„Hellenism and Judaism”. Tadeusz Zieliński’s (1859–1944) Reflections on the Origins of Christianity
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-0319.28.11Słowa kluczowe:
Tadeusz Zieliński, hellenizm, judaizm, chrześcijaństwo, religiaAbstrakt
Robert K. Zawadzki examines the representation of Hellenism and Judaism in the religious studies of Tadeusz Zieliński, one of Poland’s foremost scholars of antiquity. The relationship, contacts and dealings between the representatives of the two cultures provided Zieliński with fertile ground for articulating his ideas about the origins of Christianity. By examining these conclusions, the author of this article shows how Zieliński constructed a specific image of Judaism in line with the aims and assumptions of his own work, while at the same time creating a vision of Hellenism as the real and true source of Christianity. In this article the author also proposes that Zieliński’s work should not be viewed from the perspective of contemporary religious studies, but rather as an excellent source for the history of Polish science. After all, the book is a testament not only to the author’s views, but also to the era.
Bibliografia
Ambar-Amnon, E., Kloner, A. (2007). Archaeological Evidence of Links between the Aegean World and the Land of Israel in the Persian Period. In: Y. Levin (ed.). A Time of Change: Judah and its Neighbours in the Persian and Early Hellenistic Periods. London–New York: Lester L. Grabbe.
Biernacki, A. (1970). Posłowie. W: T. Zieliński. Po co Homer? Kraków: Wydawnictwo Literackie. 405–416.
Bremmer, J.N. (2008). Greek Religion and Culture, the Bible, and the Ancient Near East. Leiden–Boston: Brill. DOI: https://doi.org/10.1163/ej.9789004164734.i-426
Canfora, L. (1995). Ellenismo. Roma: Laterza.
Collins, J.J., Sterling G.E. (2001). Hellenism in the Land of Israel. Notre Dame: University of Notre Dame Press.
Cytowska, M., Szelest, H. (1990). Literatura rzymska. Okres augustowski. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Day, J. (1985). God’s Conflict with the Dragon and the Sea: Echoes of a Canaanite Myth in the Old Testament. Cambridge: Cambridge University Press.
Dillon, M. (2017). Omens and Oracles. Divination in Ancient Greece. London–New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315577791
Dunn, J.D.G. (2009). Beginning from Jerusalem. Christianity in the Making. Vol. 2. Cambridge: Wm. B. Eerdmans Publishing.
Dzielska, M. (1991). Kierunki badań nad historią religii greckiej i hellenizmu oraz nowsza literatura przedmiotu. W: Tadeusz Zieliński. Religia hellenizmu. Wrocław: Ossolineum. 277–296.
Edelstein, E.J., Edelstein, L. (1945). Asclepius: a Collection and Interpretation of the Testimonies. Baltimore: The Johns Hopkins Press.
Eshel, H. (2007). Hellenism in the Land of Israel from the Fifth to the Second Centuries BCE in Light of Semitic Epigraphy. In: Y. Levin (ed.). A Time of Change: Judah and Its Neighbours in the Persian and Early Hellenistic Periods. London: T & T Clark. 116–124.
Esler, Ph.F. (2002). The Mediterranean Context of Early Christianity. In: Ph.F. Esler (ed.). The Early Christian World. London: Routledge. 5–25. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203470626
Gillmeister, A. (2011). Kontrowersje wokół książki Hellenizm a judaizm Tadeusza Zielińskiego. Polemiki Chrześcijańskie. Scripta Biblica et Orientalia 3. 275–288.
Gillmeister, A. (2015). Tadeusza Zielińskiego wizja religii rzymskiej. Kraków: Homini.
Gordziałkowski, J. (2000). Antyjudaizm Tadeusza Zielińskiego. Tygodnik Powszechny. 33. 15.
Gruen, E.S. (2005). Jews and Greeks. In: A. Erskine (ed.). A Companion to the Hellenistic World. Oxford: Blackwell. 264–279. DOI: https://doi.org/10.1002/9780470996584.ch16
Hengel, M. (1995). Studies in early Christology. London–New York: UNKNO.
Hoffman, Y. (2011). The Status of the Decalogue in the Hebrew Bible. In: H.G. Reventlow, Y. Hoffman (eds.). The Decalogue in Jewish and Christian Tradition. London–New York: Bloomsbury Publishing. 32–49.
Jaeger, W. (1997). Wczesne chrześcijaństwo i grecka paideia. Przeł. K. Bielawski. Bydgoszcz: Homini.
Jeffers, J.S. (1999). The Greco-Roman World. Exploring the Background of Early Christianity. Downers Grove: InterVarsity Press.
Johnson, L.T. (2009). Among the Gentiles. New Haven: Yale University Press.
Johnston, S.I. (2008). Ancient Greek Divination. Oxford: Wiley-Blackwell. DOI: https://doi.org/10.1002/9781444302998
Komornicka, A.M. (1979). Studia nad Pindarem i archaiczną liryką grecką. W kręgu pojęć prawdy i fałszu. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Krawczuk, A. (1989). Przedmowa. W: T. Zieliński. Rzeczpospolita rzymska. Katowice: Wydawnictwo Śląsk. 8–9.
Kręcidło, J. (2010). Świat pogański. Dlaczego chrześcijanie nie byli lubiani w starożytnym świecie? In: W. Chrostowski (red.). Ex oriente Lux. Księga pamiątkowa dla Księdza Profesora Antoniego Troniny w 65 rocznicę urodzin. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego: 282–291. https://doi.org/10.26142/stgd-2020-001
Krzyżanowski, J. (1972). Prace literackie Tadeusza Zielińskiego. In: T. Zieliński. Legenda o złotym runie. Kraków: Wydawnictwo Literackie. 5–14
Kumaniecki, K. (1959). Tadeusz Zieliński. Meander. 14/1959. 8–9. DOI: https://doi.org/10.25291/VR/1959-VR-14
Lengauer, W. (1994). Religijność starożytnych Greków. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Litwa, M.D. (2014). Iesus Deus: The Early Christian Depiction of Jesus as a Mediterranean God. Minneapolis: Fortress Press. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctt22h6t5f
Luria, J.S. (1959). Wspomnienia o prof. Tadeuszu Zielińskim i jego metodzie motywów rudymentarnych. Meander. 14/1959. 401–409.
MacDonald, D.R. (1994). Christianizing Homer. The Odyssey, Plato, and The Acts of Andrew. New York–Oxford: Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780195087222.001.0001
Markschies, C. (2012). Hellenisierung des Christentums. Sinn und Unsinn einer historischen Deutungskategorie. Leipzig: Evangelische Verlagsanstalt.
Martin, L.H. (2002). Graeco-Roman Philosophy and Religion. In: Ph.F. Esler (ed.). The Early Christian World. London: Routledge. 53–79. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203470626-11
Matthews, V.H. (2012). The Hebrew Prophets and Their Social World: An Introduction. Springfield: Baker Academic.
McGill, S. (2007). Virgil, Christianity, and the Cento Probae. In: J.H.D. Scourfield (ed.). Texts and Culture in Late Antiquity. Inheritance, Authority and Change. Swansea: Brill. 2007. 173–193. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctvvnb1n.11
Mortkowicz-Olczakowa, H. (1959). Wspomnienie o Tadeuszu Zielińskim. Meander. 14/1959. 430–434.
Mrugalski, D. (2021). O pojęciu hellenizacji. Verbum Vitae. 39/3. 639–657. https://doi.org/10.31743/vv.13032 DOI: https://doi.org/10.31743/vv.13032
Musiał, D. (2001). Antyczne korzenie chrześcijaństwa. Warszawa: Trio.
Nissinen, M., Seow, C.L., Ritner, R.K. (2008). Prophets and Prophecy in the Ancient Near East. Atlanta: Society of Biblical Literature.
Ogden, D. (2013). Drakon. Dragon Myth and Serpent Cult in the Greek and Roman Worlds. New York–Oxford: Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199557325.001.0001
Parandowski, J. (1957). Wstęp. W: T. Zieliński. Starożytność bajeczna. Warszawa: Książka i Wiedza. 3–12.
Parandowski, J. (1971). Wstęp. W: T. Zieliński. Szkice antyczne. Kraków: Wydawnictwo Literackie. 5–13.
Peters, F.E. (1972). The Harvest of Hellenism. A History of the Near East from Alexander the Great to the Triumph of Christianity. London: Barnes & Noble.
Plezia, M. (1991). Przedmowa. W: T. Zieliński. Religia starożytnej Grecji. Religia hellenizmu. Wrocław: Ossolineum. 5–24.
Podbielski, M. (2005). Plato. W: H. Podbielski (red). Literatura Grecji starożytnej. T. II: Prace historyczne, krasomówstwo, filozofia i nauka, literatura chrześcijańska. Lublin: Wydawnictwo KUL. 597–611.
Rahner, H. (1984). Griechische Mythen in christlicher Deutung. Basel: Herder Basel.
Ross, A.P. (2012). A commentary on the Psalms, vols. 1–2. Grand Rapids: Kregel.
Srebrny, S. (1959). Ze wspomnień ucznia. Meander. 14/1959. 401. DOI: https://doi.org/10.1515/znb-1959-0611
Stein, E. (1935). Hellenizm a Judaizm. W: Pamiętnik VI Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich w Wilnie 17–20 września. Lwów: Polskie Towarzystwo Historyczne. 509–518.
Szydelski, S. (1928). Religia helleńska, Stary Testament i chrześcijaństwo. Ateneum Kapłańskie 21/1–3. 1–16.
Szymik, S. (2020). Jesus’ Intitulation of God as Abba: Its Sources and Impact on the Idea of the Fatherhood of God in the New Testament. Verbum Vitae 38/2. 485–502. https://doi.org/10.31743/vv.10354 DOI: https://doi.org/10.31743/vv.10354
Teodorowicz, J.T. (1936). Od Jahwy do Mesjasza. Warszawa–Poznań–Wilno–Lublin: Księgarnia św. Wojciecha.
Thompson, T.L., Wajdenbaum P. (2014). The Bible and Hellenism: Greek Influence on Jewish Literature and Early Christian Literature. Durham: Acumen. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315728889
Weiser, A. (1962). The Psalms: a commentary. Philadelphia: Westminster Press.
West, M.L. (2008). Wschodnie oblicze Helikonu. Pierwiastki zachodnioazjatyckie w greckiej poezji i micie. Przeł. K. Bielawski. Kraków: Homini.
Winniczuk, L. (1972). Trwałe i aktualne wartości puścizny naukowej Tadeusza Zielińskiego. W: T. Zieliński., Legenda o złotym runie. Kraków: Wydawnictwo Literackie. 357–374.
Zieliński, T. (1927). Hellenizm a judaizm. Warszawa: Wydawnictwo J. Mortkowicza.
Zieliński, T. (1971). Greckie źródła w “Apokalipsie” św. Jana. W: T. Zieliński., Szkice antyczne. Kraków: Wydawnictwo Literackie. 146–160.
Ziółkowski, J.M., Putnam, M.C.J. (2008). The Virgilian Tradition. The First Fifteen Hundred Years. New Haven: Yale University Press.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
