Homo heroicus: Literary creations in the works of Władysław Reymont

Authors

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.07

Keywords:

Reymont Władysław Stanisław, Young Poland period, writer – literary figure, the “artist’s novel”

Abstract

In studies on the numerous productions of the “artist’s novel” in the Young Poland period, Władysław Reymont is mentioned basically as an observer of the acting community. The author of the article points out, however, that the Nobel Prize winner stressed the issue of the status and rank of the writer in his work. By examining not only well-known and published works (including the short stories Franek, Wspomnienie, Z pamiętnika; the novels Komediantka, Fermenty, Ziemia obiecana, Wampir), but also projects preserved in manuscripts, she puts forward the thesis that Reymont related the writer with heroism of creative efforts renewed despite the disproportion of aspirations and life circumstances, despite the resistance of the material, the fear of imperfection and ridicule. The researcher shows that writing was for the Reymont’s characters a manifestation of an internal commandment to keep on working, a titanic struggle with their own limitations and the limitations of literary matter, but also a psychological and existential salvation. The analysis of the works allows her to state that they constitute an original variant of the opposition between the creator and the world exposed in Künstlerroman, while the tragedy of the artist’s alienation is not associated with an overgrown ego, with a proud manifestation of individualism. Referring to biographical and epistolary sources, the Author also proves that Reymont’s works can be read as a study of literary dilemmas and complexes accompanying the writer himself, especially at an early stage of his career.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Katarzyna Badowska, Uniwersytet Łódzki

Katarzyna Badowska, historyk literatury, edytorka, adiunkt w Zakładzie Literatury XIX wieku na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego. Prowadzi badania nad literaturą okresu Młodej Polski oraz piśmiennictwem wielokulturowej Łodzi. Jest przede wszystkim autorką wielu prac poświęconych Stanisławowi Przybyszewskiemu.

References

Jodełka-Burzecki Tomasz, Reymont przy biurku. Z zagadnień warsztatu pisarskiego, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978.
Google Scholar

Karwacka Helena, Wokół „Ziemi obiecanej”, „Przegląd Humanistyczny” 2000, nr 4, s. 33–58.
Google Scholar

Krzyżanowski Julian, Władysław St. Reymont. Twórca i dzieło, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lwów 1937.
Google Scholar

Makowiecki Andrzej Z., Młodopolski portret artysty, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1971.
Google Scholar

Podraza-Kwiatkowska Maria, Bóg, ofiara, clown czy psychopata? O roli artysty na przełomie XIX i XX wieku, w: M. Podraza-Kwiatkowska, Symbolizm i symbolika w poezji Młodej Polski, wyd. 3 popr., Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2001, s. 289–308.
Google Scholar

Popiel Magdalena, Powieść o artyście jako gatunek i rodzaj dyskursu, w: M. Popiel, Wyspiański. Mitologia nowoczesnego artysty, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2008, s. 259–265.
Google Scholar

Przybyszewski Stanisław, Confiteor, w: Programy i dyskusje literackie okresu Młodej Polski, oprac. M. Podraza-Kwiatkowska, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2000, s. 218–225.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Dziennik nieciągły. 1887–1924, oprac. B. Utkowska, Wydawnictwo Collegium Columbinum, Kraków 2009.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Fermenty, Wydawnictwo Literackie, Kraków [1957].
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Franek, w: W.S. Reymont, Nowele, t. I, Wydawnictwo Literac­kie, Kraków 1956, s. 105–143.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Jubileusz. Bunt, rkps [Rękopisy Władysława Reymonta, t. IV – Zapiski o charakterze osobistym z lat 1901–1925, notatki, pomysły, scenariusze, fragmenty utworów literackich], Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. 6977, cz. II, s. 395–399.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Komediantka, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Korespondencja 1890–1925, oprac. B. Koc, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2002.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Listy do rodziny, oprac. T. Jodełka-Burzecki i B. Kocówna, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Nr 167, rkps [Rękopisy Władysława St. Reymonta, t. II – Wiersze i proza z lat 1883–1891], Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. 6952/II, s. 3–16.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Odpowiedzi redakcji, rkps [Rękopisy Władysława St. Reymonta, t. III – Zapiski osobiste z 28 grudnia 1891, fragmenty powieści, dramatu, bruliony listów, materiały warsztatowe, z. 1], Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. 6953/I, s. 3–4, 9.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, [scenariusz komedii bez tytułu], rkps [Rękopisy Władysława Reymonta, t. IV – Notatki z lat 1888–1924], Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. 6954/I, z. 3, s. 3–12.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Wspomnienie, w: W.S. Reymont, Nowele II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1956, s. 399–409.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Z pamiętnika, w: W.S. Reymont, Nowele II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1956, s. 55–146.
Google Scholar

Reymont Władysław Stanisław, Ziemia obiecana, oprac. M. Popiel, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2014.
Google Scholar

Rurawski Józef, Władysław Reymont, Wiedza Powszechna, Warszawa 1988.
Google Scholar

Samborska-Kukuć Dorota, Reymonta osobiste i literackie spotkania z Łodzią, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2024, z. 1, s. 21–37, https://doi.org/10.18778/1505-9057.68.02
Google Scholar

Tetmajer Kazimierz, Zatracenie, Nakładem Sz. Taffeta, Kraków 1920.
Google Scholar

Utkowska Beata, Poza powieścią. Małe formy epickie Reymonta, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2004.
Google Scholar

Zabawa Krystyna, Dwa listy Władysława S. Reymonta do Mariana Gawalewicza (z Archiwum Domowego Pawlikowskich), „Ruch Literacki” 2016, nr 1, s. 125–138.
Google Scholar

Published

2025-12-31

How to Cite

Badowska, K. (2025). Homo heroicus: Literary creations in the works of Władysław Reymont. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica, 71(2), 97–117. https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.07