O poszukiwaniach ponowoczesnego sposobu wyrażania tradycji romantycznej

Anna Kurska

doi:10.18778/2299-7458.04.09

Autor

Anna Kurska Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Zakład Historii Literatury do 1918 roku

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.04.09

Słowa kluczowe:

tradycja romantyczna, popkultura, Radosław Rychcik, „Dziady”

Abstrakt

Zajmują mnie powiązania kultury ponowoczesnej z tradycją romantyczną: twór-cze sposoby jej wyrażania oraz takie, które wiążą się z procesem petryfikacji ro-mantyzmu. Proponuję syntetyczne ujęcie, które pozwala pokazać charakter na-wiązań obecnych w ponowoczesnej sztuce: od pastiszy i intertekstualnych gier z romantycznymi tekstami po sprzeciw wobec romantycznych mitów kształtują-cych wyobrażenia o wspólnocie narodowej. Nadto przywołuję romantyczne tropy w geopoetyce tworzonej przez Kennetha White, propagującego powrót do natury i odwołującego się do twórczości Friedricha Hölderlina, Nowalisa, Walta Whitmana. Wskazuję na związki z romantyzmem w eseistyczno-historycznej literaturze podejmującej reinterpretację dziewiętnastowiecznej historii. Przede wszystkim jednak interesują mnie więzi romantyzmu z popkulturą, zwłaszcza dotyczące odnawiania języka narracji o historycznym doświadczeniu Polaków. Panoramę powiązań kultury współczesnej z tradycją romantyczną w ujęciu syn-tetycznym dopełniam interpretacją, pozwalającą wnikliwiej odsłonić wielopla-nowość odniesień do romantyzmu w ponowoczesnej sztuce. Pokazuję, w jaki sposób Radosław Rychcik przełożył „Dziady” Mickiewicza na język popkultury oraz jakie problemy wiążą się z tego typu interpretacją tekstu dawnego. Przed-stawiona sieć powiązań, przekonuje o potrzebie wypracowania otwartej i dynamicznej postawy wobec dzieł, w których odnaleźć można asocjacje między tradycją romantyczną a popkulturą.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Anna Kurska - Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Zakład Historii Literatury do 1918 roku

dr hab. profesor UJK w Zakładzie Literatury Polskiej do 1918 roku, literaturo-znawca. Zajmuje się świadomością estetyczną romantyków, recepcją tradycji romantycznej w kulturze współczesnej, geopoetyką i ponowoczesnym regionali-zmem. Autorka książek: „Fragment romantyczny” (1987), „Polska romantyków” (1991), „Zamek romantyczny w kilku odsłonach” (2010).

Bibliografia

Bagłajewski A., Słowacki w czasach „brulionu”, [w:] Polska literatura współczesna wobec romantyzmu, red. M. Łukaszuk, D. Seweryn, Lublin 2007, s. 203–234.

Baker Ch., Studia kulturowe. Teoria i praktyka, przekł. A. Sadza, Kraków 2005.

Bielik-Robson A., Duch powierzchni. Rewizja romantyczna i filozofia, Kraków 2004.

Bielik-Robson A., Romantyzm niedokończony projekt. Eseje, Kraków 2008.

Bóg, honor, hip-hop. Z Jakubem Rużyłłą, badaczem kultury hiphopowej, rozmawia Aleksandra Szyłło, „Gazeta Wyborcza” 2014, nr 56 (z 8–9 marca), s. 16–17.

Burszta W.J., Od folkloru lokalnego do postfolkloryzmu narodowego, „Polska Sztuka Ludowa – Konteksty” 1989, z. 3, s. 158–164.

Cieślak T., Nowa poezja polska wobec poprzedników. Lektura relacyjna, Łódź 2011.

Czapliński P., Niesamowita Słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury, Maria Janion, „Gazeta Wyborcza” 2007, nr 19 (z 23 stycznia), s. 13.

Czapliński P., Niezależność (O dziedzictwie „brulionu”), [w:] tenże, Ruchome marginesy. Szkice o literaturze lat 90., Kraków 2002, s. 43–59.

Czerner A., Nieroba E., Szczepański M.S., Flirty tradycji z popkulturą. Dzie-dzictwo kulturowe w późnej nowoczesności, Warszawa 2010.

Czy jestem wystarczająco czarny. Z Radosławem Rychcikiem rozmawia Mateusz Wegrzyn [dokument elektroniczny], „dwutygodnik.com: strona kultury” [online] 2014, wyd. 129 (marzec). http://www.dwutygodnik.com/artykul/5109-czy-jestem-wystarczajaco-czarny.html, [data dostępu: 9 października 2015 r.].

Czyżewski T., Pogrzeb romantyzmowi – Uwiąd starczy symbolizmu – Śmierć programizmu, [w:] Antologia polskiego futuryzmu i Nowej Sztuki, wstęp i komentarz oprac. Z. Jarosiński, wybór i oprac. tekstów H. Zaworska, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1978.

Gadamer H.G., Aktualność piękna. Sztuka jako gra, symbol i święto, przekł. K. Krzemieniowa, Warszawa 1993.

Gajewska G., Teksty kultury popularnej w badaniach humanistycznych, [w:] Tropy literatury i kultury popularnej, red. S. Buryła, L. Gąsowska, D. Ossowska, Warszawa 2014, s. 13–29.

Hermetz L., Alicyjka, Warszawa 2013.

Ivaskevicius M., Mistrz. Dramat w czterech aktach, przeł. M. Litwinowicz-Droździel, „Dialog” 2011, nr 6, s. 62–94.

Janion M., Do Europy tak, ale razem z naszymi umarłymi, Warszawa 2000.

Janion M., Niesamowita Słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury, Kraków 2007.

Janion M., Odnawianie znaczeń, Kraków 1980.

Janion M., Zmierzch paradygmatu, [w:] „Czy będziesz wiedział, co przeżyłeś”, Warszawa 1996.

Janion M., Żmigrodzka M., Romantyzm i egzystencja. Fragmenty niedokończo-nego dzieła, Gdańsk 2004.

Kosiński D., Teatra polskie. Rok katastrofy, Warszawa–Kraków 2013.

Krajewski M., Kultury kultury poularnej, Poznań 2003.

Kronenberg A., Geopoetyka. Związki literatury i środowiska, Łódź 2014.

Król M., Romantyzm. Piekło i niebo Polaków. Polskie obrachunki na koniec mile-nium, Warszawa 1998.

Lyotard J.F., Odpowiedź na pytanie: co to jest postmodernizm?, przeł. M.P. Markowski, [w:] Postmodernizm. Antologia przekładów, wybrał, opracował i przedmową opatrzył R. Nycz, Kraków 1997.

Masłowski M., Oratoryjne „Dziady” w realizacjach Andrzeja Seweryna (Gennevilliers – Awinion – Paryż – Bruksela), [w:] Tradycja romantyczna w teatrze polskim, red. D. Kosiński, Kraków 2007, s. 21–33. DOI: https://doi.org/10.7748/ns.21.27.33.s49

Mody w kulturze i literaturze popularnej, red. S. Buryła, L. Gąsowska, D. Osowska, Kraków 2011.

Mrozek W., Konrad Luther King, „Gazeta Wyborcza” 2014, nr 72 (z 27 marca), s. 15.

Piwińska M., Legenda romantyczna i szydercy, Warszawa 1973.

Polska walka o ogień. Z Janem Klatą rozmawia Dorota Wodecka, „Gazeta Wyborcza” 2014, nr 125 (z 31 maja–1 czerwca), s. 29.

Rabizo-Birek M., Romantyczni i nowocześni. Formy obecności romantyzmu w polskiej literaturze współczesnej, Rzeszów 2012.

Romantyzm i nowoczesność, red. M. Kuziak, Kraków 2009.

Romantyzm w lustrze postmodernizmu, red. W. Hamerski, M. Kuziak, S. Rzepczyński, Warszawa 2014.

Romatyzm użytkowy. Długie trwanie romantyzmu w kulturze, red. D. Dąbrowska i E. Szczepan, Szczecin 2014.

Rutkowski K., Mistrz i widowisko, Gdańsk 1996.

Rymkiewicz J.M., Aleksander Fredro jest w złym humorze, Warszawa 1982.

Sankowski R., Słodkowski J., Świąder J., Buntownicy nadal są ważni, „Gazeta Wyborcza” 2014, nr 79 (z 4 kwietnia), s. 20–21.

Shuty S., Soplicowo, czyli niespodziewane wypadki w majątku na Litwie, „Gazeta Wyborcza” 2006, nr 166 (z 18 lipca), s. 18.

Siwicka D., Zapytaj Mickiewicza, Gdańsk 2007.

Słowa mają moc. Z Radosławem Rychcikiem rozmawia Mike Urbaniak [online] – 2014, 19 marca. https://mikeurbaniak.wordpress.com/tag/teatr-dramatyczny-w-warszawie/, [dostępu: 9 października 2015].

Strinati D., Wprowadzenie do kultury popularnej, przekł. W.J. Burszta, Poznań 1998.

Śliwiński P., Przygody z wolnością. Uwagi o poezji współczesnej, Kraków 2002.

Teatr kłamie zawodowo. Z Radosławem Rychcikiem rozmowę przeprowadził To-masz Kireńczuk, „Didaskalia” 2014, nr 121/122, s. 6.

Tropy literatury i kultury popularnej, red. S. Buryła, L. Gąsowska, D. Ossowska, Warszawa 2014.

White K., Poeta kosmograf, wybór, oprac., przekł. K. Brakoniecki, Olsztyn 2010.

White K., Zarys geopoetyki, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2011, nr 2, s. 7–25. DOI: https://doi.org/10.15290/bls.2011.02.01

Z prof. Marią Janion rozmawia Kazimiera Szczuka, „Gazeta Wyborcza” 2012, nr 160 (z 28 kwietnia), s. 17.

Z prof. Marią Janion rozmawia Kazimiera Szczuka, Janion: Religia smoleńska to szkodliwy popmesjanizm, „Gazeta Wyborcza” 2013, nr 34 (z 9–10 lute-go), s. 18–19.