„Ciało to mój największy nauczyciel”. Interakcje z własnym ciałem w pracy tancerza

Dominika Byczkowska

doi:10.18778/1733-8069.8.2.05

Authors

Dominika Byczkowska Uniwersytet Łódzki, Instytut Socjologii, Katedra Socjologii Organizacji i Zarządzania

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.8.2.05

Keywords:

embodiment, dance, interaction, autotherapy, analytic autoethnography

Abstract

The aim of this article is to present a specific interaction between a dancer and his/her body. Such a relationship usually emerges in later stages of dancers’ careers, and is accompanied by a small number of formal rules and standards present within a certain dance community. Therefore, it rather occurs among dancers of artistic than of sport genres of dance. Dancer’s relationship with the body is created in the process of negotiating and getting to know one’s body reactions to one’s activities. The body is treated by a dancer as an actor who makes own decisions, and who is sometimes not letting the dancer to fulfill his/ her intentions, for example, these connected with social norms in certain social groups. In order to show and to compare how diverse one’s interactions with one’s body might be, I will also discuss an issue of relation with one’s own body in the autotherapeutic process. Presentation of both these problems also demonstrates two different ways of communicating with one’s own body. This article presents outcomes of a qualitative research on social construction of embodiment, which was conducted with the use of Grounded Theory Methodology and qualitative research techniques, such as: unstructured interviews, video and photo elicited interviews, analysis of visual data, analytic autoethnography, participant and non-participant observation and desk research.

Author Biography

Dominika Byczkowska, Uniwersytet Łódzki, Instytut Socjologii, Katedra Socjologii Organizacji i Zarządzania

Dominika Byczkowska, dr, socjolog, pracuje w Katedrze Socjologii Organizacji i Zarządzania IS UŁ. Jej główne obszary zainteresowań badawczych to socjologia ciała, społeczne konstruowanie cielesności, socjologia tańca, metodologia teorii ugruntowanej, socjologia jakościowa, socjalizacja wtórna w grupach zawodowych i hobbystycznych. Realizowała także badania dotyczące m.in. procesu lobbingowego i konstruowania procedur HR. Jest redaktorką działu recenzji w „Qualitative Sociology Review” i „Przeglądzie Socjologii Jakościowej”. W swojej pracy wykorzystuje socjologię jakościową i wiedzę z zakresu rozwoju profesjonalnego do badania przemian zachodzących w grupach zawodowych. Jest specjalistką pracy kreatywnej przy zachowaniu harmonii umysłu i ciała.

References

Anderson Leon (2006) Analytic Autoethnography. „Journal of Contemporary Ethnography”, vol. 35, no. 4, s. 373–395. DOI: https://doi.org/10.1177/0891241605280449

Bittner Barbara (2004) Nie tylko o tańcu. Warszawa: Prószyński i S-ka.

Blumer Herbert (2007) Interakcjonizm symboliczny. Przełożyła Grażyna Woroniecka. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.

Byczkowska Dominika (2007) Ciało, jako narzędzie budowania pozycji w grupie. Na podstawie badań wśród tancerzy tańca towarzyskiego [w:] Jacek Leoński, Urszula Kozłowska, red., W kręgu socjologii interpretatywnej. Badania jakościowe nad tożsamością. Szczecin: Economicus, s. 391–406.

Byczkowska Dominika (2009) What do we study studying body? Researcher’s attempts to embodiment research. „Qualitative Sociology Review”, vol. 5, no. 3, s. 100–112 [dostęp 26 czerwca 2012 r.]. Dostępny w Internecie http://www.qualitativesociologyreview.org/ENG/Volume14/QSR_5_3_Byczkowska.pdf DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8077.5.3.07

Byczkowska Dominika (2010a) Rola instytucjonalizacji w społecznym świecie – na przykładzie badań tancerzy tańca towarzyskiego [w:] Leoński Jacek, Fiternicka-Gorzko Magdalena, red., Kultury, subkultury i światy społeczne w badaniach jakościowych. Szczecin: Volumina.pl, s. 101–116.

Byczkowska Dominika (2010b) Ciało – narzędzie konstruowania tożsamości. Na podstawie badań tancerzy [w:] Krzysztof T. Konecki, Anna Kacperczyk, red., Procesy tożsamościowe. Symboliczno-interakcyjny wymiar konstruowania ładu i nieładu społecznego. Łódź: Wydawnictwo UŁ, s. 313–328.

Charmaz Kathy (2006) Constructing Grounded Theory. A Practical Guide Through Qualitative Analysis. London, Sage, New Delhi: Sage Publications.

Charmaz Kathy (2009) Teoria Ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej. Przełożyła Barbara Komorowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Clarke Adele (1990) A social worlds research adventure. The case of reproductive science [w:] Susan E. Cozzens, Thomas F. Gieryn, eds., Theories of science in society. Bloomington: Indiana University Press, s. 15–42.

Elias Norbert (1980) Przemiany obyczajów w cywilizacji Zachodu. Przełożył Tadeusz Zabłudowski. Warszawa: PIW.

Grau Andree (2005) When the landscape becomes flesh: an investigation into body boundaries with special reference to Tiwi dance and Western classical ballet. „Body and Society”, vol. 11, no. 4, s. 141–163. DOI: https://doi.org/10.1177/1357034X05058024

Hałas Elżbieta (2006) Interakcjonizm symboliczny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Hałas Elżbieta, Konecki Krzysztof T., red., (2005) Konstruowanie jaźni i społeczeństwa. Europejskie warianty interakcjonizmu symbolicznego. Warszawa: Wydawnictwo Scholar.

Hammersley Martyn, Atkinson Paul (2000) Metody badań terenowych. Przełożył Sławomir Dymczyk. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Hughes Everett E. (1997) Careers. „Qualitative Sociology”, vol. 20, no. 3, s. 389–397. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1024731416961

Jakubowska Honorata (2008) Ciało biologiczne w interakcjach społecznych ‒ pomiędzy napiętnowaniem a akceptacją. „Kultura i społeczeństwo”, t. 52, nr 3, s. 195–212. DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2008.52.3.11

Jakubowska Honorata (2009) Socjologia ciała. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Kacperczyk Anna (2005) Zastosowanie koncepcji społecznych światów w badaniach empirycznych [w:] Elżbieta Hałas, Krzysztof T. Konecki, red., Konstruowanie jaźni i społeczeństwa. Europejskie warianty symbolicznego interakcjonizmu. Warszawa: Wydawnictwo Scholar, s. 169–191.

Konecki Krzysztof T. (2000) Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Konecki Krzysztof T. (2005) Wizualne wyobrażenia. Główne strategie badawcze w socjologii wizualnej a metodologia teoria ugruntowanej. „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 1, nr 1, s. 42–63 [dostęp 20 czerwca 2012 r.]. Dostępny w Internecie http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume1/PSJ_1_1_Konecki.pdf DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.1.1.04

Konecki Krzysztof T. (2008) Touching and Gesture Exchange as an Element of Emotional Bond Construction. Application of Visual Sociology in the Research on Interaction Between Humans and Animals. „Forum Qualitative Sozialforschung / Forum: Qualitative Social Research”, vol. 9, no. 3, art. 33 [dostęp 29 maja 2012 r.]. Dostępny w Internecie http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de-:0114-fqs0803337

Konecki Krzysztof T. (2010) Wywiad na podstawie filmów w badaniach praktyki jogi – na przykładzie badań cielesności i gestów w społecznym świecie praktyki jogi [w:] Jacek Leoński, Magdalena Fiternicka-Gorzko, red., Kultury, subkultury i światy społeczne w badaniach jakościowych. Szczecin: Volumina.pl, s. 303–335.

Kvale Steinar (2004) InterViews. Wprowadzenie do jakościowego wywiadu badawczego. Przełożył Stanisław Zabielski. Białystok: Wydawnictwo Trans Humana.

Lange Roderyk (1988) O istocie tańca i jego przejawach w kulturze. Perspektywa antropologiczna. Kraków: PWM.

Lussier-Ley Chantale (2010) Dialoguing with the body: a self study in relational pedagogy through embodiment and the therapeutic relationship. „The Qualitative

Report”, vol. 15 no. 1, s. 197–214 [dostęp 29 maja 2012 r.]. Dostępny w Internecie http://www.nova.edu/ssss/QR/QR15-1/lussier-ley.pdf

Merleau-Ponty Maurice (2001) Fenomenologia percepcji. Przełożyli Małgorzata Kowalska, Jacek Migański. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Mond-Kozłowska Wiesna, ed., (2005) The Human Body – A Universal Sign. Bridging Art with Science. Kraków: Jagiellonian University Press.

Shaw Robert (2004) Psychotherapist embodiment. „Counseling and Psychotherapy Journal”, vol. 15, no. 4, s. 14‒17. DOI: https://doi.org/10.1093/ptr/kph025

Ślęzak Izabela (2010) Być prostytutką – problematyka konstruowania tożsamości kobiet prostytuujących się [w:] Krzysztof T. Konecki, Anna Kacperczyk, red., Procesy Tożsamościowe. Symboliczno-interakcyjny wymiar konstruowania ładu i nieładu społecznego. Łódź: Wydawnictwo UŁ, s. 293–311.

Turner Bryan S., Wainwright Steven P. (2003) Corps de ballet: the case of injured ballet dancer. „Sociology of Health and Illness”, vol. 25, no. 4, s. 269–288. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-9566.00347

Urbaniak-Zając Danuta, Piekarski Jacek (2001) Badania jakościowe – uwagi wprowadzające [w:] Danuta Urbaniak-Zając, Jacek Piekarski, red., Jakościowe orientacje w badaniach pedagogicznych. Studia i materiały. Łódź: Wydawnictwo UŁ, s. 13–31.

Wainwright Steven P., Turner Bryan S. (2004) Epiphanies of embodiment: injury, identity and the balletic body. „Qualitative Research”, vol. 4, no. 3, s. 311–337. DOI: https://doi.org/10.1177/1468794104047232

Wojciechowska Magdalena (2012) Agencja towarzyska – (nie)zwykłe miejsce pracy. Kraków: Nomos.

Ziółkowski Marek (1981) Znaczenie, interakcja, rozumienie. Warszawa: PWN.