Czy władza jest wszędzie? Krytyka dwóch uzasadnień Foucaultowskiej tezy o powszechności władzy

Jerzy Stachowiak

doi:10.18778/1733-8069.12.1.08

Authors

Jerzy Stachowiak Uniwersytet Łódzki

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-8069.12.1.08

Keywords:

Michel Foucault, Power, Discourse, Social Theory, Critique

Abstract

Michel Foucault is one of t hose authors who significantly impacted upon broadening the meaning of the term “power,” including realms in which one is to look for its symptoms. Foucault’s contribution to the developmental tendency within the studies of power is especially striking. In the History of Sexuality, Foucault was to openly claim that power was plainly everywhere. For years Foucault had been elaborating two ways of legitimizing this view, which is named here “a prevalence of power” thesis. For the sake of the below analysis, the first justification is going to be called historiosophical, and the second—social differentiation justification. The article aims at criticizing both of them and, although indirectly, the very thesis they support. Since the boundaries of all Foucauldian analytics of power are outlined by these two justifications, their reconstruction and critical consideration are of crucial importance for the post-Foucauldian current in social sciences.

Author Biography

Jerzy Stachowiak, Uniwersytet Łódzki

Jerzy Stachowiak – socjolog, asystent w Zakładzie Badań Komunikacji Społecznej w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Główne zainteresowania badawcze: teoria społeczna, społeczeństwo i gospodarka wiedzy, analiza dyskursu. Publikował m.in. w „Studiach Socjologicznych” i „Societas/Communitas”.

References

Althusser Louis (1972) Louis Althusser Replies to John Lewis. „Australian Left Review”, no. 12, s. 23–36.

Bourdieu Pierre (2001) Reguły sztuki. Przełożył Andrzej Zawadzki. Kraków: Universitas.

Burchell Graham, Gordon Colin, Miller Peter (1991) The Foucault Effect. Chicago: The University of Chicago Press. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226028811.001.0001

Czyżewski Marek (2005) Dyskurs [ w:] Władysław Kwaśniewicz, red., Encyklopedia socjologii, t. Suplement. Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 50–58.

Czyżewski Marek (2012) Wiedza specjalistyczna i praktyka społeczna – przemiany i pułapki [w:] Arkadiusz Jabłoński, Jan Szymczyk, Mariusz Zemło, red., Kontrowersje dyskursywne. Między wiedzą specjalistyczną a praktyką społeczną. Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, s. 71–93.

Czyżewski Marek (2013) Teorie dyskursu i dyskursy teorii. „Kultura i Społeczeństwo”, nr 2, s. 4–25.

Ferguson Adam (1782) An Essay on the History of Civil Society. London: T. Cadell.

Foucault Michel (1968) Réponse au Cercle d’épistémologie. „Cahiers pour l’analyse”, no. 9, s. 9–40.

Foucault Michel (1976) Histoire de la sexualité. Paris: Gallimard.

Foucault Michel (1979) Useless to Revolt [w:] James D. Faubion, ed., Power. The Essential Works of Foucault, 1954–1984. New York: The New Press, s. 449–453.

Foucault Michel (1993) Nadzorować i karać. Narodziny więzienia. Przełożył Tadeusz Komendant. Warszawa: Aletheia Spacja.

Foucault Michel (1995) Historia seksualności. Przełożyli Bogdan Banasiak, Tadeusz Komendant, Krzysztof Matuszewski. Warszawa: Czytelnik.

Foucault Michel (1997) The Politics of Truth. Los Angeles: Semiotext( e).

Foucault Michel (1998) Trzeba bronić społeczeństwa. Przełożyła Małgorzata Kowalska. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Foucault Michel (2000) The Ethics of the Concern of the Self as a Practice of Freedom [w:] Paul Rabinow, ed., Ethics, Subjectivity and Truth: The Essential Works of Michel Foucault 1954–1984. New York: The New Press, s. 281–301.

Foucault Michel (2004) Sécurité, territoire, population. Cours au Collège de France 1977–1978. Paris: Gallimard Seuil.

Foucault Michel (2005) Hermeneutics of the Subject. Lectures at the Collège de France, 1981–82. New York: Palgrave Mac-Millan. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-137-09483-4

Foucault Michel (2010) Bezpieczeństwo, terytorium, populacja. Przełożył Michał Herer. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Foucault Michel (2011) Narodziny biopolityki. Przełożył Michał Herer. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Garfinkel Harold (1984) Racjonalne cechy działalności naukowej i potocznej [w:] Edmund Mokrzycki, red., Kryzys i schizma. Przełożyła Dorota Lachowska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 193–220.

Habermas Jürgen (2000) Filozoficzny dyskurs nowoczesności. Przełożyła Małgorzata Łukasiewicz. Kraków: Universitas.

Lemke Thomas (2007) Foucault, rządomyślność, krytyka. Przełożył Jakub Maciejczyk. „Recykling Idei”, nr 9, s. 40–48.

Milchman Allan, Rosenberg Allan (2009) The Final Foucault: Government of Others and Government of the Self [w:] Binkley Sam, Capetillo Jorge, eds., A Foucault for the 21st Century: Governmentality, Biopolitics and Discipline in the New Millennium. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, s. 62–72.

Rorty Richard (1993) Moralna tożsamość a prywatna autonomia: przypadek Foucaulta. Przełożył Marek Kwiek. „Etyka”, nr 26, s. 125–132. DOI: https://doi.org/10.14394/etyka.758

Rose Nikolas (1998) Inventing Our Selves. Psychology, Power, and Personhood. Cambridge: Cambridge University Press.

Rose Nikolas (1999) Powers of Freedom. Reframing Political Thought. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511488856

Stachowiak Jerzy (2012) Analiza relacji władzy w konkurencyjnych perspektywach Noama Chomsky’ego i Michela Foucault. „Studia Socjologiczne”, nr 1(204), s. 93–110.

Veyne Paul (1988) Ostatni Foucault i jego moralność. „Literatura na Świecie”, nr 6(203), s. 321–329.

Veyne Paul (2010) Foucault. Cambridge: Polity Press.