Sposób testowania znajomości aspektu w państwowych egzaminach certyfikatowych z języka polskiego jako obcego na poziomie B1 w świetle nowych badań nad dokonanością/niedokonanością czasownika

Beata Terka

doi:10.18778/0860-6587.28.03

Autor

Beata Terka Uniwersytet Jagielloński, Wydział Polonistyki, Instytut Glottodydaktyki Polonistycznej, ul. Grodzka 64, 31-044 Kraków https://orcid.org/0000-0002-0911-2047

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.28.03

Słowa kluczowe:

aspekt czasownika, egzamin certyfikatowy, poprawność gramatyczna, podejście kognitywne, wykładnik kontekstowy, wymienność partnerów aspektowych

Abstrakt

Artykuł dotyczy sposobu sprawdzania stopnia opanowania zagadnienia aspektu polskiego czasownika przez zdających państwowe egzaminy certyfikatowe z języka polskiego jako obcego na poziomie B1 (w grupie dostosowanej do potrzeb osób dorosłych). Analizie poddano wszystkie zadania poświęcone omawianej kategorii gramatycznej wykorzystane na egzaminach certyfikatowych w latach 2009–2020. Zebrane obserwacje zestawiono z wnioskami płynącymi z opartych na tłumaczeniu polsko-niemieckim i niemiecko-polskim badań nad aspektem. Dzięki uwzględnieniu perspektywy semantyki kognitywnej badania te pozwoliły na opisanie repertuaru wykładników znaczeń aspektowych w języku bezaspektowym, a w konsekwencji doprowadziły także do nowych, szczególnie istotnych z punktu widzenia glottodydaktyki polonistycznej, ustaleń w zakresie tzw. kontekstów użycia czasowników dokonanych i niedokonanych w języku polskim.

Bibliografia

Cockiewicz W., 1992, Aspekt na tle systemu słowotwórczego polskiego czasownika i jego funkcyjne odpowiedniki w języku niemieckim, Kraków.

Cockiewicz W., 2007, Na peryferiach aspektu, „LingVaria”, 2 (4), s. 9–25.

Czarnecki T., 1998, Aspektualität im Polnischen und Deutschen. Bedeutungen und Formen in einer konfrontativen Übersicht, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Czochralski J.A., 1975, Verbalaspekt und Tempussystem im Deutschen und Polnischen. Eine konfrontative Darstellung, Warszwa.

Dąbrowska A., Pasieka M., 2004, Wybrane zagadnienia morfologii czasownika jako problem glottodydaktyczny, w: M. Wojtak, M. Rzeszutko, W kręgu wiernej mowy, Lublin, s. 513–528.

Dickey S.M., 2000, Parameters of Slavic Aspect: A Cognitive Approach, Stanford.

Grzegorczykowa R., 1997, Nowe spojrzenie na kategorię aspektu w perspektywie semantyki kognitywnej, w: R. Grzegorczykowa, Z. Zaron (red.), Semantyczna struktura słownictwa i wypowiedzi, Warszawa, s. 25–38.

Karolczuk A., 2010, Teksty, „podteksty” i konteksty a przyswajanie aspektu, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 17, s. 251–256.

Koschmieder E., 1934, Nauka o aspektach czasownika polskiego w zarysie. Próba syntezy, Wilno.

Lehmann V., 2010, Der slavische Aspekt im Licht der kognitiven Linguistik, w: T. Anstatt, B. Norman (red.), Die slavischen Sprachen im Licht der kognitiven Linguistik, s. 77–99.

Lewiński P., 2014, Istota aspektu a nauczanie języka polskiego jako obcego, w: A. Dąbrowska, U. Dobesz (red.), 40 lat wrocławskiej glottodydaktyki polonistycznej. Teoria i praktyka, Wrocław, s. 313–329.

Łaziński M., 1996, Bezokolicznik czasownika dokonanego jako człon wymagany w zdaniu, „Poradnik Językowy”, nr. 1, s. 21–29.

Łaziński M., 1997, Opozycja czasowników mówić-powiedzieć w języku polskim. Analiza leksykalna i aspektowa, w: R. Grzegorczykowa, Z. Zaron (red.), Semantyczna struktura słownictwa i wypowiedzi, Warszawa, s. 121–147.

Łaziński M., 2020, Wykłady o aspekcie polskiego czasownika, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323542346

Nadachewicz A., 2007, Kategoria aspektu w języku polskim i niemieckim. Analiza translatywna, „Investigationes Linguisticae”, vol. XV, Poznań, s. 129–152. DOI: https://doi.org/10.14746/il.2007.15.9

Piernikarski C., 1969, Typy opozycji aspektowych czasownika polskiego na tle słowiańskim. Wrocław–Warszawa–Kraków.

Seretny A., 2007, Kto czyta – nie błądzi, Kraków.

Śmiech W., 1986, Derywacja prefiksalna czasowników polskich, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.

Terka B., 2018, Aspekt polskiego czasownika jako problem przekładu oraz wyzwanie dla uczących się i nauczających języka polskiego jako obcego, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, nr 25, s. 87–95. DOI: https://doi.org/10.18778/0860-6587.25.08

Terka B., 2020, Badania kontrastywne nad aspektem polskiego czasownika a glottodydaktyka polonistyczna, w: M. Biernacka, I. Janowska (red.), Kierunki badań w glottodydaktyce polonistycznej, Kraków, s. 173–187. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381384117.08

https://certyfikatpolski.pl/o-egzaminie/przykladowe-testy-zbiory-zadan/ (dostęp: 25.07.2021)

https://certyfikatpolski.pl/wp-content/uploads/2019/09/B1_test.pdf (dostęp: 25.07.2021)

https://www.infor.pl/akt-prawny/DZU.2016.061.0000405,rozporzadzenie-ministra-nauki-i-szkolnictwa-wyzszego-w-sprawie-egzaminow-z-jezyka-polskiego-jako-obcego.html (dostęp: 20.07.2021)