„Żywot mój pełen bojaźni złowrogiej”. Rekonstrukcja biografii i działalności literackiej Jana Huskowskiego (1883–1941) – cz. I

Dorota Samborska-Kukuć

doi:10.18778/2299-7458.14.15

Authors

Dorota Samborska-Kukuć Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0002-1943-6694

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.15

Keywords:

Jan Huskowski, biography, weird fiction, fantasy, Lviv of the early 20th century

Abstract

There is very little knowledge about Jan Huskowski, a writer representing the genre of weird fiction from the first decade of the 20^th century. This lack is mainly due to his little-known biography, but also to the insufficient interpretation of his works – novels, short stories, and poetry. This article contains findings regarding the writer’s biography and broad genealogical-biographical and social contexts (including K. Makuszyński, A. Dobrowolski, F. Gwiżdż), which made it possible not only to show Huskowski in his family and community realities, but also to extract the reasons why, due to his deteriorating mental health, he attempted to take the life of a Lviv hotelier. This article is the first of three parts discussing the life and writing of Huskowski, the author of texts revealing a progressive mental illness – probably hereditary schizophrenia – which made him isolated in the Kulpark hospital for the mentally ill, where he stayed for the last 30 years of his life.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Dorota Samborska-Kukuć, Uniwersytet Łódzki

Dorota Samborska-Kukuć (ur. 1966) – prof. dr hab., historyczka literatury, biografistka, kresoznawczyni, reymontolog. Interesuje się przede wszystkim szeroko pojętą dziewiętnastowiecznością i jej pogłosami w przejawach kulturowych i artefaktach literackich tak nurtu głównego, jak i zjawisk minorum gentium, a także biografistyką oraz genealogią. Jest autorką ponad 200 artykułów naukowych, publikowanych przeważnie w najważniejszych czasopismach polonistycznych, oraz kilkunastu książek, z których ostatnia to Dziewiętnastowieczne pryncypia i marginalia literackie. Studia (Łódź 2020). Kieruje Zakładem Literatury XIX Wieku na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego.

References

Huskowski J., Wezwanie, Ofiara, O cierniu, Kruki, Bajka, rkps Przyb. BJ 36/65, Biblioteka Jagiellońska.
Google Scholar

Korespondencja Stefanii i Romana Jaworskich, rkps sygn. 13851/II, Biblioteka Ossolińskich.
Google Scholar

USC Kijany, akt małż. nr 49 z roku 1893., Archiwum Państwowe w Warszawie (APW); nekrolog, s. 10.
Google Scholar

USC Kijany, akt zg. nr 5 z roku 1899, akt zg. nr 28 z roku 1899, akt zg. nr 40 z roku 1899, Archiwum Państwowe w Lublinie (APL).
Google Scholar

USC Kozienice, akt ur. nr 30 z roku 1839, Archiwum Państwowe w Radomiu.
Google Scholar

USC Kraków/Urząd Zdrowia, akt zg. nr 328 z roku 1897, akt zg. nr 177 z roku 1909, Archiwum Narodowe w Krakowie.
Google Scholar

USC Lublin/katedra św. Jana, akt ur. nr 23 z roku 1871, akt zg. nr 212 z roku 1871, akt zg. nr 224 z roku 1872, akt ur. nr 200 z roku 1873, akt małż. nr 96 z roku 1898, akt zg. nr 183 z roku 1899, akt ur. nr 313 z roku 1903, akt zg. 198 z roku 1923, APL.
Google Scholar

USC Lwów/parafia szpitalna sióstr szarytek 1912, nr 18, Archiwum Główne Akt Dawnych (AGAD).
Google Scholar

USC Lwów/parafia św. Elżbiety, akt zg. nr 13 z roku 1922, AGAD.
Google Scholar

USC Lwów/parafia św. Marii Magdaleny, akt zg. nr 184 z roku 1941, Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy w Kijowie.
Google Scholar

USC Łaszczów, akt ur. nr 35 z roku 1839, APL.
Google Scholar

USC Łuków akt małż. nr 88 z roku 1860, akt zg. nr 264 z roku 1861, akt ur. nr 268 z roku 1864, akt ur. nr 166 z roku 1863, APL.
Google Scholar

USC Olchowiec, akt zg. nr 40 z roku 1908, APL.
Google Scholar

USC Opole Lubelskie, akt ur. nr 34 z roku 1870, APL.
Google Scholar

USC Pawłów akt zg. nr 19 z roku 1893.
Google Scholar

USC Piaski, akt ur. nr 232 z roku 1878, akt zg. nr 124 z roku 1879, akty ur. nr 177 i 178 z roku 1880, akt małż. nr 32 z roku 1880, akty zg. nr 101 i 106 z roku 1881, akt ur. nr 129 z roku 1884 i zg. nr 95 z roku 1885, akt ur. nr 98 z roku 1883, akt małż. nr 37 z roku 1887APL.
Google Scholar

USC Siedliszcze akt zg. nr 18 z roku 1929, APL.
Google Scholar

USC Warszawa/parafia św. Jakuba akt zg. nr 261 z roku 1838.
Google Scholar

USC Warszawa/Nawiedzenia NMP, akt małż. nr 135 z roku 1908.
Google Scholar

Zespół Komisji Województwa Lubelskiego i Rządu Gubernialnego Lubelskiego, Akta osobiste Huskowskiego Emila Wiktora aplikanta magistratu miasta Tyszowiec (dotyczy roku 1858), sygn. 35/115/0/2.4/648, APL.
Google Scholar

Zespół 29/546 Arcybractwo Miłosierdzia i Banku Pobożnego w Krakowie, sygn. 29/546/1210, Archiwum Narodowe w Krakowie.
Google Scholar

„Czas” 1881, nr 1.
Google Scholar

„Czas” 1912, nr 242
Google Scholar

„Dziennik Chicagoski” 1912, nr 157, nr 2.
Google Scholar

„Gazeta Lwowska” 1912, nr 168.
Google Scholar

„Gazeta Lwowska” 1912, nr 171.
Google Scholar

„Gazeta Narodowa” 1887, nr 276.
Google Scholar

„Gazeta Narodowa” 1912, nr 169.
Google Scholar

„Gazeta Poniedziałkowa” 1911, nr 25.
Google Scholar

„Gazeta Świąteczna” 1896, nr 808.
Google Scholar

„Gazeta Wieczorna” 1911, nr 337.
Google Scholar

„Gazeta Wieczorna” 1911, nr 343.
Google Scholar

„Gazeta Wieczorna” 1911, nr 394.
Google Scholar

„Kurier Codzienny” 1897, nr 193.
Google Scholar

„Kurier Lubelski” 1908, nr 139.
Google Scholar

„Kurier Warszawski” 1901, nr 1.
Google Scholar

„Kurier Warszawski” 1929, nr 6.
Google Scholar

„Kurier Warszawski” 1938, nr 278.
Google Scholar

„Nowa Gazeta” 1912, nr 340.
Google Scholar

„Przegląd Sądowy i Administracyjny” 1883, nr 34.
Google Scholar

„Słowo” 1899, nr 76.
Google Scholar

„Śmigus” 1889, nr 18.
Google Scholar

„Zakopane” 1911, nr 2.
Google Scholar

„Zakopane” 1911, nr 14.
Google Scholar

„Zakopane” 1913, nr 13.
Google Scholar

Czyn obłąkanego, „Głos Warszawski” 1912, nr 172.
Google Scholar

Jeszcze zamach obłąkanego literata, „Kurier Warszawski” 1912, nr 150.
Google Scholar

Maniak, „Kurier Lwowski” 1912, nr 244.
Google Scholar

Morderczy czyn obłąkanego, „Kurier Poranny” 1912, nr 151.
Google Scholar

Napad, „Polak-Katolik” 1912, nr 134.
Google Scholar

Obłąkany literat, „Świat” 1912, nr 25.
Google Scholar

Obłąkany literat mordercą, „Nowiny” 1912, nr 121, s. 2.
Google Scholar

Po zamachu Huskowskiego, „Naprzód” 1912, nr 122.
Google Scholar

Sprawa Huskowskiego, „Czas” 1912, nr 315.
Google Scholar

Sprawa Huskowskiego, „Gazeta Narodowa” 1912, nr 158.
Google Scholar

Sprawa Huskowskiego, „Goniec Wieczorny” 1912, nr 334.
Google Scholar

Sprawa Huskowskiego, „Kurier Lubelski” 1912, nr 165.
Google Scholar

Sprawa Huskowskiego, „Kurier Lwowski” 1912, nr 330.
Google Scholar

Sprawa Huskowskiego, „Kurier Warszawski” 1912, nr 193.
Google Scholar

Sprawa Huskowskiego, „Rozwój” 1912, nr 162, s. 3.
Google Scholar

Strzały na ul. Karola Ludwika, Zamach morderczy obłąkanego literata, „Nowa Reforma” 1912, nr 243.
Google Scholar

Szaleniec mordercą, „Goniec Poranny” 1912, nr 246.
Google Scholar

Śledztwo przeciw Huskowskiemu, „Rozwój” 1912, nr 144.
Google Scholar

Zamach literata, „Orędownik”1912, nr 124.
Google Scholar

Zamach morderczy, „Gazeta Narodowa” 1912, nr 123.
Google Scholar

Zamach morderczy, „Głos Narodu” 1912, nr 120.
Google Scholar

Zamach morderczy, „Rozwój” 1912, nr 122.
Google Scholar

Zamach morderczy eks-aktora, „Tygodnik Teatralny” 1912, nr 14.
Google Scholar

Zamach morderczy literata, „Ilustrowany Kurier Codzienny” 1912, nr 122.
Google Scholar

Zamach morderczy w ulicy Karola Ludwika, „Gazeta Lwowska” 1912, nr 122.
Google Scholar

Zamach poety-szaleńca, „Nowości Ilustrowane” 1912, nr 23.
Google Scholar

Zamach szaleńca, „Nowa Gazeta” 1912, nr 247.
Google Scholar

Zbrodnia szalonego, „Kurier Litewski” 1912, nr 114.
Google Scholar

Zbrodnie szalonego, „Gazeta Polska Chicago” 1912, nr 26.
Google Scholar

Antologia współczesnych poetów polskich z podobiznami niektórych autorów, red. K. Króliński, Lwów 1908.
Google Scholar

Bender R., Ludność miejska Lubelskiego w akcji przedpowstaniowej w latach 1861-1862, Lublin 1961.
Google Scholar

Bukalski M., Tragedia we Lwowie. O Janie Huskowskim, „Carpe Noctem” 2012, nr 1.
Google Scholar

Corpus studiosorum Universitatis Iagellonicae 1850/51–1917/18, t. E–J, red. K. Stopka, M. Barcik i inni, Kraków 2006.
Google Scholar

Cudnowski H., Niedyskrecje teatralne, Wrocław 1960.
Google Scholar

Debar, Kabarety we Lwowie, „Nowa Reforma” 1911, nr 445.
Google Scholar

f.r, Jan Huskowski: „Po drodze”. Lwów 1907. Księgarnia Altenberga, „Krytyka” 1907, z. 10.
Google Scholar

Freud Z., Niesamowite, [w:] Z. Freud, Pisma psychologiczne, przeł. R. Reszke, t. 3, Warszawa 1997.
Google Scholar

Grudnik K., Wstęp, [w:] J. Huskowski, Spojrzenia, Kraków 2022.
Google Scholar

Gwiżdż F., W płomienisku [rec.], „Wisła” 1912, nr 10.
Google Scholar

Homola I., Grand Hotel w Krakowie, Kraków 2005.
Google Scholar

Huskowski J., Dobrzy ludzie [rec.], „Gazeta Wieczorna” 1912, nr 555.
Google Scholar

Huskowski J., Feliks Gwiżdż. Fale. Poezja, „Kurier Lubelski” 1908, nr 115.
Google Scholar

Huskowski J., Kwiat miasta, „Wiek Nowy” 1920, nr 5607.
Google Scholar

Huskowski J., Lwia okolica, „Pomyślna Poczta” 1919, nr 7.
Google Scholar

Huskowski J., Noc, „Biesiada Literacka” 1903, nr 16.
Google Scholar

Huskowski J., O słoniu, lwie i świni, „Kurier Łódzki” 1907, nr 81.
Google Scholar

Huskowski J., Płacze przyśnione, „Pomyślna Poczta” 1920, nr 7.
Google Scholar

Huskowski J., Sklep Koszyka, „Pomyślna Poczta” 1920, nr 8–10.
Google Scholar

Huskowski J., Szczyt, „Słowo Polskie” 1912, nr 104.
Google Scholar

Huskowski J., Tragedia na wieży, „Kurier Lubelski” 1909, nry 20–22.
Google Scholar

Huskowski J., Ulicznicy, „Nowe Słowo” 1905, nr 13.
Google Scholar

Huskowski J., W godzinę rozstania, [w:] Bard polski, zebrał. B. Koreywo, Kijów 1909, s. 160.
Google Scholar

Huskowski Jan, [w:] A. Peretiatkowicz, M. Sobieski, Współczesna kultura polska. Nauka, literatura, sztuka. Życiorysy uczonych, literatów i artystów z wyszczególnieniem ich prac, Poznań 1932.
Google Scholar

Irzykowski K., Głód woli, „Świat” 1912, nr 43.
Google Scholar

Kawecka K., Niezależna Socjalistyczna Partia Pracy 1921–1937, Warszawa 1969.
Google Scholar

Konopka M., Korespondencja Bernarda Połonieckiego w zbiorach Biblioteki Naukowej im. W. Stefanyka we Lwowie, [w:] Pasja książki. Studia poświęcone pamięci profesora Janusza Dunina, red. J. Ladorucki, M. Rzadkowolska, Łódź 2009.
Google Scholar

Krawczak T., Podlascy więźniowie Cytadeli Warszawskiej, „Niepodległość i Pamięć” 1998, nr 3/5.
Google Scholar

Księga adresowa królewskiego stołecznego miasta Lwowa na rok 1911, Lwów 1911.
Google Scholar

Lam S., Współcześni pisarze polscy – literatura piękna, krytyka literacka, Warszawa 1918.
Google Scholar

Lam S., Życie wśród wielu, Warszawa 1968.
Google Scholar

Michalik J., Życie teatralne w Zakopanem, [w:] Teatr polski w latach 1890–1918. Zabór austriacki i pruski, red. T. Sivert, Warszawa 1987.
Google Scholar

Niebelski E., Zmierzch powstania styczniowego w Lubelskiem i na Podlasiu (1864– 1872), Lublin 1993.
Google Scholar

Niewiadowski A., Huskowski Jan (1883–19..), Poeta, prozaik, dramatopisarz, „Fantastyka” 1984, nr 11.
Google Scholar

Notatki literacko-artystyczne, „Gazeta Lwowska” 1911, nr 241.
Google Scholar

Oglądacz, Wieczór „nieśmiertelnych”, „Goniec” 1908, nr 42.
Google Scholar

Okulicz-Kozaryn R., Korespondencja Stefanii i Romana Jaworskich, [w:] Miscellanea z okresu Młodej Polski, red. T. Lewandowski, Poznań 1995.
Google Scholar

Panna Maliczewska w Lublinie, „Ziemia Lubelska” 1911, nr 55.
Google Scholar

Piasecka E., Dolina mroku. Groza i niesamowitość w prozie polskiej 1890–1918, Opole 2006.
Google Scholar

R.B., Leopolis cabaretisans, „Gazeta Wieczorna” 1911, nr 341.
Google Scholar

Rzadkowolska M., Szyjewski Andrzej, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 49, Kraków–Wrocław 2014.
Google Scholar

Semil E., Przed drugą wojną była pierwsza, Warszawa 1965.
Google Scholar

Skorowidz adresowy miasta Lwowa, Lwów 1910.
Google Scholar

Sołogub F., Lohengrin, przeł. J. Huskowski „Nowa Reforma” 1920, nr 230.
Google Scholar

Stefana Mikulskiego Wielka Księga Adresowa stoł. Miasta Krakowa, stoł. miasta Lwowa […], Kraków 1908, cz. II .
Google Scholar

Stwora S., Złamane życie, „Ilustrowany Kurier Codzienny” 1912, nr 124, s. 10.
Google Scholar

Szydłowska M., Kabarety i rewie we Lwowie, „Pamiętnik Teatralny” 2009, z. 1/2.
Google Scholar

Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości, Warszawa 1910.
Google Scholar

Uziembło A., Ludzie i Tatry, Kraków 1987.
Google Scholar

Wielka Księga Adresowa miasta Krakowa i miasta Lwowa na rok 1908, Kraków 1908.
Google Scholar

Z „Wieczornicy artystycznej”. Utwory lwowskich autorów i kompozytorów odczytane i wykonane na wieczorze w Sali „Sokoła” dnia 17 maja 1908 r., „Orle Skrzydła. Ilustrowany dwutygodnik artystyczno-literacki” 1908, z. 6.
Google Scholar

Zaślubiny, „Kurier Warszawski” 1908, nr 250.
Google Scholar

Zbiór poetów polskich XIX wieku, ułożył i oprac. P. Hertz, t. 5, Warszawa 1967, s. 394.
Google Scholar

Ziejka F., Władysław Orkan i Feliks Gwiżdż – dzieje przyjaźni, „Wieści”, 1977, nr 19.
Google Scholar

Zolonyi J., Wieczornica artystyczna, „Goniec” 1908, nr 41.
Google Scholar

Monografia rzymskokatolickiej parafii św. Trójcy w Komarowie: https://www.rodzinakulik.eu/parafiakomarow/monografia_p_kom/monografia_parafia_rzym_komarow.pdf [dostęp: 8.11.2025]
Google Scholar

https://event.fourwaves.com/casedmonton2025/abstracts/4f56915e-93cb-4ae0-a7b9-e8b33a6ebb4f [dostęp: 2.05.2025].
Google Scholar

https://www.bibliotekapiosenki.pl/publikacje/Stohl_Karol_Fryderyk_Zal_na_chor_meski_a_capella [dostęp: 30.12.2012]
Google Scholar