Literary and biographical false start? About Gustaw Waliszewski’s letters to Julian Bartoszewicz from 1853–1855 (in the collection of the State Archives in Łódź)

Maria Berkan-Jabłońska

doi:10.18778/1505-9057.64.02

Autor

Maria Berkan-Jabłońska University of Lodz, Institute of Polish Philology and Speech-Language Pathology, Department of the Literature and Tradition of Romanticism, ul. Pomorska 171/173, 91-404 Łódź, Poland https://orcid.org/0000-0002-7137-6094

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.64.02

Słowa kluczowe:

Julian Bartoszewicz, Gustaw Waliszewski, „Dziennik Warszawski”, historycy warszawscy, epistolografia XIX w.

Abstrakt

Artykuł dotyczy kilku aspektów korespondencji Gustawa Waliszewskiego, skierowanej do Juliana Bartoszewicza w latach 1853–1855 i stanowiącej obecnie część Archiwum rodziny Bartoszewiczów z Archiwum Państwowego w Łodzi. Listy, obejmujące 163 karty, scharakteryzowane zostały z kilku perspektyw: a) biograficznej, która daje wgląd w osobowość młodego, ledwie zaczynającego karierę naukową człowieka, marzącego o karierze „narodowego Thierry’ego”; b) genetycznej, która listy traktuje jako materiał dokumentujący proces twórczy nad studiami historycznymi i felietonami dla „Dziennika Warszawskiego”, a także opisuje zmagania
debiutanta z ograniczeniami cenzuralnymi; c) prasoznawczej – związanej z obszernie eksplorowaną w listach tematyką rozwoju „Dziennika Warszawskiego”, jego rywalizacji z „Gazetą Warszawską” i walki o wpływy pisma na prowincji. Dodatkowym kontekstem staje się cykl artykułów wspomnieniowych poświęconych Waliszewskiemu autorstwa Juliana Bartoszewicza, które stanowią swoiste dopełnienie niezachowanego bloku listów Bartoszewicza do Waliszewskiego.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Maria Berkan-Jabłońska - University of Lodz, Institute of Polish Philology and Speech-Language Pathology, Department of the Literature and Tradition of Romanticism, ul. Pomorska 171/173, 91-404 Łódź, Poland

Maria Berkan-Jabłońska – studies 19th century literature, in particular the history of women writing, the prose of Polish Romanticism, and the Polish Biedermeier period. She is also interested in various topics in biographical writings and the broadly understood popular literature of the 19th century. Personally – enjoys browsing archives and reading crime stories. She is the author of: Wizje sztuki w twórczości Zbigniewa Herberta (2008); Arystokratka i biedermeier. Rzecz o Gabrieli z Güntherów Puzyninie (2015); Weredyczki, sawantki, marzycielki, damy… W kręgu kobiecego romantyzmu (2019); Pod wiatr… Czytanie życia Józefy Śmigielskiej-Dobieszewskiej (2021); współredaktorka i redaktorka tomów: Mickiewicz wielu pokoleń twórców, badaczy i czytelników (2008); Przygody romantycznego „Ja”. Idee – strategie twórcze – rezonanse (2012); “Nie-do-czytane. Polski dramat romantyczny”, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica 1(27), 2015; “Kryminał w XIX wieku, XIX wiek w kryminale”, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica 4(50), 2018.

Bibliografia

G.W. [Waliszewski Gustaw], “Korespondencja z Ciechocinka” (1), Dziennik Warszawski 1853, issue 215, pp. 3–4.

[Waliszewski Gustaw], “Dwie szkoły historyczne”, Dziennik Warszawski 1853, issue 144, pp. 3–4.

[Waliszewski Gustaw], “Galia pod Merowingami”, Dziennik Warszawski 1853, issue 307, p. 4.

[Waliszewski Gustaw], “Galia pod Merowingami VII i VIII w.”, Dziennik Warszawski 1854, issue 106, pp. 7–8.

[Waliszewski Gustaw], inc. “Otóż jeszcze fakt jeden…” [Defense of J. Bartoszewicz against the Gazeta Warszawska], Dziennik Warszawski 1855, issue 36, pp. 1–2.

[Waliszewski Gustaw], “Korespondencje z powiatu włocławskiego”, Dziennik Warszawski 1854, issue 96, pp. 3–4.

[Waliszewski Gustaw], “Korespondencje z powiatu włocławskiego”, Dziennik Warszawski 1854, issue 97, pp. 3–4.

[Waliszewski Gustaw], “Korespondencje z powiatu włocławskiego”, Dziennik Warszawski 1854, issue 152, pp. 5–6.

[Waliszewski Gustaw], “Korespondencje z powiatu włocławskiego”, Dziennik Warszawski 1854, issue 287, p. 4.

[Waliszewski Gustaw], “Korespondencje z powiatu włocławskiego”, Dziennik Warszawski 1855, issue 30, pp. 4–5,

[Waliszewski Gustaw], “Korespondencje z powiatu włocławskiego”, Dziennik Warszawski 1855, issue 135, p. 4.

[Waliszewski Gustaw], “Stosunek obyczajowy Swewów do Franków”, Dziennik Warszawski 1855, issue 70, p. 1.

Waliszewski Gustaw, “Tradycja i przesąd”, Dziennik Warszawski 1855, issue 66, pp. 1–2.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 181, pp. 3–4.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 182, p. 4.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 183, p. 4

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 184, p. 4.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 191, pp. 3–4.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 192, p. 4.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 193, p. 4.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 194, pp. 3–4.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 197, pp. 3–4.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 206, p. 3.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 207, pp. 3–4.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 208, pp. 2–3.

Bartoszewicz Julian, “Gustaw Waliszewski”, Dziennik Warszawski 1855, issue 209, p. 3.

Berkan-Jabłońska Maria, “Wokół listu Józefy ze Śmigielskich Dobieszewskiej (1820–1899) do Juliana Bartoszewicza (1821–1870) z roku 1856. Kilka uwag z dziejów dziewiętnastowiecznej emancypacji”, Ruch Literacki 2013, issue 6, pp. 701–715. https://doi.org/10.2478/v10273-012-0095-y DOI: https://doi.org/10.2478/v10273-012-0095-y

Florczak Ilona, “Julian Bartoszewicz jako współpracownik Biblioteki Warszawskiej”, Rocznik Łódzki 2014, vol. 61, pp. 105–117.

Florczak Ilona, “Nauczyciel w służbie państwowej. Między poczuciem obowiązku a własnymi aspiracjami. Przypadek Juliana Bartoszewicza (1821–1870),” [in:] Między irredentą a kolaboracją. Ugoda, legalizm, lojalizm. „Dusza urzędnika” – ludzie i ich kariery, A. Szmyt (ed.), Olsztyn 2015, pp. 51–65.

Florczak Iwona, “Dokumenty dotyczące miast i województw w Archiwum rodziny Bartoszewiczów: próba charakterystyki”, Przegląd Nauk Historycznych 2013, issue 12/2, pp. 221–235.

Florczak Iwona, “Z listów Zygmunta Glogera do Juliana Bartoszewicza”, Przegląd Nauk Historycznych 2016, Year 15, issue 1, pp. 277–295. https://doi.org/10.18778/1644-857X.15.01.11 DOI: https://doi.org/10.18778/1644-857X.15.01.11

Florczak Iwona, “Źródła do dziejów Podlasia w Archiwum rodziny Bartoszewiczów”, Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej 2015, vol. 15, pp. 161–176. https://doi.org/10.18778/2080-8313.15.10 DOI: https://doi.org/10.18778/2080-8313.15.10

Gloger Zygmunt, “Julian Bartoszewicz 1821–1870”, Przegląd Polski vol. III, IV; reprinted: Pisma rozproszone, t. 1: 1863–1876, J. Ławski, J. Leończuk (eds.), Białystok 2014, pp. 385–412.

Krasicki Ignacy, Dzieła. Dziesięć tomów w jednym, Paris 1830.

Maternicki Jerzy, “Julian Bartoszewicz (1821–1870)”, [in:] Historycy warszawscy ostatnich dwóch stuleci, A. Gieysztor, J. Maternicki and H. Samsonowicz (eds.), Warsaw 1986, pp. 77–91.

Szymanowski Wacław, inc. “Wczorajszej nocy umarł Gustaw Waliszewski” [“Wiadomości krajowe”], Dziennik Warszawski 1855, issue 160, pp. 1–2.

Ugorowicz Izabela, “Z Krakowa do Łodzi. Dzieje i zawartość Archiwum rodziny Bartoszewiczów”, Rocznik Łódzki 2013, vol. 60, pp. 185–204.

Wieczorkowski Władysław, “Gustaw Waliszewski”, Gazeta Codzienna 1855, issue 166, pp. 3–4.

Wilkońska Paulina, Moje wspomnienia o życiu towarzyskim Warszawy, Z. Lewinówna (comp.), J.W. Gomulicki (ed.), Warsaw 1959.

Wrzosek Stefan, “Julian Bartoszewicz. Człowiek, dzieło, znaczenie”, [in:] Intelektualiści rodem z Podlasia, J. Sekuła (ed.), Siedlce 1997, pp. 126–138.

Wrzosek Stefan, “Juliana Bartoszewicza dzieło niemożliwe: «przeliczyć do końca»”, Podlaski Kwartalnik Kulturalny 1998, issue 4, pp. 31–42. https://doi.org/10.1006/icar.1996.5636 DOI: https://doi.org/10.1006/icar.1996.5636

Zielińska-Klimkiewicz Zofia, “Księgozbiór Bartoszewiczów – przeszłość i teraźniejszość”, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum 1998, issue 8, pp. 63–98.