O możliwościach wzajemnych inspiracji subdyscyplin socjologicznych. Przykład socjologii ciała i socjologii sportu
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-600X.89.01Słowa kluczowe:
socjologia ciała, socjologia sportu, subdyscypliny socjologiczne, socjologia w PolsceAbstrakt
Celem tekstu jest przedstawienie zjawiska podziału socjologii na subdyscypliny na przykładzie socjologii ciała i socjologii sportu, a także zaprezentowanie możliwości wzajemnej inspiracji dorobkiem obu subdyscyplin. Punktem wyjścia analiz jest krytyka wielkich projektów teoretycznych sformułowana przez Roberta Mertona oraz jego postulat dotyczący budowania teorii średniego zasięgu. W analizach odwołujemy się także do idei specjalizacji Talcotta Parsonsa. Do przywołanych koncepcji analitycznych należą także ujęcie Nicolasa Mullinsa, wyróżniającego cztery stadia formowania się nowych dyscyplin naukowych (stadium normalne, sieciowe, klastrowe oraz stadium wykształcenia nowej specjalności/subdyscypliny lub dyscypliny) oraz typologia subdyscyplin socjologicznych zaproponowana przez Jakuba Ryszarda Stempnia. Tekst prezentuje także charakterystykę obu omawianych subdyscyplin, kontekst instytucjonalny ich funkcjonowania, preferowane podejścia teoretyczne, specyfikę wykorzystywanej metodologii oraz kwestie etyczne uprawiania każdej z nich. Przykładem, na podstawie którego omawiana jest ta współpraca jest zorganizowana w listopadzie 2023 roku w Uniwersytecie Łódzkim ogólnopolska konferencja naukowa „Socjologia ciała i socjologia sportu. Stan badań i wzajemne inspiracje”. Artykuł przestawia wnioski płynące z tego wydarzenia, dotyczące m.in. możliwości wykroczenia poza ramy subdyscyplin, a także korzyści płynące z przyjęcia perspektywy pozasubdyscyplinarnej, a socjologicznej po prostu.
Bibliografia
Bauman Z. (1995), Ciało i przemoc w obliczu ponowoczesności, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń.
Boudon R. (1977), Kryzys socjologii, [in:] Szacki J. (wyb.), Czy kryzys socjologii? Czytelnik, Warszawa.
Byczkowska D. (2009), What do we study studying body? Researcher’s attempts to embodiment research, “Qualitative Sociology Review”, vol. 5(3), pp. 100–112.
Byczkowska-Owczarek D. (ed.) (2023), Ciało i społeczeństwo. Socjologia ciała w badaniach i koncepcjach teoretycznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. ISBN: 978-83-8331-297-2, e-ISBN: 978-83-8331-298-9
Byczkowska-Owczarek D., Jakubowska H. (2018), Sociology of the Body – Teaching Embodied Approach through Autoethnography, “Qualitative Sociology Review”, vol. 14(2), pp. 152–164. https://doi.org/10.18778/1733-8077.14.2.09
Gałuszka M. (2003), Społeczne i kulturowe powinności medycyny. Tożsamość zawodowa i atrofia moralna, Wrocławskie Towarzystwo Naukowe, Wrocław.
Giddens A. (2010), Nowoczesność i tożsamość. “Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Giulianotti R. (ed.) (2004), Sport and Modern Social Theorists, Palgrave Macmillan, Hampshire.
Goffman E. (2005), Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
https://www.europeansociology.org/research-networks
https://www.isa-sociology.org/en/research-networks/working-groups
Jakubowska H. (2009), Socjologia ciała, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań.
Jakubowska H. (2017), Skill Transmission, Sport and Tacit Knowledge. A Sociological Perspective, Routledge, Abingdon.
Jaskułowski K., Pawlak M. (2016), Główne teorie migracji międzynarodowych: przegląd, krytyka, perspektywy, “Sprawy Narodowościowe”, no. 48.
Kafar M., Kacperczyk A. (2020), Autoetnograficzne „zbliżenia” i „oddalenia”. O autoetnografii w Polsce. Perspektywy Biograficzne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Kobierecki M.M. (2016), Kultura fizyczna a kultura – rozważania teoretyczne, “Zbliżenia Cywilizacyjne”, vol. 12, no. 1, pp. 116–143.
Krajewska M. (2023), Ciało i religia, [in:] Byczkowska-Owczarek D. (ed.), Ciało i społeczeństwo. Socjologia ciała w badaniach i koncepcjach teoretycznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Krawczyk Z. (1974), Kultura fizyczna – rozumienie i funkcje społeczne, [in:] Krawczyk Z. (ed.), Filozofia i socjologia kultury fizycznej, PWN, Warszawa, pp. 211–214.
Loy J.W., Kenyon G.S., Mcpherson B.D. (1980), The emergence and development of the sociology of sport as an academic specialty, “Research quarterly for exercise and sport”, vol. 51(1), pp. 91–109.
Mariański J. (2017), Sekularyzacja jako megatrend społeczno-kulturowy, “Relacje Międzykulturowe”, vol. 1, no. 1, pp. 231–257.
Merton R.K. (1968), Social theory and social structure, The Free Press – Macmillan Publishing Co, New York.
Mullins N.C. (1972), The development of a scientific specialty: The phage group and the origins of molecular biology, “Minerva”, pp. 51–82.
Murrmann J. (2017), Termin kultura fizyczna z perspektywy socjolingwistycznej, “Socjolingwistyka”, vol. 31, pp. 71–97.
Parsons T. (1966), Societies: Evolutionary and comparative perspectives, Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ.
Parsons T. (1971), The System of Modern Societies, Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ.
Polanyi M. (1966). The Tacit Dimension, Garden City–New York: Doubleday & Company Incorporated.
Skrzypek M. (2012), Geneza i ewolucja podstawowych kategorii analitycznych socjologii medycyny, “Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu”, no. 4.
Stempień J.R. (2018), Wokół pytań o polską socjologię sportu, “Studia Socjologiczne”, vol. 228(1), pp. 171–193.
Stempień J.R. (2020), The medical sociology and the sport sociology in Poland – The dissimilar twins, “Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, no. 72, pp. 115–129.
Stempień J.R. (2023), Przeciw socjologii reportażowej, referat przedstawiony podczas Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej “Socjologia ciała i socjologia sportu. Stan badań i wzajemne inspiracje”, Łódź, 16–17 listopada 2023 r.
Sztompka P. (2005), Socjologia zmian społecznych, Wydawnictwo Znak, Kraków.
Turner J.H. (2004), Struktura teorii socjologicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Wiatr J.J. (2018), Socjologia polityki, Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji, Warszawa.
Wieczorkowska M. (2012), Medykalizacja społeczeństwa w socjologii amerykańskiej, “Przegląd Socjologiczny”, vol. 61(2), pp. 31–56.
Pobrania
Opublikowane
Wersje
- 16-09-2024 - (2)
- 30-06-2024 - (1)
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
