Instytut Historii Uniwersytetu Łódzkiego w realiach PRL. Wybrane zagadnienia

Krzysztof Lesiakowski

doi:10.18778/1644-857X.18.01.08

Autor

Krzysztof Lesiakowski Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii, Katedra Historii Polskii Świata po 1945 roku https://orcid.org/0000-0002-6176-6064

DOI:

https://doi.org/10.18778/1644-857X.18.01.08

Słowa kluczowe:

Uniwersytet Łódzki, Instytut Historii, historycy polscy, studenci w Polsce

Abstrakt

Instytut Historyczny (IH) Uniwersytetu Łódzkiego został utworzony 24 czerwca 1948 r. Pierwsze lata jego działalności przypadły na okres stalinizmu. Kadra i studenci zostali wtedy poddani propagandzie i byli angażowani w różne akcje polityczne, a badaniom i dydaktyce narzucono metodologię marksistowsko-leninowską. Swój sprzeciw wobec tych praktyk studenci IH wyrazili w 1956 r. i dlatego w kolejnych latach nastąpiło wiele korzystnych zmian. Jedną z nich była możliwość wyjazdów pracowników do archiwów i bibliotek w krajach zachodnich. Niestety w 1968 r. Instytut doświadczył wielu politycznych wstrząsów. Następstwem uruchomionej wtedy kampanii antysemickiej było zwolnienie z pracy i wyjazd z Polski czterech pracowników IH. W kolejnych latach funkcjonowanie Instytutu i życie studentów ponownie poddano silnej presji politycznej. Jej wyrazem były np. obowiązkowe praktyki robotnicze dla studentów I roku. Dopiero gdy w 1980 r. powstał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” w Instytucie sytuacja się zmieniła. Studenci i pracownicy zaczęli walczyć o swoje interesy. Ci pierwsi uczestniczyli nawet w trwającym blisko miesiąc strajku okupacyjnym (styczeń–luty 1981 r.). Po wprowadzeniu stanu wojennego dwóch studentów zostało internowanych, poza tym pracownikom i studentom zabroniono prowadzenia wszelkiej niezależnej działalności. Niektórzy z nich podjęli jednak aktywność w podziemiu. Jawna działalność niezależna została na nowo podjęta dopiero w maju 1988 r. Powstał wtedy w IH samorząd studencki. Studenci i pracownicy włączyli się też w przemiany, które nastąpiły w 1989 r. Jeden z adiunktów został nawet posłem na Sejm (tzw. Sejm kontraktowy).

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Archiwum Państwowe w Łodzi [APŁ], Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej [KŁ PZPR] 1435.

Archiwum Państwowe w Łodzi [APŁ], Komitet Uczelniany Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej [KU PZPR] 62, 92.

Archiwum Uniwersytetu Łódzkiego [AUŁ], Akta osobowe 4186, 4203.

Archiwum Uniwersytetu Łódzkiego [AUŁ], Dział Nauczania 187.

Archiwum Uniwersytetu Łódzkiego [AUŁ], Dział Nauki 231.

Archiwum Uniwersytetu Łódzkiego [AUŁ], Wydział Filozoficzno-Historyczny 707, 739, 761, 765, 768.

Archiwum Uniwersytetu Łódzkiego [AUŁ], Wydział Humanistyczny 3.

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi [AIPN Łd], Ld 0040/1345, Ld 0050/76, t. 3, Ld 0081/1, Ld 0081/10, Ld 00324/1, Ld 0255/1, Ld 0255/4, 0255/6, Ld 02255/4, 0313/12, Ld 047/551, Pf 10/51, Pf 10/52, Pf 10/310, Pf 10/525, Pf 10/706/1, Pf 10/737, Pf 10/807, 10/836, Pf 13/440, t. V.

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie – Biuro Udostępniania [AIPN BU], 00169/79/2, 0248/257/7.

Katedra Historii Polski i Świata po 1945 r. – Uniwersytet Łódzki [KHPŚ UŁ], Materiały nieopracowane.

Banaś K., Gawryszczak M., Lesiakowski K., Strajk studencki w Łodzi styczeń–luty 1981 r. Okruchy pamięci, zapisy źródłowe, ikonografia, Łódź–Warszawa 2016.

Bąkowicz S., Mój uniwersytet. Wspomnienia byłego studenta, Łódź 2008.

Marzec ’68 w Łodzi, red. S.M. Nowinowski, Łódź 2010.

Materiały na konferencję Zespołu Partyjnego Komitetu Nauk Historycznych PAN w Instytucie Historii UŁ, Łódź 1974.

Śreniowska K., Moje życie, red. R. Stobiecki, J. Kolbuszewska, Łódź 2018.

Michalak H., W sprawie programu PPS – artykuł dyskusyjny, „Robotnik” 1989, nr 4, s. 2.

Banasiak S., Ewolucja struktur organizacyjnych, rozwój kadry oraz bazy materialnej instytutu, „Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Historica 31, 1988, s. 3–19.

Banasiak S., Z dziejów Instytutu Historii, [w:] Uniwersytet Łódzki. Informator Instytutu Historii, Łódź 1998, s. 6–18.

Eisler J., Polski rok 1968, Warszawa 2006.

Kita J., Stobiecki R., Słownik biograficzny historyków łódzkich, Łódź 2000.

Lesiakowski K., Łódź, [w:] Oblicza Marca 1968, red. K. Rokicki, S. Stępień, Warszawa 2004, s. 165–185.217

Lesiakowski K., Więzienie śledcze przy ul. Gdańskiej 13, [w:] Budownictwo wojskowe w Łodzi, red. W. Jarno, P. Waingertner, Łódź 2016, s. 203–220.

Marczak H., Wykaz osób internowanych w Ośrodku Odosobnienia w Łowiczu oraz osób z regionu łódzkiego internowanych w innych ośrodkach odosobnienia na terenie kraju, [w:] Internowani z regionu łódzkiego, red. M. Papis, Łódź–Łowicz 2002, s. 147–181.

Mikosik J., Kierunek niezależność, [w:] W trybach systemu. Z dziejów łódzkiej opozycji studenckiej w latach 1968–1989, red. W. Maciejewski, A. Hohendorff, J. Mikosik, Warszawa 2016, s. 248–314.

Musiał F., Podręcznik bezpieki. Teoria pracy operacyjnej Służby Bezpieczeństwa w świetle wydawnictw resortowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL (1970–1989), Kraków 2007.

Nowinowski S.M., Andrzeja Feliksa Grabskiego żywoty równoległe, „Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” 2007, nr 1, s. 234–269.

Olejnik L., Prasa podziemna stanu wojennego w Łodzi (1981–1983). Wybrane problemy, „Rocznik Łódzki” 2016, t. LXV, s. 53–81.

Olejnik L., Żydzi łódzcy w latach 1956–1972, [w:] Społeczność żydowska w PRL przed kampanią antysemicką lat 1967–1968 i po niej, red. G. Berendt, Warszawa 2009, s. 123–136.

Osiągnięcia naukowe i dydaktyczne Instytutu Historii UŁ w latach 1948–1988, „Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Historica 31, 1988, s. 3–135.

Ossowski P., Czerwona Michalina. Michalina Tatarkówna-Majkowska. Prządka – działaczka – łodzianka, Łódź 2017.

Puś W., Zarys historii Uniwersytetu Łódzkiego 1945–2015, Łódź 2015.

Stobiecki R., Historia pod nadzorem. Spory o nowy model historii w Polsce (II połowa lat czterdziestych – początek lat pięćdziesiątych), Łódź 1993.

Struktury i kadra kierownicza urzędów bezpieczeństwa publicznego w województwie łódzkim w latach 1945–1956, red. R. Rabiega, J. Żelazko, Łódź 2019 [w druku].

Uniwersytet Łódzki. Informator Instytutu Historii, Łódź 1998.

Wróbel J., Jerzy Kosiński a tajne służby, „Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” 2007, nr 1, s. 197–233.

Budzyński P., Studenckie Koło Naukowe Historyków Uniwersytetu Łódzkiego 1945–2016, Łódź 2017 [praca licencjacka przechowywana w IH UŁ].

Ciota A., Działalność ZMP na Uniwersytecie Łódzkim w latach 1948–1956, Łódź 1982 [praca magisterska przechowywana w IH UŁ].

https://ceraneum.uni.lodz.pl/o-patronie/biogram.

https://ipn.gov.pl/download/…/BIOGRAMYODZNACZONYCHWDNIU17112017.pdf.