Czy małe miasto może zmienić się w duże? Analiza przypadku Wałbrzycha w drugiej połowie XIX i początku XX wieku
DOI:
https://doi.org/10.18778/1733-3180.22.05Słowa kluczowe:
urbanistyka, XIX w., XX w., WałbrzychAbstrakt
Wałbrzych założony jako wieś, został rozbudowany jako miasteczko górnicze. Wzrost wydobycia węgla doprowadził do powstania zagłębia górniczego. Dawniejsze małe miasto stało się sercem okręgu. Zadbano wtedy o wzrost jego reprezentacyjności. Powstał nowy ratusz. W pobliżu wzniesiono budynki urzędów. Zaczął kształtować się ciąg budowli monumentalnych wzdłuż alei u stóp miasta. W dwudziestoleciu międzywojennym proces rozbudowy się nasilił. W obrębie starego miasta i śródmieścia lokowano organy administracyjne, banki oraz sklepy i usługi wyższej użyteczności. Równocześnie zmieniały się okoliczne wsie przyjmując formę osiedli robotniczych – przedmieść. Kształtowała się wielka aglomeracja. Przemiany krajobrazu zmieniały miasteczko. Czy jednak doprowadziły do wykształcenia charakteru wielkomiejskiego i jego utrwalenia? Pewne zachowane układy, tradycja zadecydowały o częściowym powodzeniu procesu.
Pobrania
Bibliografia
Bartsch H., 1969, Die Geschichte der Ostschafen und Städte in Stichworten, [w:] Unvergessen Waldenburger Heimat, Norden.
Brauner J., 1894, Chronik der Stadt Gottesberg, Gottesberg.
Cervellati P.L., Scannavini R. (red.), 1973, Bologna. Politica e metodologia del restauro nei centri storici, Il Mulino, Bologna.
Cervellatti P.L., Miliari M., 1977, I centri storici, Guaraldi, Firenze.
Duncker A., 1861, Landlieschen Wohnsitze, Schlösser und Residenzen der Ritterschaftischen Grundbesitzer in der Preußischen Monarchie, Bd. IV, Berlin.
Jaros J., 1984, Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich, Śląski Instytut Naukowy, Katowice.
Kleinwächter M., 1925, Aus der Geschichte der katcholischen Pfarrgemeinde Waldenburg, [w:] Stein E., Waldenburg. Monographien deutscher Städte, Bd. XVI, Deutscher Kommunal-Verlag, Berlin.
Kleinwächter M., 1937, Durch Waldenburg Straßen, Waldenburg.
Ludwig B., 2010, Osiedla mieszkaniowe w krajobrazie wałbrzyskiego okręgu górniczo-przemysłowego: 1850–1945, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław.
Ludwig B., 2014, Fundacje sakralne Czettritzów w Wałbrzychu i okolicach, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław.
Ohle K., 1927, Der Kreis Waldenburg im Niederschlesischen Industriegebiet im Vergangenheit und Gegenwart, Wilh. Gottl. Korn Verlag, Waldenburg.
Pflug C., 1908, Chronik der Stadt Waldenburg in Schlesien, G. Knorrn Buchhandlung, Waldenburg.
Richter A., 1926, Chronik von Weisstein, Selbstverlag der Gemeinde, Weisstein.
Rindfleisch M. (red.), 1932, Chronik der Gemeinde und des Badeortes Altwasser, Waldenburg.
Rogge O., 1925, Bau, Wohnungs- und Siedlungswesen, [w:] Stein E., Waldenburg. Monographien deutscher Städte, Bd. XVI, Deutscher Kommunal-Verlag, Berlin.
Rogge O. (red.), 1930, Neubauten im Waldenburger Industriegebiet. Die deutsche Siedlung. 10 Jahre Bau- u. Siedlungstetigkeit, Waldenburger Bergland (Deutsche Architektur Bücherei G.M.B.H.), Berlin.
Schwadler O., 1906, Der Kreis Waldenburg, Waldenburg.
Solecka M. (opr.), 2008, Wałbrzych na dawnej karcie pocztowej, Muzeum w Wałbrzychu, Wałbrzych.
Statystyczne Vademecum Samorządowca. Wałbrzych, Legnica, Głogów, 2016, GUS Wrocław, http://stat.gov.pl/vademecum/vademecum_dolnoslaskie/portrety_miast/miasto_Walbrzych.pdf; http://stat.gov.pl/vademecum/vademecum_dolnoslaskie/portrety_miast/miasto_Legnica.pdf; http://stat.gov.pl/vademecum/vademecum_dolnoslaskie/portrety_gmin/powiat_glogowski/gmina_m_glogow.pdf
Wieszner, Rooge, (opr.), 1928, Zusammengemeindung des Waldenburger Industriebezirks, Siedlungsproblem, Waldenburg.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
