Narracja a biograficzna perspektywa badawcza

Danuta Urbaniak-Zając

doi:10.18778/2450-4491.04.04

Authors

Danuta Urbaniak-Zając Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu

DOI:

https://doi.org/10.18778/2450-4491.04.04

Keywords:

narration, biographical research, narration structures, autobiographical statements

Abstract

Biography researchers notice an increase in the number of works referring to biographical research and a simultaneous decrease in their cognitive value. One of the reasons for this state of affairs is the misjudged conviction about their simplicity emerging from transferring obviousness of natural attitudes into the ground of scientific research. The author of this paper seeks for sources of inspiration for more careful reflection on pedagogical biographical research in concepts of narration and in works of literary critics. The author presents two various ways of understanding narration. The first one acknowledges the assumptions of structuralism (narration as feature codes of prose statements). The second one – being a consequence of the theoretical expansion of the concept on the whole area of human sciences and a part of social sciences – perceives narration as a human ability to organize events and actions into comprehensive structures that evolve in time. This understanding of narration is linked to life course and its reporting and thus to biographical research.

Author Biography

Danuta Urbaniak-Zając, Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu

Doctor Habilitatus, Associate Professor at the University of Lodz, affiliated at the Department of Educational Studies of the Faculty of Educational Sciences. Head of the Department of Qualitative Research Methods. The main research interests: methodology of empirical research, theory of social pedagogy, professionalization of professional activities of pedagogues.

References

Barthes R. (2004) Wstęp do analizy struktury opowiadań w: Narratologia, M. Głowiński (red.), tłum. W. Błońska, Gdańsk, Słowo/obraz terytoria, s. 13–54.

Bourdieu P. (2009) Rozum praktyczny. O teorii działania, tłum. J. Stryjczyk, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Czyżewski M. (1996) Generalne kierunki opracowania, wymiary analityczne w: Biografia a tożsamość narodowa, M. Czyżewski i in. (red.), Łódź, Katedra Socjologii Kultury, s. 45–51.

Dubas E. (2015) Biograficzność w kontekście całożyciowego uczenia się w: Biografie i uczenie się, E. Dubas, J. Stelmaszczyk (red.), Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 11–29.

Filar D., Piekarczyk D. (red.) (2013) Narracyjność języka i kultury, Lublin, Wydawnictwo UMCS.

Giddens A. (2001) Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, tłum. A. Szulżycka, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Greimas A. J. (2004) Elementy gramatyki narracyjnej w: Narratologia, M. Głowiński (red.), tłum. Z. Kruszyński, Gdańsk, Słowo/obraz terytoria, s. 55–89.

Gunn J. V. (2009) Sytuacja autobiograficzna w: Autobiografia, M. Czermińska (red.), tłum. Jadwiga Węgrodzka, Gdańsk, Słowo/obraz terytoria, s. 145–168.

Kaźmierska K. (2012) Wstęp w: Metoda biograficzna w socjologii, K. Kaźmierska (red.), Kraków, Nomos.

Kaźmierska K. (2013) Badania biograficzne w naukach społecznych, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, nr 4.

Lalak D. (2010) Życie jako biografia. Podejście biograficzne w perspektywie pedagogicznej, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Lalak D., Ostaszewska A. (2016) Źródła do badań biograficznych. Listy . dzienniki . pamiętniki . blogi . materiały wizualne, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Lejeune P. (2001) Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii, Kraków, Universitas.

Łebkowska A. (2004) Granice narracji w: Narracja i tożsamość (II). Antropologiczne problemy literatury, W. Bolecki, R. Nycz (red.), Warszawa, Wydawnictwo Instytut Badań Literackich, s. 28–43.

MacIntyre A. (1996) Dziedzictwo cnoty. Studium z teorii moralności, tłum. A. Chmielewski, Warszawa, PWN.

Malewski M. (2010) Od nauczania do uczenia się. O paradygmatycznej zmianie w andragogice, Wrocław, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Nowak-Dziemianowicz M. (2016) Walka o uznanie w narracjach. Jednostka i wspólnota w procesie poszukiwania tożsamości, Wrocław, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Propp W. (1968) Morfologia bajki, tłum. S. Balbus, „Pamiętnik Literacki”, t. 59, nr 4, s. 203–242.

Rosner K. (2003) Narracja, tożsamość i czas, Kraków, Universitas.

Piekarski J. (2010) Kryteria waloryzacji praktyki badawczej – między inhibicją metodologiczną a permisywnym tolerantyzmem w: Metodologiczne problemy tworzenia wiedzy w pedagogice. Oblicza akademickiej praktyki, J. Piekarski, D. Urbaniak-Zając, K. J. Szmidt (red.), Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Schütze F. (2012) Analiza biograficzna ugruntowana empirycznie w autobiograficznym wywiadzie narracyjnym. Jak analizować autobiograficzne wywiady narracyjne w: Metoda biograficzna w socjologii, K. Kaźmierska (red.), tłum. K. Waniek, Kraków, Nomos, s. 141–278.

Skrzyniarz R., Dziaczkowska L., Opozda L. (red.) (2016) Przedmiot, źródła i metody badań w biografii, Lublin, Wydawnictwo Episteme.

Sławiński J. i in. (red.) (1988) Słownik terminów literackich, Wrocław, Ossolineum.

Sturrock J. (2009), Nowy wzorzec autobiografii w: Autobiografia, M. Czermińska (red.), tłum. G. Cendrowska, Gdańsk, Słowo/obraz terytoria, s. 126–144.

Trzebiński J. (red.) (2002) Narracja jako sposób rozumienia świata, Gdańsk, GWP.

Urbaniak-Zając D. (2015) Subiektywność – obiektywność poznania. Refleksje metodologiczne w kontekście badania wzorów doświadczeń zawodowych absolwentów pedagogiki, „Rocznik Lubuski”, t. 41, cz. I, s. 19–31.

Van Dijk T. A. (2006), Badania nad dyskursem w: Współczesne teorie socjologiczne, wybór i oprac. A. Jasińska-Kania i in., tłum. G. Grochowski, Warszawa, Scholar.

Van Dijk T. A. (2004), Działanie, opis działania a narracja w: Narratologia, M. Głowiński (red.), tłum. W. Błońska, Gdańsk, Słowo/obraz terytoria, s. 90–123.