Łódź w Narodzie zatracenia  Macieja Świerkockiego i Mariusza Sołtysika

Magdalena Lachman; Dominika Nowicka

doi:10.18778/1505-9057.69.08

Autor

Magdalena Lachman Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0003-2908-3420
Dominika Nowicka Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0009-0005-2879-007X

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.69.08

Słowa kluczowe:

Maciej Świerkocki, Mariusz Sołtysik, Naród zatracenia, komiks, powieść graficzna, logowizualność, Łódź, Litzmannstadt-Getto, II wojna światowa, Holocaust, Zagłada

Abstrakt

Artykuł koncentruje się na opublikowanej w 2014 r. powieści graficznej Naród zatracenia Macieja Świerkockiego (autor koncepcji oraz warstwy tekstowej) i Mariusza Sołtysika (twórca oprawy graficznej), której fabuła została umocowana w realiach II wojny światowej w przestrzeni możliwej do zidentyfikowania jako Litzmannstadt-Getto (wydzielony obszar miasta, gdzie na mocy zarządzeń niemieckich władz okupacyjnych skoszarowana i odseparowana została ludność żydowska). Autorki ukazują, jak utwór konfrontuje się z Łodzią, i szczegółowo omawiają wymiary, w jakich to czyni. Zwracają zwłaszcza uwagę na sygnały topograficznego umocowania miejsca akcji, czytelne determinanty historyczne rzutujące na treść i formę dzieła oraz liczne odwołania tematyczne w warstwie werbalnej i wizualnej, a także na takie kwestie jak geneza utworu, jego patronat wydawniczy, recepcja, biograficzne uwarunkowania twórców. Jednocześnie formułują postulat, by badania nad wizerunkiem miasta skupić też w przyszłości na tym, jak funkcjonuje ono w splocie słowa i obrazu w przekazach, w których dochodzi do kooperacji tworzyw, czego forma komiksowa jest tylko jednym z przykładów.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogramy autorów

Magdalena Lachman - Uniwersytet Łódzki

Magdalena Lachman, pracuje w Zakładzie Literatury Polskiej XX i XXI wieku w Instytucie Filologii Polskiej i Logopedii UŁ. Jest autorką książek Gry z „tandetą” w literaturze polskiej po 1989 roku (2004); Jak (nie) być pisarzem. Literatura we współczesnej przestrzeni komunikacyjnej (2019) oraz współredaktorką (razem z Pawłem Politem) pracy (Dy)fuzje. Związki literatury i sztuki po 1945 roku (2019). Główny przedmiot jej zainteresowań naukowych stanowią literatura najnowsza i komunikacja literacka w XX i XXI wieku. Zajmuje się m.in. wpływem kultury masowej na sztukę i życie artystyczne, także komparatystyką interdyscyplinarną, a w jej ramach związkami literatury z fotografią, reklamą, komiksem, miejskością.
Dominika Nowicka - Uniwersytet Łódzki

Dominika Nowicka, studiuje filologię polską (studia magisterskie) na Uniwersytecie Łódzkim. Jest laureatką konkursu na najlepszą pracę licencjacką z zakresu literaturoznawstwa napisaną w Instytucie Filologii Polskiej i Logopedii UŁ w roku akademickim 2022/2023. Naukowo interesuje ją literatura XX i XXI wieku, szczególnie ta związana z II wojną światową oraz Holocaustem. Skupia się na retoryce, estetyce i praktykach opowiadania. Bada różne formy narracyjne, także powieści graficzne pod kątem współpracy m.in. słowa i obrazu.

Bibliografia

Świerkocki Maciej, Sołtysik Mariusz, Lost Souls, Fundacja Rozwoju Sztuki Intermediów w Krakowie, Kraków 2019.

Świerkocki Maciej, Sołtysik Mariusz, Naród zatracenia, Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi [seria: Biblioteka Centrum Dialogu], Łódź b.r.w. [2014]; on‑line: Centrum Dialogu im. Marka Edelmana, https://www.centrumdialogu.com/ebooks/narod_zatracenia/mobile/index.html [dostęp: 15.06.2023].

Forecki Piotr, Zagłada i krajobraz po Zagładzie w komiksowych kadrach, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” 2015, nr 25, s. 275–308. https://doi.org/10.14746/pspsl.2015.25.12 DOI: https://doi.org/10.14746/pspsl.2015.25.12

Jarniewicz Jerzy, „Woleli opowieść o życiu”. O dwóch picture-bookach Iwony Chmielewskiej, „Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze” 2002, nr 11, s. 75–86. https://doi.org/10.18778/2299-7458.11.06 DOI: https://doi.org/10.18778/2299-7458.11.06

Kronika getta łódzkiego / Litzmannstadt Getto 1941–1944, t. 1–5, oprac. i red. naukowa Julian Baranowski, Krystyna Radziszewska, Adam Sitarek, Michał Trębacz, Jacek Walicki, Ewa Wiatr, Piotr Zawilski, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2009.

Książka obrazkowa. Leksykon, tom 1, red. Małgorzata Cackowska, Hanna Dymel-Trzebiatowska, Jerzy Szyłak, Fundacja Instytut Kultury Popularnej – Vectio Grupa Wydawnicza, Poznań 2018.

Książka obrazkowa. Leksykon, tom 2, red. Małgorzata Cackowska, Hanna Dymel-Trzebiatowska, Jerzy Szyłak, Fundacja Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2020.

Książka obrazkowa. Wprowadzenie, red. Małgorzata Cackowska, Hanna Dymel-Trzebiatowska, Jerzy Szyłak, Fundacja Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2016.

Kupczyńska Kalina, Haunted But Not Healed. The Holocaust in Recent Polish Comics, [w:] Beyond MAUS. The Legacy of Holocaust Comics, red. Ole Frahm, Hans-Joachim Hahn, Markus Streb, Böhlau Verlag, Wien–Köln–Weimar 2021, s. 209–238. https://doi.org/10.7767/9783205210672.209 DOI: https://doi.org/10.7767/9783205210672.209

Lachman Magdalena, Jak (nie) być pisarzem. Literatura we współczesnej przestrzeni komunikacyjnej, IBL PAN – Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Warszawa 2019.

Lech Filip, Maciej Świerkocki, Mariusz Sołtysik „Naród zatracenia”, culture.pl, 6.11.2014, https://culture.pl/pl/dzielo/maciej-swierkocki-mariusz-soltysik-narod-zatracenia [dostęp: 27.12.2022].

Leociak Jacek, Dzieci Holocaustu: awers i rewers, [w:] J. Leociak, Doświadczenia graniczne. Studia o dwudziestowiecznych formach reprezentacji, Fundacja Akademia Humanistyczna – IBL PAN, Warszawa 2009, s. 247–259.

Lubiak Jarosław, W poszukiwaniu straconej pamięci. Bałuty w fotografii Piotra Piluka, „Kultura Współczesna” 2003, nr 3, s. 188–193.

Łódź Ghetto Album. Photographs by Henryk Ross, wybór M. Parr, T. Prus, Wydawca: Chris Boot, Londyn 2004.

Łódź w czasie okupacji niemieckiej na fotografiach z zasobu Instytutu Pamięci Narodowej, https://lodz.ipn.gov.pl/pl6/aktualnosci/76276,Lodz-w-czasie-okupacji-niemieckiej-na-fotografiach-z-zasobu-Instytutu-Pamieci-Na.html [dostęp: 20.04.2023].

Memory of Shoah. Cultural Representations and Commemorative Practices, ed. Tomasz Majewski, Anna Zeidler-Janiszewska, ed. collab. Maja Wójcik, cover photo Piotr Piluk, Wydawnictwo Officyna, Łódź 2010.

„Naród zatracenia” („Lost souls”), https://mariusz-soltysik.com/projects/narod-zatracenia-lost-souls/ [dostęp: 29.11.2022].

Pamięć Shoah. Kulturowe reprezentacje i praktyki upamiętniania, red. Tomasz Majewski, Anna Zeidler-Janiszewska, współpr. red. Maja Wójcik, wyd. II zmien. i rozszerz., zdjęcie na okładce Piotr Piluk, Wydawnictwo Officyna, Łódź 2011.

Pawłowski Dariusz, Fantastyczna historyczna powieść graficzna [recenzja], „Dziennik Łódzki” 2014, nr 229 – dod. „Historia” z 2.10.2014, s. 8.

Pietrych Krystyna, (Re)prezentacje czy symulacje? Przestrzeń łódzkiego getta w literaturze XXI wieku, [w:] Geograficzne przestrzenie utekstowione, red. Bożena Karwowska, Elżbieta Konończuk, Elżbieta Sidoruk, Ewa Wampuszyc, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2017, s. 309–330.

Piluk Piotr, Łódź Bałuty. Pamięć Zagłady w pejzażu miejskim, [w:] Pamięć Shoah. Kulturowe reprezentacje i praktyki upamiętniania, red. Tomasz Majewski, Anna Zeidler-Janiszewska, wyd. II zmien. i rozszerz., współpr. red. Maja Wójcik, zdjęcie na okładce Piotr Piluk, Wydawnictwo Officyna, Łódź 2011, s. 233–236.

Podolska Joanna, Litzmannstadt-Getto. Miejsca. Ludzie. Pamięć, Księży Młyn Dom Wydawniczy – Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2020.

Radziszewska Krystyna, Wiatr Ewa, Oblicza getta. Antologia tekstów z getta łódzkiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2018.

Ratajczak Mirosław, Niewidzialny patrzy [recenzja], „Odra” 2016, nr 3, s. 109–110.

Spólna Anna, Niewidzialne widzialne [recenzja], „Arterie” 2015, nr 1, s. 263–264.

Szajnert Danuta, Przestrzeń doświadczona, przestrzeń wytworzona – literackie topografie Litzmannstadt Getto (rekonesans). Część pierwsza, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2014, nr 5, s. 7–28. https://doi.org/10.15290/bsl.2014.05.01 DOI: https://doi.org/10.15290/bsl.2014.05.01

Szuchta Robert, Zabawy dzieci podczas wojny jako źródło badań nad Zagładą, [w:] Pola wolności, red. Alicja Bartuś, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, Oświęcim–Poznań 2020, s. 59–67.

Szyłak Jerzy, Coś więcej, czegoś mniej. Poszukiwania formuły powieści graficznej w komiksie 1832–2015, Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2016.

Szyłak Jerzy, To ptak! To samolot! To ikonotekst! Książka – komiks – picturebook (medium czy media?), [w:] Komiks i jego konteksty, red. Izolda Kiec, Michał Traczyk, Fundacja Instytut Kultury Popularnej, Poznań 2014, s. 11–22.

Trębacz Zofia, Wielka Szpera w getcie łódzkim, Żydowski Instytut Historyczny, https://www.jhi.pl/artykuly/wielka-szpera-w-getcie-lodzkim,386 [dostęp: 20.12.2022].

Wojtaszczyk Kuba, Pionierskie przepracowywanie traum [recenzja], „Bliza” 2014, nr 4, s. 104–108.