowy dla socjologii biograficznej, sposób doboru przypadków. Zastanawiamy się, czy i do jakiego stopnia doświadczenie „zwykłego człowieka”, everymana, może zostać odzwierciedlone w pracach socjologicznych opartych na metodzie biograficznej.

Biogramy autorów

Piotr Filipkowski, Polish Academy of Sciences, Institute of Philosophy and Sociology, Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa

Piotr filipkowski, sociologist, oral historian, researcher at the Institute of Philosophy and Sociology of the Polish Academy of Sciences. Author of monography Oral History and the War. The Nazi Concentration Camp Experience in a Biographical-Narrative Perspective (Wrocław 2010, Berlin 2019). He has currently published mainly on qualitative research methods and oral history theory and practice.

Danuta Życzyńska-Ciołek, Polish Academy of Sciences, Institute of Philosophy and Sociology, Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa

Danuta Życzyńska-Ciołek, is a Research and Archiving Specialist at the Institute of Philosophy and Sociology of the Polish Academy of Sciences. She has been a member of the Polish Panel Survey (POLPAN) research team since 2012. Her research interests include methodology of social sciences, social data archiving, biographical perspective in sociology, and life-course studies.

Bibliografia

Andrejuk, Katarzyna, Danuta Życzyńska-Ciołek, and Piotr Filipkowski. 2015. Sprawozdanie z pilotażowego projektu dokumentacyjno-badawczego „Od badania próby losowej do badania konkretnych losów. Wywiady biograficzne z respondentami POLPAN-u” [Report on the Pilot Documentation and Research Project “From Studying a Random Sample to Studying Specific Fates. Biographical Interviews with POLPAN Respondents]. Warsaw: Instytut Filozofii i Socjologii PAN. Retrieved January 23, 2019 http://adj.ifispan.pl.

Becker, Charles L. 1931. “Everyman His Own Historian.” American Historical Review 37(2):221-236.

Bodanko, Anatol. 2012. “Geneza, istota i zastosowanie praktyczne metody indywidualnych przypadków [The origin, nature, and practical application of the individual case study method].” Nauczyciel i Szkoła 51:177-195.

Burski, Jacek. 2016. “Klasa średnia a perspektywa biograficzna. Empiryczne studium przypadku [Middle Class in Biographical Perspective. Empirical Case Study].” Przegląd Socjologii Jakościowej 12(2):78-93. Retrieved February 20, 2019 http://przegladsocjologiijakosciowej.org/Volume34/PSJ_12_2_Burski.pdf.

Chałasiński, Józef. 1938. Młode pokolenie chłopów [The Young Generation of Peasants], vol. I-IV. Warsaw: Państwowy Instytut Kultury Wsi, Spółdzielnia Wydawnicza Pomoc Oświatowa.

Denzin, Norman. 1989. Interpretative Biography. Newbury Park, CA: Sage Publications.

Dumez, Hervé. 2015. “What Is a Case, and What Is a Case Study?” Bulletin of Sociological Methodology/Bulletin de Méthodologie Sociologique 127(1):43-57. Retrieved February 25, 2019 https://doi.org/10.1177/0759106315582200.

Glaser, Barney and Anselm L. Strauss. 1965. Awareness of Dying. Chicago, IL: Aldine.

Glaser, Barney and Anselm L. Strauss. 1968. Time for Dying. New York: Aldine.

Glaser, Barney and Anselm L. Strauss. 1973. The Discovery of Grounded Theory. Chicago, IL: Aldine.

Haratyk, Karol, Kamila Biały, and Marcin Gońda. 2017. “Biographical meanings of work: the case of a Polish freelancer.” Przegląd Socjologii Jakościowej 13(4):136-159. Retrieved March 17, 2019 http://przegladsocjologiijakosciowej.org/Volume40/PSJ_13_4_Bialy_Gonda_Haratyk_sp.pdf.

Helling, Ingeborg K. 1990. “Metoda badań biograficznych [The Life History Method].” Pp. 13-37 in Metoda biograficzna w socjologii, edited by J. Włodarek, M. Ziółkowski. Warsaw, Poznan: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Kaźmierska, Kaja (ed.). 2016. Proces transformacji w doświadczeniach biograficznych [The Process of Transformation in Biographical Experiences]. Special issue of Przegląd Socjologii Jakościowej12(2). Retrieved January 5, 2019 http://przegladsocjologiijakosciowej.org/Volume34/PSJ_12_2_Kazmierska.pdf.

Kaźmierska, Kaja. 2018. “Doing Biographical Research – Ethical Concerns in Changing Social Contexts.” Polish Sociological Review 3:393-411.

Kaźmierska, Kaja and Fritz Schütze. 2013. “Wykorzystanie autobiograficznego wywiadu narracyjnego w badaniach nad konstruowaniem obrazu przeszłości w biografii. Na przykładzie socjologicznego porównania narracji na temat życia w PRL-u i NRD [Application of Biographical Analysis in Research on Constructing the Image of the Past in the Biography. Based on the Example of Sociological Comparison of Narratives in the People’s Republic of Poland and the German Democratic Republic].” Przegląd Socjologii Jakościowej 9(4):122-139. Retrieved January 25, 2019 http://przegladsocjologiijakosciowej.org/Volume24/PSJ_9_4_Kazmierska_Schutze.pdf.

Miller, Robert and Graham Day (eds.). 2012. The Evolution of European Identities. Identities and Modernities in Europe. London: Palgrave Macmillan.

Mrozowicki, Adam. 2016. “Normalisation of Precariousness? Biographical Experiences of Young Workers in the Flexible Forms of Employment in Poland.” Przegląd Socjologii Jakościowej 12(2):94-112. Retrieved March 17, 2019 http://przegladsocjologiijakosciowej.org/Volume34/PSJ_12_2_Mrozowicki.pdf.

Orum, Anthony M. 2015. “Case Study: Logic.” In International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (Second Edition), edited by J. D. Wright. Retrieved January 29, 2019 https://www.sciencedirect.com/topics/computer-science/case-study-research.

Ragin, Charles. 1992. “Introduction: Cases of ‘What is a case.’” Pp. 1-18 in What Is a Case?: Exploring the Foundations of Social Inquiry, edited by Ragin Charles C. and Howard S. Becker. Cambridge: Cambridge University Press.

Ragin Charles C. and Howard S. Becker. 1992. What Is a Case?: Exploring the Foundations of Social Inquiry. Cambridge: Cambridge University Press.

Riemann, Gerhard. 2014. “A Situation, a Narrative, and a Life History. The Case of Natalia.” Qualitative Sociology Review 10(1):20-36. Retrieved March 24, 2019 http://www.qualitativesociologyreview.org/ENG/Volume28/QSR_10_1_Riemann.pdf.

Riemann, Gerhard and Fritz Schütze. 1991. “‘Trajectory’ as a Basic Theoretical Concept for Analyzing Suffering and Disorderly Social Processes.” Pp. 333-357 in Social Organization and Social Processes, Essays in Honor of Anselm Strauss, edited by D. Maines. Hawthorne, New York: Aldine.

Rustin, Michael. 2000. “Reflections on the biographical turn in social science.” Pp. 33-52 in The Turn to Biographical Methods in Social Science: Comparative Issues and Examples, edited by P. Chamberlayne, J. Bornat, and T. Wengraf. London: Routledge.

Schütze, Fritz. 1983. “Biographieforschung und narratives Interview.” Neue Praxis 13(3): 283-293. Retrieved February 12, 2019 https://nbnresolving.rg/urn:nbn:de:0168-ssoar-53147.

Schütze, Fritz. 1997. “Trajektorie cierpienia jako przedmiot badań socjologii interpretatywnej [Trajectories of Suffering as an Object of Study in Interpretive Sociology].” Studia Socjologiczne 1:11-56.

Schütze, Fritz. 2014. “Autobiographical Accounts of War Experiences. An Outline for the Analysis of Topically Focused Autobiographical Texts – Using the Example of the ‘Robert Rasmus’ Account in Studs Terkel’s Book, ‘The Good War.’” Qualitative Sociology Review 10(1):224-283. Retrieved January 20, 2019 http://www.qualitativesociologyreview.org/ENG/Volume28/QSR_10_1_Schutze.pdf.

Schütze, Fritz. n.d. “Biography Analysis on the Empirical Base of Autobiographical Narratives: How to Analyse Autobiographical Narrative Interviews – Part II.” Retrieved February 12, 2019 http://www.zsm.ovgu.de/zsm_media/Das+Zentrum/Forschungsprojekte/INVITE/B2_1-p-140.pdf.

Shaw, Clifford R. 1930. The Jack-Roller: A Delinquent Boy‘s Own Story. Chicago, IL: University of Chicago Press.

Stake, Robert E. 2005. “Qualitative Case Studies.” Pp. 443-466 in The SAGE Handbook of Qualitative Research, edited by N. K. Denzin and Y. S. Lincoln. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.

Starman, Adrijana B. 2013. “The case study as a type of qualitative research.” Journal of Contemporary Educational Studies 1:28-43.

Svašek, Maruška and Markieta Domecka. n.d. The autobiographical narrative interview: A potential arena of emotional remembering, performance and reflection. Retrieved February 27, 2019 https://www.academia.edu/1292537/The_Autobiographical_Narrative_Interview_A_potential_arena_of_emotional_remembering_performance_and_reflection.

Thomas, William I. and Florian Znaniecki. 1918-1920. The Polish Peasant in Europe and America. Boston: Gorham Press.

Thompson, Paul. 1975. The Edwardians: The Remaking of British Society. London: Weidenfeld and Nicolson.

Urbańska, Sylwia. 2015. Matka Polka na odległość: z doświadczeń migracyjnych robotnic 1989-2010 [Polish Mother at a Distance: From the Migration Experience of Female Labourers 1989–2010]. Torun: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Wojciechowski, Jakub. 1971 [1930]. Życiorys własny robotnika [A Labourer’s Own Biography]. Poznan: Wydawnictwo Poznańskie.

Wygnańska, Joanna. 2016. „Doświadczenie biograficzne życia w dwóch kulturach. Studium biograficzne przypadku [Biographical Experience of Living in Two Cultures. Biographical Case Study].” Przegląd Socjologii Jakościowej 12(2):168-190. Retrieved January 9, 2019 http://przegladsocjologiijakosciowej.org/Volume34/PSJ_12_2_Wygnanska.pdf.

Opublikowane
2019-05-31
Jak cytować
Filipkowski, P., & Życzyńska-Ciołek, D. (2019). Od przypadku do studium przypadku – i z powrotem, albo o poszukiwaniu everymana w badaniach biograficznych. Przegląd Socjologii Jakościowej, 15(2), 40-57. https://doi.org/10.18778/1733-8069.15.2.03