Zjawisko „przymusu tworzenia” artystów a gratyfikacja potrzeb niższego rzędu i samorealizacji w odniesieniu do klasycznej teorii hierarchii potrzeb Abrahama Maslowa

Agnieszka Janiszewska

doi:10.18778/2450-4491.18.17

Authors

Agnieszka Janiszewska Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0001-6745-5040

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.18.17

Keywords:

the need to create, compulsion to create, self-actualization, Abraham Maslow’s theory of the hierarchy of needs

Abstract

The article presents the results of research on the phenomenon of artists’ compulsion to create in the context of the classic theory of the hierarchy of needs introduced by Abraham Maslow (1995b). The research study was exploratory and qualitative in nature, and its aim was to develop the characteristics of the mentioned phenomenon and to recognize its importance for the process of self-actualization among research participants. In the publication, I focus on the aspect of empirical analyses which concerned the relation between the compulsion to create and self-actualization, as well as the conflicts between gratification of the compulsion to create and lower-level needs (in particular the need for material security, belonging, and love) experienced by artists.

Author Biography

Agnieszka Janiszewska, Uniwersytet Łódzki

Agnieszka Janiszewska – Ph.D. candidate in the field of pedagogy in the Doctoral School of Social Sciences at the University of Lodz. She is writing her dissertation on the “compulsion to create” at the Department of Artistic Education and Pedagogy of Creativity in the Faculty of Educational Sciences at the University of Lodz. Her research interests include: artistic creativity, creative process, and self-realization.

References

Boniwell I. (2022) Psychologia pozytywna w pigułce, Warszawa, Zwierciadło.

Brylowska N. (2020) Zawód artysta, Gdańsk, Instytut Kultury Miejskiej.

Csíkszentmihályi M. (2008) Flow. The Psychology of Optimal Experience, New York, NY, Harper Perennial.

Cudowska A. (1997) Orientacje życiowe współczesnych studentów, Białystok, Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana.

Cudowska A. (2004) Kształtowanie twórczych orientacji życiowych w procesie edukacji, Białystok, Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana.

Cudowska A. (2017) Twórcze orientacje życiowe. Zdrowie i dobrostan, Białystok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Denzin N. (1978) The Research Act w: Symbolic Interaction. A Reader in Social Psychology, G. J. Manis, B. L. Meltzer (red.), s. 58–68, Boston, MA, Allyn & Bacon.

Glăveanu V. P. (2023) Kreatywność, red. nauk. K. J. Szmidt, tłum. T. Tesznar, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Golka M. (2012) Socjologia artysty nowożytnego, Poznań, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Gołaszewska M. (1984) Zarys estetyki, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Janiszewska-Szczepanik A. (2020) What do You Really Teach When You Teach Creativity to Adults?, „Creativity. Theories–Research–Applications”, t. 7, nr 1, s. 73–91, https://doi.org/10.2478/ctra-2020-0005 DOI: https://doi.org/10.2478/ctra-2020-0005

Kaufman S. B. (2020) Transcend: The New Science of Self-actualization, New York, NY, Tarcher-Perigee.

Kocowski T. (1978) Potrzeby człowieka. Koncepcja systemowa, Wrocław, Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej.

Kocowski T. (1982) Potrzeby człowieka. Koncepcja systemowa, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.

Konecki K. (2000) Studia z metodologii badań jakościowych, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Konecki K. T. (2018) Advances in Contemplative Social Research, Łódź–Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego i Jagiellonian University Press.

Korniłowicz K. (1976) Pomoc w tworzeniu jako zadanie pracy kulturalnej w: Pomoc społeczno-kulturalna dla młodzieży pracującej i dorosłych. Wybór pism, wybór i opr. O. Czerniawska, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Krajewski M., Schmidt F. (2017) Co to znaczy być artystą/artystką?, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 61, nr 1, s. 71–99, https://doi.org/10.35757/KiS.2017.61.1.4 DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2017.61.1.4

Kubinowski D. (2011) Jakościowe badania pedagogiczne: filozofia, metodyka, ewaluacja, Lublin, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Kubinowski D. (2016) Istota jakościowych badań pedagogicznych – wprowadzenie, „Jakościowe Badania Pedagogiczne”, t. 1, nr 1, s. 5–14, https://doi.org/10.18276/jbp.2016.1.1-01 DOI: https://doi.org/10.18276/jbp.2016.1.1-01

Maslow A. H. (1971) The Farther Reaches of Human Nature, New York, NY, Viking Press.

Maslow A. H. (1986) W stronę psychologii istnienia, tłum. I. Wyrzykowska, Warszawa, Instytut Wydawniczy „Pax”.

Maslow A. (1995a) Postawa twórcza w: Materiały z historii psychologii, K. Zamiara (red.), tłum. L. Cichowicz, s. 256–279, Poznań, Instytut Kulturoznawstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Maslow A. (1995b) Teoria hierarchii potrzeb w: Materiały z historii psychologii, K. Zamiara (red.), tłum. S. Mika, s. 256–279, Poznań, Instytut Kulturoznawstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Maslow A. H. (2006) Motywacja i osobowość, tłum. J. Radzicki, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Nowara-Matusik N. (red.) (2019) Jeszcze o artyście (i sztuce): w literaturze, kulturze i nieopodal, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Obuchowski K. (2000) Galaktyka potrzeb. Psychologia dążeń ludzkich, Poznań, Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Piirto J. (2004) Understanding Creativity, Scottsdale, AZ, Great Potential Press.

Pufal-Struzik I. (2006) Podmiotowe i społeczne warunki twórczej aktywności artystów, Kielce, Wydawnictwo Wszechnicy Świętokrzyskiej.

Rogers C. R. (1995) Co to znaczy stać się osobą? w: Materiały z historii psychologii, K. Zamiara (red.), tłum. W. Głogowiec, Poznań, Instytut Kulturoznawstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Sobocińska M. (2019) Tożsamość, rola i mit artysty jako uwarunkowania jego wizerunku, „Zarządzanie w kulturze”, t. 20, nr 2, s. 143–155, https://doi.org/10.4467/20843976ZK.19.010.10527 DOI: https://doi.org/10.4467/20843976ZK.19.010.10527

Szmidt K. J. (2001) Twórczość i pomoc w tworzeniu w perspektywie pedagogiki społecznej, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Szmidt K. J. (2013) Pedagogika twórczości, Sopot, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Urbaniak-Zając D. (2016) W poszukiwaniu teorii działania profesjonalnego pedagogów. Badania rekonstrukcyjne, Kraków, Oficyna Wydawnicza Impuls.

Urbaniak-Zając D. (2019) Empiryczne badania jakościowe w pedagogice w: Pedagogika. Podręcznik akademicki, Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), s. 354–371, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.