Dialektyka przemocy w ofiarniczych tragediach Cypriana Norwida

Mateusz Grabowski

doi:10.18778/2299-7458.05.10

Autor

Mateusz Grabowski Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Literatury i Tradycji Romantyzmu

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.05.10

Słowa kluczowe:

nowoczesność, romantyzm, Norwid, tragedia, ofiara

Abstrakt

Wśród badaczy twórczości Cypriana Norwida wciąż żywy wydaje się spór o przynależność autora Pierścienia Wielkiej-Damy do romantyzmu lub modernizmu. Pytanie o nowoczesność Norwidowskiej myśli jest jednocześnie trudnym pytaniem o nowoczesność polskiego romantyzmu. Na ile poeta uwikłany był w artystyczne idee stworzone przez swoich wielkich poprzedników – Mickiewicza, Słowackiego i Krasińskiego – a na ile jego refleksja jest wyjątkowa i przełomowa? W artykule autor postanowił skupić się na ukazaniu późnej Norwidowskiej twórczości dramatycznej jako w pełni podporządkowanej nowoczesnej refleksji, ukazując autora Kleopatry i Cezara jako prekursora koncepcji stworzonych przez tak wybitnych reprezentantów krytyki nowoczesności jak René Girard, Walter Benjamin i Michel Foucault.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Mateusz Grabowski - Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Literatury i Tradycji Romantyzmu

Doktorant w Katedrze Literatury i Tradycji Romantyzmu Uniwersytetu Łódzkiego. Jego zainteresowania naukowe obejmują romantyzm polski i romantyzm francuski, początki modernizmu, antropologię literatury i historię idei. Jest autorem artykułów naukowych: Typografia pamięci w „Tajemnicy lorda Singelworth” Norwida („Pamiętnik Literacki” 2016, nr 4), Kłamstwo podmiotu – kłamstwo transcendencji. Studium opresji w „Pieśniach Maldorora” Comte de Lautréamonta („Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2015, nr 4), Norwid nieznany. Śmierć Boga w „Pierścieniu Wielkiej-Damy” Norwida („Acta Universitatis L odziensis. Folia Litteraria Polonica” 2013, nr 4).

Bibliografia

Benjamin W., Los i charakter, przeł. A. Lipszyc, [w:] tenże, Konstelacje. Wybór tekstów, przeł. A. Lipszyc, A. Wołkowicz, Kraków 2012, s. 63–68.

Benjamin W., Pasaże, red. i wstęp R. Tiedemann, przeł. I. Kania, Kraków 2005.

Benjamin W., Przyczynek do krytyki przemocy, przeł. A. Lipszyc, [w:] tenże, Konstelacje, Wybór tekstów, przeł. A. Lipszyc, A. Wołkowicz, Kraków 2012, s. 69–92.

Bourdieu P., Reguły sztuki, przeł. A. Zawadzki, Kraków 2007.

Brążkiewicz B., Psychiatria radziecka jako instrument walki z opozycją polityczną w latach 1918–1984, Toruń 2004.

Budzik S., Czy Chrystus był „kozłem ofiarnym”? René Girard i jego interpretacja ofiary, „Studia Theologica Varsaviensia” 1997, nr 35, s. 49–70.

Eliade M., Historia wierzeń i idei religijnych, t. 1: Od epoki kamiennej do misteriów eleuzyńskich, przeł. S. Tokarski, Warszawa 2007.

Foucault M., Historia szaleństwa w dobie klasycyzmu, przeł. H. Kęszycka, Łódź 1987.

Foucault M., Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, przeł. i posł. T. Komendant, Warszawa 1993.

Giddens A., Nowoczesność i tożsamość, przeł. A. Szulżycka, Warszawa 2010.

Girard R., Sacrum i przemoc, przeł. M. i J. Plecińscy, cz. 1, Poznań 1994.

Horkheimer M. i Adorno T. W., Dialektyka oświecenia, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa 1994.

Hubert H., Mauss M., Essai sur la nature et de la fonction du sacrifice, [w:] M. Mauss, OEeuvres, t. 1, Paris 1968, s. 193–307.

Jonge A. de, Nightmare culture. Lautréamont and the „Chants de Maldoror”, New York 1973.

Kalendarz życia i twórczości Cypriana Norwida, oprac. Z. Trojanowiczowa, E. Lijewska, przy współudziale M. Pluty, t. 2, Poznań 2007, 529–530

Kasperski E., Pseudo-Norwid, czyli co się komu podoba, „Studia Norwidiana” 2014, nr 32, s. 290–325.

Lisiecka A., Norwid – poeta historii, Londyn 1973.

Maciejewski J., Cyprian Norwid, Warszawa 1992.

Nieukerken A. van, W czym zawiera się Norwidowski modernizm?, „Przegląd Humanistyczny” 2014, z. 2, s. 109–117.

Nijakowski L., Biowładza w późnej nowoczesności, [w:] Wiedza – władza, red. J. Szymczyk, M. Zemło, A. Jabłoński, Lublin 2009, s 107–125.

Norwid C., Pisma wszystkie, zebrał, tekst ustalił, wstępem i uwagami krytycznymi opatrzył J. W. Gomulicki, t. 1–11, Warszawa 1971–1976.

Norwid C., Vade-mecum, oprac. J. Fert, wyd. 2, Lublin 2004.

Purinton M. D., Romantic Ideology Unmasked: The Mentally Constructed Tyrannies in Dramas of William Wordsworth, Lord Byron, Percy Shelley, and Joanna Baillie, Delaware 1994.

Roux J-P., Krew. Mity, symbole, rzeczywistość, przeł. M Chrobak, Kraków 2013.

Rymkiewicz J. M., Juliusz Słowacki pyta o godzinę, Warszawa 1989.

Rzepczyński S., Norwid a nowoczesność, [w:] Romantyzm i nowoczesność, red. M. Kuziak, Kraków 2009, s. 205–216.

Samsel K., Premodernizm, dekonstrukcjonizm, „proteuszowość” Norwida. Uwagi na marginesie dyskusji wokół Premodernizmu Norwida – na tle symbolizmu literackiego drugiej połowy XIX wieku i wcześniejszych książek Wiesława Rzońcy, „Świat Tekstów. Rocznik Słupski” 2015, nr 13, s. 101–121.

Siwiec M., Norwid i Baudelaire. Komparatystyka przełomu, [w:] Komparatystyka dzisiaj, red. E. Kasperski i E. Szczęsna, t. 2, Warszawa 2011, s. 248–260.

Sławińska I., O komediach Norwida, Lublin 1953.

Sławińska I., Reżyserska ręka Norwida, Kraków 1971.

Stefanowska Z., Norwidowski romantyzm, [w:] taż, Strona romantyków. Studia o Norwidzie, Lublin 1993, s. 63–83.

Stefanowska Z., Pisarz wieku kupieckiego i przemysłowego, [w:] taż, Strona romantyków. Studia o Norwidzie, Lublin 1993, s. 5–53.

Świontek S., Wstęp do C. Norwid, Pierścień Wielkiej-Damy, oprac. S. Świontek, Wrocław 1990.

Trybuś K., Norwid w teatrze świata – kilka pytań, „Studia Norwidiana” 1997– 1998, 9–20

Trzcionka J., Norwid — poeta liryczny jako autor dramatów, Warszawa 2010.

Żwirkowa E., Tragedia kultur. Studium o tragedii historycznej C. K. Norwida „Kleopatra i Cezar”, Lublin 1991.

Żurowski M., Norwid i Gautier, [w:] Nowe studia o Norwidzie, red. J. W. Gomulicki i J. Z. Jakubowski, Warszawa 1961, s. 167–190.