Działalność Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Wielkiej Wsi (1954–1972)

Jarosław Stulczewski

doi:10.18778/1643-0700.25.02

Autor

Jarosław Stulczewski Zarząd Towarzystwa Przyjaciół Zduńskiej Woli https://orcid.org/0000-0002-8355-3975

DOI:

https://doi.org/10.18778/1643-0700.25.02

Słowa kluczowe:

Wielka Wieś, gromada, rady narodowe

Abstrakt

Gromadzka Rada Narodowa w Wielkiej Wsi została utworzona w wyniku reformy administracyjnej w 1954 r. Swoje uchwały realizowała za pośrednictwem prezydium, które było kolegialnym organem wykonawczym i zarządzającym rady narodowej. Zakres kompetencji władz gromady obejmował m.in. uchwalanie rocznego budżetu gromady, zatwierdzanie i odwoływanie sołtysów, organizację skupu żywca, zboża, ziemniaków, mleka oraz zbieranie podatków, sprawy związane z organizacją prac polowych, budową dróg, ochroną przeciwpożarową, kulturą i szkolnictwem. Obszar gromady powiększał się aż czterokrotnie w wyniku znoszenia okolicznych gromad: Górna Wola (1958), Sikucin (1959), Prusinowice (1961) i Krokocice (1968). Przewodniczącymi Prezydium GRN w Wielkiej Wsi byli: Józef Szwedzki (1954–1956), Stanisław Szukalski (1956–1963), Franciszek Dzienniak (1963–1966) i Czesław Siekierski (1966–1972). Gromada przetrwała do końca roku 1972, czyli do reformy gminnej, gdy gromadzkie rady narodowe zastąpiono gminami.

Bibliografia

Archiwum Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi, Akta osobowe Leona Poredy, sygn. 249/1930.

Archiwum Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi, Akta osobowe Stanisława Szukalskiego, sygn. 249/2387.

Archiwum Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi, Akta osobowe Józefa Szwedzkiego, sygn. 249/2394.

Archiwum Państwowe w Łodzi Oddział w Sieradzu, Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Wielkiej Wsi, sygn. 257.

Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1758-6631.1954.tb03784.x

Dz.U. 1958, nr 5, poz. 16.

Dz.U. 1958, nr 10, poz. 34. DOI: https://doi.org/10.1108/eb052544

Dz.U. 1963, nr 28, poz. 164. DOI: https://doi.org/10.2307/2090498

Dz.U. 1967, nr 23, poz. 109. DOI: https://doi.org/10.2307/40199823

Dz.U. 1968, nr 19, poz. 121. DOI: https://doi.org/10.1088/0031-9112/19/4/015

Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi 1954, nr 9, poz. 36.

Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi 1954, nr 11, poz. 39.

Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi 1954, nr 12, poz. 88.

Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi 1958, nr 2, poz. 6.

Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi 1961, nr 6, poz. 34.

Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi 1965, nr 10, poz. 57.

Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 20 października 1969 r., nr 8, poz. 83.

Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 20 grudnia 1972 r., nr 14, poz. 185.

M. P. 1954, nr 118, poz. 1663.

M. P. 1966, nr 39, poz. 196. DOI: https://doi.org/10.1001/jama.1966.03100250025013

M. P. 1967, nr 32, poz. 150. DOI: https://doi.org/10.2307/2091753

Uchwała nr 378/60 Rady Ministrów z dnia 9 listopada 1960 r. w sprawie budowy domów dla gromadzkiej służby rolnej.

Zarządzenie nr 122 Ministra Rolnictwa z dnia 17 stycznia 1958 r. w sprawie zadań instruktorów rolnych.

Zarządzenie nr 173 Ministra Rolnictwa z dnia 24 grudnia 1960 r. w sprawie zadań służby agronomicznej w zakresie podnoszenia produkcji rolniczej.

Zarządzenie nr 27 Ministra Rolnictwa z dnia 25 marca 1963 r. w sprawie powołania i ustalenia zadań zootechników gromadzkich.

Bandurka M., Zmiany administracyjne i terytorialne ziem województwa łódzkiego w XIX i XX wieku, Łódź 1995.

Drygalski J., Kwaśniewski J., (Nie)realny socjalizm, Warszawa 1992.

Gończar M., Samorząd wsi – historia i nowe możliwości, Warszawa 1990.

Halczak B., Wybory do rad narodowych w 1954 r. w województwie zielonogórskim, „Piotrkowskie Zeszyty Historyczne” 2020, t. 21, z. 1.

Jezierski A., Petz B., Historia gospodarcza Polski Ludowej 1944–1975, Warszawa 1980.

Kamiński Z., Osiedle mieszkaniowe budownictwa jednorodzinnego „Szadkowice–Ogrodzim” w gminie Szadek – geneza powstania i ocena założenia po 50 latach, „Biuletyn Szadkowski” 2019, t. 19. https://doi.org/10.18778/1643–0700.19.01 DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.19.01

Landau Z., Roszkowski W., Polityka gospodarcza II RP i PRL, Warszawa 1995.

Lewandowska Malec I., Dwie koncepcje udziału rad narodowych w życiu publicznym PRL, „Państwo i Społeczeństwo” 2001, t. 1.

Piasecki A., Ptak A., Sto lat władzy lokalnej na polskiej wsi 1918–2018, Warszawa 2018. https://doi.org/10.53098/9788365390349 DOI: https://doi.org/10.53098/9788365390349

Stefańska D., Gdy ginie ludzka pamięć, mówią kamienie – rzecz o obelisku w Starostwie Szadek, „Biuletyn Szadkowski” 2017, t. 17. https://doi.org/10.18778/1643–0700.17.10 DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.17.10

Stulczewski J., Działalność Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Prusinowicach (1954–1961), „Biuletyn Szadkowski” 2019, t. 19. https://doi.org/10.18778/1643–0700.19.04 DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.19.04

Szczypka A., Wybory do Sejmu PRL z 1952 r. i rad narodowych z 1954 r. w propagandzie w powiecie częstochowskim (wybrane zagadnienia), „Rocznik Politologiczny” 2012/2013, nr 8/9.

Wawrzyniak B.M., Doradztwo rolnicze w Polsce w latach 1918–2020, „Zagadnienia Doradztwa Rolniczego” 2021, nr 2.

ZWZ AK na Ziemi Szadkowskiej 1939–1945, red. A. Tomaszewicz, Szadek 1992.