Szatan Młodej Polski w „złym mieście”. Łódzkie tropy Stanisława Przybyszewskiego
DOI:
https://doi.org/10.18778/1505-9057.69.04Słowa kluczowe:
Przybyszewski Stanisław, Łódź – literatura i teatr, Młoda Polska, Tuwim JulianAbstrakt
Tematem artykułu jest prześledzenie wątków łódzkich w biografii i twórczości Stanisława Przybyszewskiego, czołowego polskiego modernisty i symbolisty. Autorka podaje wiele faktów dotyczących pobytów pisarza w Łodzi oraz jego kontaktów z lokalnym środowiskiem artystycznym. Pisze m.in. o planach jego współpracy z Julianem Tuwimem, nawiązaniu znajomości z łódzkim nauczycielem i literatem Bolesławem Cypsem oraz o pierwodruku powieści Il regno doloroso, którą jako pierwsi poznali czytelnicy łódzkiej gazety „Głos Polski”. Analizując doniesienia prasowe, Autorka bada też, w jaki sposób publiczność miasta przemysłowego, realizującego kapitalistyczne cele tak odległe od wzorców dekadenckich i cyganeryjnych, przyjmowała modernistyczne dramaty Przybyszewskiego, przełamujące konwencje teatru mieszczańskiego.
Pobrania
Bibliografia
Andrzejewski Jerzy, Cyps Aleksander Bolesław, [w:] Słownik pracowników książki polskiej. Suplement II, red. H. Tadeusiewicz, Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Warszawa 2000, s. 33.
„Budzi się Łódź…”. Obrazy miasta – między literaturą a publicystyką. Antologia, część II, red. M. Kucner, A. Warda, K. Kołodziej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2022.
Fallek Wilhelm, Odczyt Stanisława Przybyszewskiego „O czarownicy i czarnej magii”, „Republika” 1924, nr 88, s. 4.
g., Teatr, muzyka i sztuka, „Goniec Łódzki” 1904, nr 349, s. X.
Grubiński Wacław, Jak się poznałem z Przybyszewskim, „Wiadomości” 1953, nr 51/52, s. 11.
S. Helsztyński, Malström Przybyszewskiego, „Wiadomości Literackie” 1935, nr 17, s. 3.
Helsztyński Stanisław, Przybyszewski. Opowieść biograficzna, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1973.
Helsztyński Stanisław, Przybyszewski w Gdańsku (5.X.1920 – 31.X.1924), „Rocznik Gdański” 1937, t. 11, s. 250–276.
Hrycek Miłosz, Prasa łódzka w języku polskim [hasło w:] Słownik kultury literackiej Łodzi do 1939 roku, red. K. Badowska et al., Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2022.
Hrycek Miłosz, Stosunki w łódzkiej prasie okresu międzywojennego. Polemika prasowa na łamach łódzkich dzienników na przykładzie „Głosu Polskiego” i koncernu Republiki, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2011, t. 14 nr 1. DOI: https://doi.org/10.18778/1505-9057.14.02
Janusz [Łąpiński Stanisław], Kronika tygodniowa, „Rozwój” 1901, nr 243, s. 4–5.
Janusz [Łąpiński Stanisław], Kronika tygodniowa, „Rozwój” 1903, nr 7, s. 4–5.
Kaden-Bandrowski Juliusz, Czy rozumieliśmy…?, „Tygodnik Ilustrowany” 1927, nr 50, s. 1029–1030.
Kaszubina Wiesława, Notatki o prasie łódzkiej, „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” 1968, z. 7/1, s. 171–197.
K.Ł. [Karol Łaganowski], Sztuka i piśmiennictwo, „Goniec Łódzki” 1901, nr 238, s. 3.
K.Ł., Teatr, „Goniec Łódzki” 1901, nr 276, s. 4.
K. Łag. [Karol Łaganowski], Stanisław Przybyszewski (wzmianka biograficzna), „Goniec Łódzki” 1901, nr 274, s. 1–2.
K. Łag. [….], Z Teatru. „Matka”, dramat w 4-ch aktach St. Przybyszewskiego, „Goniec Łódzki” 1903, nr 4, s. 2–3.
K. Łaganowski, Złote runo. Dramat w 3 aktach Stanisława Przybyszewskiego, „Goniec Łódzki” 1901, nr 275, s. 2–3.
Kuligowska Anna, Krakowska moderna w Łodzi, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” 1985, z. 58, s. 155–165.
Kuligowska-Korzeniewska Anna, Scena obiecana. Teatr polski w Łodzi 1844–1918, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1995.
Leyko Małgorzata, Teatr polski w Łodzi, [w:] Słownik kultury literackiej Łodzi do 1939 roku, red. K. Badowska i in., Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2022.
St. Łp. [Stanisław Łąpiński], Sztuka i piśmiennictwo, „Rozwój” 1901, nr 240, s. 3.
St. Łp. [Stanisław Łąpiński], Sztuka i piśmiennictwo, „Rozwój” 1901, nr 277, s. 3.
S. Łąpiński, Teatr. „Gody życia” – dramat w 4-ch aktach Stanisława Przybyszewskiego, „Rozwój” 1909, nr 224, s. 2–3.
S. Łąpiński, Teatr. „Śnieg”, dramat w 4-ch aktach St. Przybyszewskiego, „Rozwój” 1903, nr 236, s. 4.
S. Łąpiński, Teatr Wielki. „Śluby”, poemat dramatyczny St. Przybyszewskiego, „Rozwój” 1912, nr 105, s. 2.
Przybyszewski Stanisław, Listy, zebrał, życiorysem, wstępem i przypisami opatrzył S. Helsztyński, t. 1, Towarzystwo Przyjaciół Nauki i Sztuki, Spółka Wydawnicza „Parnas Polski”, Gdańsk–Warszawa 1937.
Przybyszewski Stanisław, Listy, zebrał, życiorysem, wstępem i przypisami opatrzył S. Helsztyński, t. 2, Towarzystwo Przyjaciół Nauki i Sztuki, Spółka Wydawnicza „Parnas Polski”, Gdańsk–Warszawa 1938.
Przybyszewski Stanisław, Listy, zebrał, życiorysem, wstępem i przypisami opatrzył S. Helsztyński, t. 3, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1954.
Przybyszewski Stanisław, Moi współcześni. Wśród obcych, Instytut Wydawniczy Biblioteka Polska, Warszawa 1926.
Przybyszewski Stanisław, O „polski” pancernik, „Gazeta Gdańska” 1922, nr 116, s. 1. Przedruk [w:] T. Linkner, Publicystyka Stanisława Przybyszewskiego…, s. 309–310.
Raźny Joanna, Modernistyczny okres twórczości Wacława Grubińskiego. Pod patronatem Przybyszewskiego, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2003, nr 6, s. 189–218. https://doi.org/10.18778/1505-9057.06.14 DOI: https://doi.org/10.18778/1505-9057.06.14
Rogacki Henryk Izydor, Żywot Przybyszewskiego, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1987.
St. B. [Stanisław Brzozowski], Stanisław Przybyszewski jako poeta tragiczny. Z powodu wystawienia „Matki”, „Głos” 1903, nr 35, s. 557–559.
Stanisław Przybyszewski do Juliana Tuwima. List otwarty, „Głos Polski” 1922, nr 164, s. 4.
Taborski Roman, Z dziejów scenicznych dramatów Przybyszewskiego, [w:] Stanisław Przybyszewski. W 50-lecie zgonu pisarza, red. H. Filipkowska, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 1982, zwł. s. 213–233.
Tuwim Julian, Czary i czarty polskie oraz Wypisy czarnoksięskie i Czarna msza, wstęp Piotr Matywiecki, Iskry, Warszawa 2010, s. 15.
Urbanek Mariusz, Tuwim, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2004.
Wysocki Alfred, Sprzed pół wieku, wyd. II uzup., Wydawnictwo Literackie, Kraków 1958.
Zapolska Gabriela, Listy, t. 1, zebrała S. Linowska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1970.
Znamor [Roman Zrębowicz], U Juliana Tuwima. Wywiad specjalny „Wiadomości Literackich”, „Wiadomości Literackie” 1926, nr 5, s. 1.
[brak autora], Nasz gość, „Rozwój” 1901, nr 276, s. 3.
[brak autora], Różne. Teatr „Victoria”, „Goniec Łódzki’ 1903, nr 2, s. 2.
[brak autora], Sztuka i piśmiennictwo, „Rozwój” 1903, nr 233, s. 3.
[brak autora], Sztuka i piśmiennictwo, „Rozwój” 1909, nr 45, s. 7.
[brak autora], Teatr i sztuka. Premiera „Mściciela”, „Rozwój” 1927, nr 97, s. 10.
[brak autora], Teatr, muzyka i sztuka, „Goniec Łódzki” 1903, nr 270, s. 4.
[brak autora], Teatr, muzyka i sztuka, „Goniec Łódzki” 1904, nr 350, s. 2.
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
