https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/issue/feed Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze 2022-03-01T05:30:21+01:00 Anita Jarzyna anita.jarzyna@uni.lodz.pl Open Journal Systems <div style="text-align: justify;"> <p><em>Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze</em> to rocznik Instytutu Filologii Polskiej i Logopedii Uniwersytetu Łódzkiego. Czasopismo publikuje artykuły, recenzje, wywiady, polemiki i inne formy wypowiedzi o charakterze naukowym dotyczące literatury polskiej i powszechnej oraz zagadnienia czytelnictwa.</p> <p><a href="https://digijournals.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/">Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze na platformie Digital Commons (Elsevier)</a></p> </div> https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12120 Wstęp 2022-01-12T12:26:22+01:00 Krystyna Pietrych pietrych@op.pl 2022-01-14T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12148 Audiowizualność literatury. Między „literaturą środka” a elitaryzmem 2022-03-01T05:30:19+01:00 Adam Regiewicz aregiewicz@gmail.com <p>Kategoria audiowizualności literatury prowadzi do pytania o obieg literatury powstającej pod wpływem mechanizmów audiowizualnych. Wydaje się, że teksty będące efektem hybrydyzacji, a więc takie, w których dokonuje się fuzja literatury i przekazów audiowizualnych, tj.: tematyzowanie audiowizualności w literaturze, wykorzystywanie schematów i technik audiowizualnych w konstruowaniu utworów literackich, włączanie kodu audiowizualnego w przekaz literacki, kształtowanie języka wypowiedzi literackiej na wzór języka audiowizualnego, tworzenie gatunków i stylów wypowiedzi literackiej powiązanych z audiowizualnością, są bliższe popularnej dziś „prozie środka”. Jednocześnie wciąż rozwijająca się i poszukująca swojego języka e-literatura, będąca bliżej zjawisk nowomedialnych niż audiowizualnych, jest wyrazem nowej elitarności. Audiowizualność wewnątrzkompozycyjna – nienaruszająca ontologii klasycznej tekstu – sprzyja rozwojowi „literatury środka”, zaś audiowizualność – dotykająca zmian samej struktury tekstu – bliższa jest eksperymentom formalnym, czym wpisuje się w awangardowy charakter działań i zbliża do zjawisk wysokoartystycznych, znacznie zawężając pole odbiorców. </p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12152 W jednym pierścieniu. Zarys relacji intermedialnych literatury i sztuki jubilerskiej 2022-03-01T05:30:17+01:00 Ewelina Suszek suszek.ewelina@gmail.com <p>Artykuł ma charakter syntetyczny i stanowi próbę wstępnego zarysu wieloaspektowych i złożonych, choć nierównomiernie budowanych związków literatury z dziełami sztuki jubilerskiej. Autorka, przywołując przykłady projektów z różnych epok, stara się podkreślić znaczenie tych relacji dla rozwoju obu mediów oraz zaakcentować wagę podjęcia studiów w tym zakresie, dotąd dość marginalizowanych. Do analizy zagadnienia przyjmuje teorię medium i szeroko rozumianej intermedialności Wernera Wolfa, którą można aplikować do badań nad tradycyjnymi sztukami. Autorka wykorzystuje więc kategorie intermedialności wewnątrzkompozycyjnej i zewnątrzkompozycyjnej oraz związane z tymi obszarami podkategorie. Nie bagatelizuje jednak przy tym użyteczności kategorii intermedialności ontologicznej, dlatego w finale artykułu podejmuje również refleksję nad jubilerską metaforyką.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12156 Simone Weil i Kaija Saariaho. Paradoksy literacko-muzyczne 2022-03-01T05:30:15+01:00 Katarzyna Kucia-Kuśmierska katarzyna.kucia@gmail.com <p>Artykuł jest próbą porównania, w jaki sposób poetyka paradoksu realizuje się w pisarstwie filozoficzno-teologicznym Simone Weil oraz w języku muzycznym fińskiej kompozytorki Kaiji Saariaho w jej oratorium <em>La Passion de Simone</em>, poświęconym życiu i twórczości Weil. Przewodnikiem na drodze analizy komparatystycznej jest etymologia paradoksu, począwszy od jego znaczeń związanych z przeciwstawianiem się <em>doksie</em>, rozumianej jako zbiór przyjętych przez ogół mniemań, po odczytanie paradoksu jako ‛bycia obok’ (<em>para</em>) ‛chwały’ (<em>doxa</em>). Oba zakresy semantyczne przenikają tkankę tekstów Weil, zarówno na poziomie języka pełnego sprzeczności, jak i na poziomie rozważanej idei kenozy – największego paradoksu teologicznego, zasadzającego się na zderzeniu boskiej natury Chrystusa z pozbawieniem Go chwały w momencie Ukrzyżowania. Język muzyczny Saariaho wyzyskuje weilowskie sprzeczności, zestawiając ze sobą kontrastowe masy brzmień. Zamienia także muzyczny czas na wrażenie muzycznej przestrzeni oraz w sposób paradoksalny naśladuje dźwiękami ciszę.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12161 Powinowactwa i koligacje artystyczne Celiny Michałowskiej 2022-03-01T05:30:12+01:00 Monika Kulesza monika.kulesza@kul.pl <p>Celem niniejszego opracowania jest ukazanie artystycznych powinowactw niepokalańskiej artystki malarki Celiny Michałowskiej, córki i jedynej uczennicy Piotra Michałowskiego, najwybitniejszego przedstawiciela romantycznego nurtu w polskim malarstwie XIX-wiecznym. Wielość uprawianych przez Michałowską artystycznych dziedzin i rozmaite alianse, jakie między nimi się dokonywały, pozwala umieścić ów obszar badawczy w polu swoistego korespondowania sztuk. W pracy omawia się także jedyną w swoim rodzaju sieć artystycznych relacji, jakie wiązały Michałowską nie tylko z innymi niepokalańskimi artystkami, ale także z członkami jej znamienitej i wykształconej rodziny, którzy parali się malarstwem, muzyką, pisarstwem, co miało niebagatelny wpływ na artystyczny rozmach w życiu i twórczości Celiny Michałowskiej.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12165 Między Krywaniem Tetmajera a Krywaniem Goorala – intermedialne losy jednej pieśni 2022-03-01T05:30:11+01:00 Maria Kościelniak-Woźniak maria.koscielniak@uwr.edu.pl <p>Artykuł ma na celu analizę zmian w funkcjonowaniu utworu <em>Hej, Krywaniu </em>i ich związku z trendami obecnymi w popkulturze. Prześledzenie międzymedialnych przesunięć stało się przyczynkiem do podjęcia wielowymiarowych badań nad <em>Krywaniem </em>oraz uzupełnienia dotychczasowych, bowiem do tej pory nie uwzględniały one performatywnego ujęcia nowych sensów i nie włączały w obszar swoich zainteresowań sztuk audiowizualnych. Tekst jest próbą zbudowania mostu między tradycyjnymi metodami badania literatury tatrzańskiej a nowoczesną optyką zwrotu performatywnego i na nowo rozumianą intertekstualnością i intermedialnością. Analizie poddano wiersz <em>Hej, Krywaniu </em>z tomu opowiadań Kazimierza Przerwy-Tetmajera <em>Na Skalnem Podhalu</em>, pieśń ludową, piosenkę <em>Krywaniu, Krywaniu </em>zespołu Skaldowie, fragment filmu <em>Operacja Samum </em>oraz występ Goorala na festiwalu Przystanek Woodstock w 2013 roku i jego teledysk do najnowszej reinterpretacji tej pieśni.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12166 Mickiewicz – Stasiuk –Haydamaky. Literacko-muzyczne podróże po stepach Akermanu 2022-03-01T05:30:08+01:00 Wojciech Maryjka wmaryjka@ur.edu.pl <p>Artykuł podejmuje problematykę współczesnej roli twórczości Adama Mickiewicza na przykładzie wydanej w 2017 roku płyty muzycznej <em>Mickiewicz – Stasiuk – Haydamaky</em>. Autor opisuje pomysł ukraińskiego zespołu „Haydamaky”, który wraz z polskim pisarzem Andrzejem Stasiukiem dokonał ciekawych muzycznych interpretacji utworów Adama Mickiewicza (<em>Sonetów krymskich</em>, <em>Upiora</em>, <em>Reduty Ordona </em>i fragmentu <em>Konrada Wallenroda</em>). Badacz zwraca też uwagę na nowe ukraińskie tłumaczenia Mickiewiczowskich utworów, przygotowane przez Jurija Andruchowycza oraz Serhieja Żadana. Analizie poddane zostaje tłumaczenie sonetu <em>Stepy akermańskie</em>. Autor dowodzi, że sięgnięcie po XIX-wieczne utwory Mickiewicza stanowi udaną próbę pokazania uniwersalnych możliwości i wieloaspektowego charakteru jego dzieł.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12173 „Śpiewające wiersze” z Kabaretu Kici Koci w autorskim wykonaniu Mirona Białoszewskiego 2022-03-01T05:30:06+01:00 Katarzyna Cudzich-Budniak katarzyna.budniak@gmail.com <p>Tekst stanowi część powstającej rozprawy doktorskiej na temat perspektywy audialnej w twórczości Mirona Białoszewskiego. Na przykładzie wybranych wierszy z cyklu <em>Kabaret Kici Koci </em>autorka próbuje odpowiedzieć na pytanie, jak kwestia głosowej realizacji utworów przez poetę (nagrania zarejestrowane były na użytek domowy i są dostępne w Pracowni Fonicznej Muzeum Literatury w Warszawie) wpływa na odbiór wierszy zapisanych. Nie bez znaczenia na interpretację pozostaje również fakt autorskiego wykonania wierszy niewybranych przez Białoszewskiego do tomów <em>Rozkurz </em>czy <em>„OHO” i inne wiersze </em>(zostały zamieszczone dopiero w 2017 roku w zbiorze <em>Świat można jeść w każdym miejscu</em>) czy też choćby <em>Piosenki placu do tańca</em>, która nigdy nie została zapisana przez autora. Praca nawiązuje do koncepcji poezji „głośnej”, „gadanej”, realizowanej głosowo, która – w przekonaniu Białoszewskiego – tylko w ten sposób osiągała swoje „pełne bycie”.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12174 „Znawca miłosnych pieśni / i dojrzałych czereśni” – o zaśpiewanych wierszach Ewy Lipskiej 2022-03-01T05:30:04+01:00 Paweł Marciniak pawel.marciniak.jk@gmail.com <p>Artykuł dotyczy niszowego (w kontekście recepcji) aspektu twórczości Ewy Lipskiej. Chodzi o kształtowanie się gatunku piosenki na bazie dorobku literackiego autorki kojarzonej głównie z nurtem wysokoartystycznym, do którego zalicza się poezja. Wstępne partie artykułu (przywołanie i analiza odnośnych tekstów teoretycznych) wprowadzają czytelnika w świat filiacji między wierszem a piosenką. W części głównej dokonywane są interpretacje poszczególnych utworów Ewy Lipskiej, które posłużyły niegdyś jako teksty do piosenek takim artystom, jak chociażby Grzegorz Turnau czy Anna Szałapak. W artykule autor próbuje zdestabilizować pojęcie „poezji śpiewanej”, osłabiając także stereotypy (związane z arbitralnym przyporządkowaniem jedynie do poezji intelektualnej) narastające wokół twórczości Ewy Lipskiej.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/9777 Roman Honet i Zdzisław Beksiński – wspólnota fantastycznej wyobraźni 2022-03-01T05:30:21+01:00 Szymon Trusewicz s.trusewicz@uwb.edu.pl <p>Artykuł dotyczy porównania poezji Romana Honeta i malarstwa Zdzisława Beksińskiego. Wychodząc od ogólnych podobieństw pomiędzy tymi twórcami, polegających na obecności w ich dziełach estetyki groteski, fantastyki, oniryzmu i surrealizmu, wskazane zostają bardziej szczegółowe podobieństwa. Obu artystów można sytuować w obszarze twórczości fantastycznej, w której ważną rolę odgrywa włączanie w obraz elementów cudownych i niesamowitych, spójne imaginarium i zniekształcające przedstawienie techniki twórcze. Zarówno Honet, jak i Beksiński niechętnie tłumaczą znaczenie swoich dzieł, pozostawiając odbiorcy dowolność skojarzeń lub podkreślając intuicyjny charakter procesu twórczego. Za pomocą przedstawień antropomorficznych hybdryd obaj twórcy wskazują na złożony status bytów nie-ludzkich, a co za tym idzie, również samego człowieka, w którym łączy się to, co zwierzęce, i to, co społeczne.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12178 Intermedialność Alicji w Krainie Czarów. Przykład adaptacji Tima Burtona 2022-03-01T05:30:02+01:00 Iwona Grodź iwonagrodz@op.pl <p>Prezentowany artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie o współistnienie słów i obrazów w tekście kultury, w kontekście rozważań o „intermedialnym zwrocie”. Za przykład posłużyła filmowa adaptacja powieści <em>Alicja w Krainie Czarów </em>Lewisa Carrolla dokonana przez Tima Burtona (2010). (R)ewolucja w tym aspekcie to przede wszystkim zmiana formy komunikowania i pozyskiwania informacji. Celem jest wskazanie waloru edukacyjnego tego typu synergii, dzięki której otwierają się możliwości dotarcia do nowych pokoleń odbiorców.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12181 Pastoralizm wobec wojny w Tęczy oraz Zakochanych kobietach D.H. Lawrence’a 2022-03-01T05:30:00+01:00 Sylwia Wojciechowska sylwia.wojciechowska@ignatianum.edu.pl <p>Dla literatury i kultury brytyjskiej Wielka Wojna stanowi cezurę, wyraźnie oddzilając czasy pokoju i stabilizacji wiktoriańskiej i edwardiańskiej od niepewności wpisanej w wojenną i powojenną rzeczywistość. Stanowczy zwrot w obrazowaniu uwidocznia się na wielu płaszczyznach, również w nagłym zwrocie ku twórczości o charakterze (pseudo)pastoralnym. Przedmiotem niniejszego artykułu jest analiza dwóch powieści D.H. Lawrence’a, <em>Tęcza </em>(1915) oraz <em>Zakochane kobiety </em>(1920), dokonywana w świetle konwencji sielankowej. Celem podjętych rozważań jest próba udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy i w jakim stopniu wojenna rzeczywistość oraz osobiste doświadczenia autora mają wpływ na kształt pastoralizmu w obu powieściach.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12182 Męskość wobec syndromu Kopciuszka. Wybrane aspekty kreacji męskiego bohatera w cyklu powieściowym Anny Ficner-Ogonowskiej 2022-03-01T05:29:57+01:00 Aleksandra Pawłowska aleksandra.pawlowska@amuz.lodz.pl <p>Artykuł stanowi próbę prześledzenia chwytów wykorzystanych do nakreślenia obrazu męskiego bohatera w wybranych powieściach Anny Ficner-Ogonowskiej (<em>Alibi na szczęście</em>, <em>Krok do szczęścia</em>, <em>Zgoda n a szczęście</em>, <em>Szczęście w cichą noc</em>), które mogą zostać uznane za reprezentatywny przykład współczesnej polskiej literatury popularnej przeznaczonej dla kobiecego odbiorcy. Elementy składające się na powieściową kreację męskości zostały przez autorkę artykułu ukazane przede wszystkim w odniesieniu do podstawowych cech psychologicznego syndromu Kopciuszka, który można rozpoznać u głównej bohaterki, jak również w nawiązaniu do obecnych w utworach stereotypowych uproszczeń dotyczących płci, strategii służących zaspokajaniu potrzeb oraz sposobów realizacji ról życiowych przez kobiety i mężczyzn.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12184 Przeobrażenia w polu literackim – przemieszczenia, parcelacje, zanikanie. Recenzja książki Elżbiety Winieckiej Poszerzanie pola literackiego. Studia o literackości w internecie (Universitas, Kraków 2020) 2022-03-01T05:29:54+01:00 Agnieszka Czyżak agaczyz@amu.edu.pl <p>Recenzja dotyczy książki Elżbiety Winieckiej <em>Poszerzanie pola literackiego. Studia o literackości w internecie </em>(Universitas, Kraków 2020). Tekst zawiera rozważania poświęcone ekspansji literatury cyfrowej. Współczesne przemiany w polu literackim mogą być postrzegane z różnych punktów widzenia. W niniejszym artykule najważniejsza okazuje się perspektywa komparatystyczna, stawiająca w centrum zainteresowania relacje pomiędzy rozwojem technologicznym a wspólnotowym życiem i regułami komunikacji, podlegające dziś przyspieszonym przeobrażeniom.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/czytanieliteratury/article/view/12185 Między drukowanym kodeksem a powieścią na ekranie telefonu. Z Kate Pullinger o zaklinaniu słów, multimediów i ciał czytelników w e-literackich opowieściach rozmawia Agnieszka Przybyszewska 2022-01-14T16:49:54+01:00 Agnieszka Przybyszewska agnieszka.przybyszewska@uni.lodz.pl <p>Wywiad, w dużym stopniu skupiony na inter-, multi- i transmedialności cyfrowej twórczości Kate Pullinger, podsumowuje dotychczasowe, bez mała dwudziestoletnie, doświadczenie autorki w zakresie tworzenia literatury elektronicznej (z wyłączeniem projektów adresowanych do dzieci). Z zapisu rozmowy wyłania się panoramiczny obraz cyfrowej twórczości artystki, od jej pierwszych eksperymentów z mediami, po najnowsze projekty. Wywiad ukazuje pionierskość wybranych projektów Pullinger, wskazuje na różnorodne związki między poszczególnymi z nich, a przede wszystkim wprowadza czytelników w niezwykle zróżnicowany świat e-literackich tekstów autorki, przybliżając również niedostępne już dziś prace artystki. Jest też okazją do zadania pytań o podobieństwa i różnice w pracy twórczej nad klasyczną drukowaną opowieścią oraz wielomodalnym, nierzadko interaktywnym czy wariantywnym tekstem elektronicznym nieobojętnym na działania czytelnika. Wśród poruszanych zagadnień znalazły się również kwestie takie, jak: włączanie ciała czytelnika i jego fizjologii w akt lektury, problem autorstwa wspólnotowych projektów cyfrowych czy wyzwania stojące przed e-pisarzami dawniej i dziś.</p> 2021-12-30T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021