Dawne i współczesne nazwy seplenienia oraz określenia człowieka sepleniącego w języku polskim

Marceli Olma

doi:10.18778/2544-7238.10.02

Authors

Marceli Olma Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Wydział Humanistyczny, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Języka Polskiego https://orcid.org/0000-0003-4729-2840

DOI:

https://doi.org/10.18778/2544-7238.10.02

Keywords:

sigmatism, lisp, a person with a lisp, old Polish, dialect

Abstract

The article is part of the trend of research on the origin and development of Polish terminology used in contemporary speech therapy and practice. The author mentions foreign language lexemes and native forms used in the context of incorrect production of dentalised consonants. In the case of the original Polish verb szeplenić, its etymology, historical development and phonetic variants are indicated. The author also mentions word formation derivates attested in ancient texts and dialects were also mentioned, pointing both to defective pronunciation of consonants and to people with such pronunciation. These comments are completed by information on contemporary anthroponimy registering surnames motivated by old nicknames (Szepioła, Szepielak, Sepielak and others).

Downloads

Download data is not yet available.

References

Bartmiński J., 1965, Ludowe słownictwo logopedyczne, „Logopedia”, t. 6, s. 66–83.

Burska‑Ratajczyk B., 2006, Ludowe ekspresywizmy słowotwórcze dotyczące mówienia (na materiale gwar mazowieckich), [w:] K. Michalewski (red.), Wyrażanie emocji, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 367–377.

Dąbrowska E., Grabowska A., 1994, Czasowniki mówienia w gwarze kurpiowskiej, [w:] H. Sędziak (red.), Polszczyzna regionalna. Materiały z sesji językoznawczej w Ostrołęce, Warszawa: Dom Wydawniczy i Handlowy „Elipsa”, s. 104–115.

Dołęga‑Mostowicz T., 1932, Kariera Nikodema Dyzmy, Warszawa: Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kariera‑nikodema‑dyzmy.html (dostęp: 30.10.2023).

Gacka‑Kowalska M., 1994, Wybrane nazwy osobowe związane z czynnością mówienia w gwarze łomżyńskiej, [w:] H. Sędziak (red.), Polszczyzna regionalna. Materiały z sesji językoznawczej w Ostrołęce, Warszawa: Dom Wydawniczy i Handlowy „Elipsa”, s. 99–103.

Grabias S., 1981, O ekspresywności języka. Ekspresja a słowotwórstwo, Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.

Grzegorczykowa R., Puzynina J., 1979, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Kaleta Z., 1998, Nazwisko w kulturze polskiej, Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy przy Instytucie Slawistyki PAN.

Kleszczowa K., 2003, Staropolskie derywaty przymiotnikowe i ich perspektywiczna ewolucja, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Kowalska A., 1989, Z badań nad mazowieckim słownictwem ekspresywnym (nazwy człowieka, który sepleni), [w:] B. Falińska (red.), Polszczyzna północno‑wschodnia. Metodologia badań językowych, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN, s. 33–45.

Kozarzewska E., 1988, Czasowniki mówienia we współczesnym języku polskim (Studium semantyczno‑składniowe), Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Kraszewski J.I., 1880, Syn Jazdona, Warszawa: Nakład Spółki wydawniczej księgarzy w Warszawie, (dostęp: 30.10.2023).

Marciniak‑Firadza R., 2017, Dukawka, gulgot, sepioł…, czyli jak w gwarach małopolsko‑mazowieckiego pogranicza językowego nazywa się człowieka, który się jąka, bełkocze czy sepleni, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. LXIV, s. 187–202.

Ołtuszewski W., 1905, Szkic nauki o mowie i jej zboczeniach (niemota, bełkotanie, mowa nosowa, jąkanie itd.) oraz hygiena mowy, Warszawa: Druk Piotra Laskauera i S‑ki.

Orzeszkowa E., 1903, Przędze, Warszawa: Druk W.L. Anczyca i Spółki, https://pl.wikisource.org/wiki/Prz%C4%99dze (dostęp: 30.10.2023).

Ożdżyński J., 1997, Synonimy w polskiej terminologii logopedycznej, „Rocznik Naukowo‑Dydaktyczny WSP w Krakowie”, z. 192, „Prace Językoznawcze IX ”, s. 177–185.

Pruszewicz A. (red.), 1992, Foniatria kliniczna, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich.

Przymuszała L., 2019, Klapać na pyszczysku, czyli o śląskiej leksyce i frazeologii dotyczącej mówienia, „LingVaria”, t. XIV, nr 1(27), s. 133–147. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.27.09

Sołtys‑Chmielowicz A., 1996, Z historii terminologii związanej z wadami wymowy. Refleksja na temat użyteczności klasyfikacji, „Logopedia”, t. 23, s. 177–182.

Uniłowski Z., 1932, Wspólny pokój, Warszawa: Wydawnictwo Współczesne, https://pl.wikisource.org/wiki/Wsp%C3%B3lny_pok%C3%B3j (dostęp: 30.10.2023).

Żeromski S., 1900, Ludzie bezdomni, Warszawa: Nakład Bronisława Natansona, (dostęp: 30.10.2023).