Kryminał muzyczny? Refleksje na marginesie powieści kryminalnych Jana Antoniego Homy

Maria Berkan-Jabłońska

doi:10.18778/1505-9057.52.15

Autor

Maria Berkan-Jabłońska Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej i Logopedii, Zakład Literatury i Tradycji Romantyzmu; ul. Pomorska 171/173, 90-236 Łódź https://orcid.org/0000-0002-7137-6094

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.52.15

Słowa kluczowe:

powieść kryminalna, relacje między literaturą a muzyką, muzyczność w literaturze, Jan Antoni Homa, muzyka klasyczna

Abstrakt

Artykuł wychodzi od przypomnienia jeszcze dziewiętnastowiecznych związków prozy detektywistycznej i muzyki klasycznej, realizowanych np. w utworach Charlesa Dickensa i Artura Conan Doyle’a. Na tym tle omówione zostają dwie współczesne powieści autorstwa Jana Antoniego Homy: Altowiolista i Ostatni koncert, które na gruncie polskiego piśmiennictwa tworzą odrębny nurt kryminału muzycznego. Dalsza analiza dotyczy wybranych aspektów tychże powieści, decydujących o ich muzycznym charakterze, np.: konstrukcja bohaterów i świat przedstawiony, schemat kompozycyjny, dygresje publicystyczno-eseistyczne. W zakończeniu stawiane jest pytanie o cel, jaki można przypisać wymienionym tekstom, oraz o ich potencjalnego odbiorcę.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Maria Berkan-Jabłońska - Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej i Logopedii, Zakład Literatury i Tradycji Romantyzmu; ul. Pomorska 171/173, 90-236 Łódź

Maria Berkan-Jabłońska- dr hab. prof. UŁ, adiunkt w Zakładzie Literatury i Tradycji Romantyzmu Uniwersytetu Łódzkiego. Zajmuje się literaturą dziewiętnastowieczną, zwłaszcza prozą romantyczną, tradycją kobiecego pisania i rozmaitymi odmianami kultury popularnej tego czasu, choć nie unika też zagadnień związanych z literaturą współczesną, szczególnie nawiązującą do romantyzmu i korespondencji sztuk. Z pasji – badaczka archiwów i miłośniczka kryminałów. Autorka książek: Wizje sztuki w twórczości Zbigniewa Herberta (Łódź 2008), Arystokratka i biedermeier. Rzecz o Gabrieli z Güntherów Puzyninie (Łódź 2015); współredaktor tomów Mickiewicz wielu pokoleń twórców, badaczy i czytelników (Łódź 2008), Przygody romantycznego „ja”. Idee – strategie twórcze – rezonanse (Poznań 2012), redaktorka numerów tematycznych: Nie–do–czytane. Polski dramat romantyczny, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2015, nr 1(27); Kryminał w XIX wieku, XIX wiek w kryminale, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2018, nr 4(50).

Bibliografia

Biała Alina, Literatura i muzyka. Korespondencje sztuk, Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa–Bielsko-Biała 2011.

Biłas-Pleszak Ewa, Słowa jak klawisze – o muzyczności Preludiów Peera Hultberga, w: Literatura – muzyka. O postrzeganiu związków muzyki z literaturą, red. Wojciech Piotrowski, Wydawnictwo Astra; Wydawnictwo Naukowe Piotrkowskie, Łódź [Piotrków Trybunalski] 2011, s. 181–195.

Conan Doyle Arthur, Księga wszystkich dokonań Sherlocka Holmesa, przeł. z ang. Anna Krochmal & Robert Kędzierski, Marta Domagalska, Zofia Wawrzyniak, wyd. 3, Wydawnictwo Rea, Warszawa 2014.

Dalhaus Carl, Estetyka muzyki, przeł. z jęz. niem., wstępem i przypisami opatrzył Zbigniew Skowron, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007.

Dickens Charles, Tajemnica Edwina Drooda, tłum. Jan Stanisław Zaus, Wydawnictwo Replika, Zakrzewo 2010.

Glosariusz terminów muzycznych, wybór haseł i opracowanie edycji: Janusz Jusiak http://bacon.umcs.lublin.pl/~jjusiak/dokumenty/konwersatoria/GlosariuszMuzyczny.pdf [dostęp: 31.07.2018].

Hejmej Andrzej, Muzyczność dzieła literackiego, Wydawnictwo Funna, Wrocław 2001.

Hejmej Andrzej, Muzyka w literaturze. Perspektywy komparatystyki interdyscyplinarnej, Universitas, Kraków 2012.

Homa Jan Antoni, Altowiolista, Wydawnictwo SOL, Warszawa 2009.

Homa Jan Antoni, Ostatni koncert, Wydawnictwo Mg, Warszawa 2012.

Jusiak Janusz, Między zdarzeniem dźwiękowym a znaczeniem. Szkice z filozofii muzyki, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2013.

Makowiecki Tadeusz, Muzyka w twórczości Wyspiańskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Toruń 1955.

Marek Tadeusz, Schubert, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1974.

Piotrowski Wojciech, Muzyka Fryderyka Chopina w literackich kreacjach poetów polskich (C. Norwid, K.I. Gałczyński, M. Jachimowicz), w: Literatura – muzyka. O postrzeganiu związków muzyki z literaturą, red. Wojciech Piotrowski, Wydawnictwo Astra; Wydawnictwo Naukowe Piotrkowskie, Łódź [Piotrków Trybunalski] 2011, s. 237–254.

Słojewska Ilona, Muzyka i słowa; on-line: http://www.teatrdlawas.pl/artykuly/819-muzyka-i-slowa [dostęp: 10.07.2017].

Słojewska Ilona, wywiad z Janem Antonim Homą: Próbuję odczytywać znaki rozsiane w różnych punktach codzienności; on-line: http://www.przystan-literacka.pl/index.php?show=3066 [dostęp: 31.07.2017].

Stachyra Krzysztof, Podstawy muzykoterapii, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2014.

Stańczyk Antoni, Muzyka i etyka, „Estetyka i krytyka” 7/8 (2/2004–1/2005), s. 87–93.

Stegmaier Werner, Śmierć i myślenie, „Analiza i Egzystencja” 2006, nr 4 (Z języka niemieckiego przełożył Wojciech Krzymiński. Przekład przejrzeli Jaromir Brejdak i Arkadiusz Chrudzimski), s. 45–64.

Szagdaj Nadia, Kroniki Klary Schulz. Zniknięcie Sary, Wydawnictwo Bukowy Las, Wrocław 2014.