Nauki o wychowaniu a pedagogika
Słowa kluczowe:
pedagogika, metapedagogika, metateoria wychowania, nauki o wychowaniu, paradygmat badań, wychowanie, metodologia badań pedagogicznychAbstrakt
Punktem odniesienia do analizy relacji między naukami o wychowaniu a pedagogiką jest niemiecka pedagogika, gdyż to w tym kraju nauki o wychowaniu stanowią odrębną dziedzinę badań. Odwołuję się do genezy powstania nauki o wychowaniu w krajach niemieckojęzycznych, ale ukazuję ich rozwój i status w Polsce. Proponuję trzy perspektywy poznawcze w polskim podejściu do nauk o wychowaniu, gdzie można je rozwijać w roli: 1) pedagogiki jako nauki o wychowaniu, której przedmiotem badań jest wychowanie człowieka; 2) nauki o wychowaniu, czyli pedagogicznej metanauki albo metateorii wychowania i 3) nauki nauk o wychowaniu, a więc nauki integrującej wyniki badań dyscyplin z różnych obszarów i dziedzin nauki, które czynią przedmiotem swoich badań wychowanie.
Bibliografia
Beck U. (2005) Władza i przeciwwładza w epoce globalnej. Nowa ekonomia polityki światowej, przeł. J. Łoziński, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Benner D. (2008) Edukacja jako kształcenie i kształtowanie. Moralność, kultura, demokracja, religia, przeł. D. Stępkowski SDB, Warszawa, Wydawnictwo UKSW.
Brezinka W. (2007) Wychowywać dzisiaj. Zarys problematyki, przeł. H. Machoń, Kraków, Wydawnictwo WAM.
Brzeziński J. (1978) Elementy metodologii badań psychologicznych, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Burchill S. (2006) Wstęp, w: S. Burchill i in., Teorie stosunków międzynarodowych, przeł. Paweł Frankowski, Warszawa, Wydawnictwo Książka i Wiedza, s.46-96.
Cichosz M. (2014) Pedagogika społeczna. Zarys problematyki, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Giroux H. A., Witkowski L. (2010) Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Heid H. (2003) Interdyscyplinarność, w: Podstawowe pojęcia pedagogiczne. Agresja-Interdyscyplinarność, D. Lenzen (red.), tłum. J. F. Materne, P. W. Materne, Berlin – Szczecin, Wydawnictwo Mater, s. 301-315.
Hejnicka-Bezwińska T. (1997) Tożsamość pedagogiki. Od ortodoksji ku heterogeniczności, Warszawa, Wydawnictwo 69.
Hermann U. (1996) Pädagogisches Argumentieren und Erziehungswissenschaftliche Forschung: zur Verhältnisbestimmung der beiden Wissens- und Diskursformen ‘Pädagogik’ und ‘Erziehungswissenschaft’, w: Bilanz der Paradigmendiskussion in der Erziehungswissenschaft. Leistungen, Defizite, Grejzen, D. Hoffmann (red.), 2. Auflage, Weinheim, Deutscher Studien Verlag, s. 185-198.
Jaworska-Witkowska M., Kwieciński Z. (2011) Nurty pedagogii. Naukowe, dyskretne, odlotowe, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Kaiser A., Kaiserivá R. (1993) Učebnica pedagogiky. Základné a požadovanévedomosti, tłum. L. Maršalová, Bratislava, SPN.
Kaufmann J. C. (2004) Ego. Socjologia jednostki. Inna wizja człowieka i konstrukcji podmiotu, przeł. K. Wakar, Warszawa, Oficyna Naukowa.
Kościuszko K. (2006), O pluralizmie filozofii – polemika z Lyotardem, w: Pluralizm filozofii. Filozofia wobec pluralizmu, S. Richert (red.), Olsztyn, Polskie Towarzystwo Filozoficzne Oddział w Olsztynie, s. 39-47.
Kowalik S. (2005) O możliwościach stosowania metody eksperymentalnej w pedagogice, „Przegląd Badań Edukacyjnych” nr 1, s. 119-134.
Krause A. (2010) Współczesne paradygmaty pedagogiki specjalnej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Kron F. W. (2012) Pedagogika. Kluczowe zagadnienia. Podręcznik akademicki. Pojęcia. Procesy. Modele, przeł. E. Cieślik, Sopot, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Krüger H., Lenzen D., (1998) Allgemeine Erziehungswissenschaft und andere Teildisziplinen, „Zeitschrift für Erziehungswissenschaft“ Heft 2.
Kunowski S. (1981) Podstawy współczesnej pedagogiki, Łódź, Wydawnictwo Salezjańskie.
Lenzen D. (1989) (red.) Pädagogische Grundbegriffe. Band 1: Agression bis Interdisziplinarität, Reinbek bei Hamburg, Rowohlt Taschenbuch Verlag.
Lenzen D. (1994) Erziehungswissenschaft — Pädagogik, Geschichte, Konzepte, Fachrichtungen, w: Erziehungswissenschaft — Ein Grundkurs, D. Lenzen (red.), Reinbek bei Hamburg, Rowohlt Taschenbuch Verlag, s. 11-41.
Lenzen D. (1999) Orientierung Erziehungswissenschaft. Was sie kann, was sie will, Reinbek bei Hamburg, Rowohlt Taschenbuch Verlag.
Madsen B. K. (1980) Współczesne teorie motywacji. Naukoznawcza analiza porównawcza, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Marynowicz-Hetka E. (2006) Pedagogika społeczna. Podręcznik akademicki. Wykład. Tom 1, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Marzec J. (2002) Dyskurs. Tekst. Narracja. Szkice o kulturze ponowoczesnej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Melosik Z. (1995) Postmodernistyczne kontrowersje wokół edukacji, Toruń — Poznań, Wydawnictwo EDYTOR.
Melosik Z. (2007) Teoria i praktyka edukacji wielokulturowej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Melosik Z. (2013) Kultura popularna i tożsamość młodzieży. W niewoli władzy i wolności, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Milerski B. (2011) Hermeneutyka pedagogiczna. Perspektywy pedagogiki religii, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe ChAT.
Murzyn A. (2004) Johann Herbart i jego miejsce w kontekście pokantowskiej myśli idealistycznej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Nalaskowski S. (2004) Metody badań i diagnozowania edukacji, Toruń, Wydawnictwo Akapit.
Nowak M. (2012) Pedagogiczny profil nauk o wychowaniu. Studium z odniesieniami do pedagogiki pielęgniarstwa, Lublin, Wydawnictwo KUL.
Oelkers J. (1986) Niemiecka nauka o wychowaniu. Główne prądy i podstawowe koncepcje, „Rocznik Komisji Nauk Pedagogicznych” t. 36, Oddział PAN w Krakowie.
Oleś P. (2010) Interdyscyplinarność — wyzwanie i konieczność, „Rocznik Pedagogiczny” nr 33, s. 41-47.
Palka S. (1987) Kierunki rozwoju pedagogiki i ich metodologiczne konsekwencje, w: Teoretyczne podstawy pedagogiki, S. Palka (red.), Kraków, Wydawnictwo UJ, s 11-24.
Palouš R. (1991) K filosofii výchovy (východiska fundamentální agogiky), Praha, SPN.
Pedagogická Encyklopedie (2009) J. Průcha (red.), Praha, Nakladatelství Portál.
Piotrowski P. (2008) Badania porównawcze w metateoretycznie zorientowanej refleksji nad wychowaniem. Zarys problematyki metodologicznej, w: Prace Naukowe Katedry UNESCO, Olsztyn, Wydawnictwo UMW, s. 69-80.
Piotrowski P. (2012) W poszukiwaniu rozumu pedagogicznego. Wybrane zagadnienia metapedagogiki, Olsztyn, Wydział Nauk Społecznych UWM.
Průcha J., Walterová E., Mareš J. (2009) Pedagogický Slovník. Nové, rozšiřené a aktualizované vydání, Praha, Nakladatelství Portál.
Stępkowski D. (2010) Pedagogika ogólna i religia. (Re)konstrukcja zapomnianego wątku na podstawie teorii Johanna F. Herbarta i Friedricha D. E. Schleiermachera, Warszawa, Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego.
Suchodolski B. (1970) Trzy pedagogiki, Warszawa, Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”.
Śliwerski B. (1993) Kontrowersje wokół badań porównawczych teorii wychowania, w: Kontestacje pedagogiczne, B. Śliwerski (red.), Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 29-49.
Śliwerski B. (1998) Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Śliwerski B. (2009) Współczesna myśl pedagogiczna. Znaczenia. Klasyfikacje. Badania, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Śliwerski B. (2012) Pedagogika ogólna. Podstawowe prawidłowości, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Śliwerski B. (2014) Czas na rozwój metapedagogiki, w: Edukacja jutra. Od tradycji do nowoczesności. Aksjologia w edukacji jutra, K. Denek, A. Kamińska, P. Oleśniewicz (red.), Sosnowiec, Wyższa Szkoła Humanitas, s. 49-74.
Švec Š. i in. (2009) (red.) Metodologie vĕd o výchovĕ. Kvantitativné – scientické a kvalitativnĕ-humanitní přístupy v edukačním výzkumu, Brno, Paido.
Tchorzewski A. de (1995) Pedagogika ogólna czy metapedagogika?, w: Pedagogika ogólna. Tradycja, teraźniejszość, nowe wyzwania. (Materiały pokonferencyjne), T. Hejnicka-Bezwińska (red.), Bydgoszcz, Wydawnictwo WSP, s. 151-158.
Výkladový Slovník z pedagogiky. 583 vybraných hesel (2012) Z. Kolař i in. (red.), Praha, Nakladatelství Grada Publishing.
Witkowski L. (2000a) Edukacja i humanistyka. Nowe konteksty humanistyczne dla nowoczesnych nauczycieli, Warszawa, Wydawnictwo IBE.
Witkowski L. (2000b) Uniwersalizm pogranicza. O semiotyce Michała Bachtina w kontekście edukacji, Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek.
Witkowski L. (2009) Wyzwania autorytetu (przechadzki krytyczne w poszukiwaniu dyskursu dla teorii), Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Witkowski L. (2010) Tożsamość i zmiana. Epistemologia i rozwojowe profile w edukacji, przedm. Z. Kwieciński, wyd. II zmienione i uzupełnione, Wrocław, Wydawnictwo DSW.
Witkowski L. (2011) Historie autorytetu wobec kultury i edukacji, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Witkowski L. (2013) Przełom dwoistości w pedagogice polskiej. Historia, teoria, krytyka, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Witkowski L. (2014) Niewidzialne środowisko. Pedagogika kompletna Heleny Radlińskiej jako krytyczna ekologia idei, umysłu i wychowania. O miejscu pedagogiki w przełomie dwoistości w humanistyce, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Zaczyński W. P. (1991) O potrzebie teorii w badaniach pedagogicznych i dydaktycznych, „Kwartalnik Pedagogiczny” nr 3, s. 97-106.
Ziółkowski M. (2006) Teoria socjologiczna początku XXI wieku, w: Współczesne teorie socjologiczne. Tom 1, A. Jasińska-Kania, L. M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (red.), Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 15-31.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Strona czasopisma, prowadzona przez Zespół redakcyjny NOWiS na platformie Index Copernicus: 
