Zabytkowe szaty liturgiczne z kościoła parafialnego w Rembieszycach  – znaczenie i wartość artystyczna

Małgorzata Karkocha; Karolina Stanilewicz

doi:10.18778/1644-857X.22.02.11

Authors

Małgorzata Karkocha University of Lodz https://orcid.org/0000-0002-7747-949X
Karolina Stanilewicz Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi

DOI:

https://doi.org/10.18778/1644-857X.22.02.11

Keywords:

Rembieszyce parish, liturgical vestments, vintage textiles, 17th–20th centuries

Abstract

The collection of historic liturgical vestments in the church of Saints Peter and Paul in Rembieszyce consists of 10 chasubles dating the 17th and 18th centuries, as well as 13 chasubles and five copes dating the 19th and the first half of the 20th century. These vestments represent all the prescribed liturgical colours. The oldest ones are considered the most valuable. Among them, two chasubles are embroidered, and one is made from a kontusz sash. The remaining garments were crafted from silk textiles of Italian and French origin, with one case being fabric woven in German manufactories. Most of these vestments are likely associated with the foundation of Franciszek Sariusz Wolski, who not only built the wooden parish church, but also ensured its appropriate decoration and generously adorned it around 1799. These vestments serve as valuable historical evidence, tangible proof of the interests, tastes, and financial capabilities of both the clergy and the secular founders. They illustrate the craftsmanship of artisans from the past and provide specific information about the cultural influences and contacts to which Polish culture was exposed.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biographies

Małgorzata Karkocha, University of Lodz

Dr hab. Małgorzata Karkocha, prof. UŁ – historyk i historyk sztuki, profesor w Katedrze Historii No-wożytnej w Instytucie Historii Uniwersytetu Łódzkiego. Sekretarz czasopisma „Przegląd Nauk Histo-rycznych” i serii wydawniczej „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”. Członek Rady Naukowej ukraińskiego pisma „Konsensus”.

Zainteresowania naukowe: historia nowożytna powszechna XVI–XVIII w., dzieje kultury i sztuki XVI–XVIII w., Francja w dobie Wielkiej Rewolucji (1789–1799), prasa okresu stanisławowskiego, epigrafi-ka, kampanologia.
Karolina Stanilewicz, Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi

Dr Karolina Stanilewicz – historyk sztuki, adiunkt w katedrze Teorii i Historii Sztuki Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi. Członek Oddziału Łódzkiego Stowarzyszenia Histo-ryków Sztuki. Redaktor serii wydawniczej „Tkanina w Polsce”.

Zainteresowania naukowe: historia sztuki nowożytnej polskiej XVI–XVIII w., mecenat arcybiskupów gnieźnieńskich XVI–XVIII w., zabytkoznawstwo w zakresie rzemiosła artystycznego, ze szczególnym uwzględnieniem tkaniny artystycznej.

References

Archiwum Diecezjalne w Kielcach [ADK], Akta konsystorskie parafii Rembieszyce 1818–1938, sygn. PR-6/2

Archiwum Diecezjalne w Kielcach [ADK], Zbiór dokumentów dotyczących parafii i kościoła w Rembie-szycach 1613–1899, sygn. II PR-IV/1

Ackermann H.Ch., Otavská V., Seidengewebe des 18. Jahrhunderts, Bd. I (Bizarre Seiden), Riggisberg 2000, Die Textilsammlung der Abegg-Stiftung, Bd. II.

Adamczyk A., Wróbel T., Kościoły drewniane w województwie świętokrzyskim / Wooden Churches in the Świętokrzyskie Province, Kielce 2010.

Andrzejewska E., Nieznane skarby kolegiaty kaliskiej, [w:] Kolegiata kaliska na przestrzeni wieków 1303–2003. Materiały z konferencji naukowej odbytej w Sanktuarium Świętego Józefa w Kaliszu z okazji Jubileuszu 700-lecia Parafii Kolegiackiej w Kaliszu, 6 listopada 2003, red. G. Kucharski, ks. J. Plota, Sanktuarium Świętego Józefa, Kalisz 2004, s. 289–306, il. 1–16.

Andrzejewska E., Skarby z dawnej zakrystii. Zabytkowe szaty liturgiczne z Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu, katalog wystawy, Muzeum Okręgowe w Kaliszu, 5 października – 20 grudnia 2018, Kalisz 2018.

Anusik Z., Karkocha M., Obrazy Michała Stachowicza w kościele parafialnym w Rembieszycach, [w:] Acta Artis. Studia ofiarowane Profesor Wandzie Nowakowskiej, red. A. Pawłowska, E. Jedlińska, K. Stefański, Łódź 2016, s. 195–211.

Bender A., Szaty liturgiczne z polskich pasów kontuszowych i z tkanin naśladujących pasy kontuszowe. Stan i perspektywy badań, [w:] Architektura znaczeń: studia ofiarowane prof. Zbigniewowi Bani w 65. rocznicę urodzin i 40-lecie pracy dydaktycznej, red. A. S. Czyż, J. Nowiński, M. Wiraszka, Warszawa 2011, s. 454–463.

Bukowski W., Katalog opatów jędrzejowskich, [w:] Cystersi w Polsce. W 850-lecie fundacji opactwa jędrzejowskiego, red. D. Olszewski, Kielce 1990, s. 179–[204].

Chruszczyńska J., Pasy kontuszowe z polskich manufaktur i pracowni w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Warszawa 1995.

Galicka I., Sygietyńska H., El Greco z Kosowa Lackiego, Siedlce 2014, Biblioteka Nadbużańskiego Podlasia, t. IX.

Galicka I., Sygietyńska H., Nieznany obraz w Kosowie z serii franciszkańskiej El Greca, „Biuletyn Historii Sztuki” 1966, R. XXVIII, nr 3–4, s. 340–349.

Galicka I., Sygietyńska H., Przygoda z El Greco, [w:] Kosów Lacki. Studia i materiały z dziejów miejscowości, red. A. Ziontek, t. VI, Siedlce 2011, s. 279–310.

Hadamik C., Kalina D., Traczyński E., Miasto i gmina Małogoszcz, Kielce 2006 (seria: Dzieje i zabytki małych ojczyzn, red. R. Mirowski).

Jolly A., Otavská V., Seidengewebe des 18. Jahrhunderts, Bd. II (Naturalismus), Riggisberg 2002, Die Textilsammlung der Abegg-Stiftung, Bd. III.

Karkocha M., Kościół parafialny w Rembieszycach jako przykład fundacji szlacheckiej, [w:] Sztuka w Świętokrzyskiem. Studia z historii kultury i sztuki w XIX i XX wieku, red. J. Drążyk, P. Rosiński, H. Suchojad, Kielce 2019, s. 13–21.

Karkocha M., Obraz „Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny” w kościele parafialnym w Rembieszycach. Dzieje jednego zabytku, „Przegląd Nauk Historycznych” 2017, R. XVI, nr 2, s. 273–283. DOI: https://doi.org/10.18778/1644-857X.16.02.13

Karkocha M., Opis świątyni parafialnej w Rembieszycach z 1790 roku, „Między Wisłą a Pilicą. Studia i Materiały Historyczne” 2018, t. XIX, s. 139–150.

Karkocha M., Parafia Rembieszyce 1438–2012. Studium z dziejów społeczności lokalnej, Łódź 2013. DOI: https://doi.org/10.18778/7969-127-2

Karkocha M., The painting „Assumption of the Blessed Virgin Mary” in the parish church in Rembieszyce. The history of one artefact, „Przegląd Nauk Historycznych” 2017, R. XVI, nr 3, s. 271–281. DOI: https://doi.org/10.18778/1644-857X.16.03.13

Karkocha M., Zabytki epigrafiki w Rembieszycach z XV–XIX wieku, „Studia Epigraficzne” 2016, t. VI, s. 39–61.

Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. III (Województwo kieleckie), red. J. Z. Łoziński, B. Wolff, z. 3 (Powiat jędrzejowski), oprac. T. Przypkowski, Warszawa 1957.

Königliches Kunstgewerbe-Museum zu Dresden. Stoffmuster des XVI.–XVIII. Jahrhunderts, Hrsg. von E. Kumsch, Serie III, Dresden 1891.

Mańkowski T., Pasy polskie, „Prace Komisji Historii Sztuki PAU” 1937–1938, t. VII, s. 101–218.

Markowsky B., Europäische Seidengewebe des 13.–18. Jahrhunderts, Kunstgewerbemuseum der Stadt Köln, Köln 1976.

Mirończuk R., Arcydzieło El Greca „Ekstaza św. Franciszka”, „Teologiczne Studia Siedleckie” 2014, R. XI, nr 11, s. 153–168.

Mirończuk R., O obrazie „Ekstaza św. Franciszka” El Greca, [w:] El Greco. „Ekstaza św. Franciszka” z Muzeum Diecezjalnego w Siedlcach, red. nauk. A. Rottermund, Warszawa 2014, s. 75–92.

Radwan D., Stachowicz Michał Franciszek, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XLI, Warszawa–Kraków 2002, s. 327–331.

Skarby diecezji włocławskiej, katalog wystawy, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku, VI 1991, Włocławek 1991.

Stanilewicz K., Inwentaryzacja zabytkowych paramentów na przykładzie zbiorów skarbca bazyliki katedralnej (dawnej kolegiaty) w Łowiczu, [w:] Tekstylia w zbiorach sakralnych. Inwentaryzacja – konserwacja – przechowywanie, red. H. Hryszko, A. Kwaśnik-Gliwińska, M. Stachurska, Warszawa 2013, s. 64–81, il. 1–14 na s. 342–346.

Stanilewicz K., Szaty liturgiczne – zasoby, stan zachowania, konserwacja, [w:] Konferencja Krajowa „Potrzeby Konserwatorskie Obiektów Sakralnych na przykładzie makroregionu łódzkiego – stan, zagrożenia i możliwości przeciwdziałania”, Łódź, 9–10 grudnia 2005 r., red. J. Perkowski, B. Więcek, Konstantynów Łódzki 2005, s. 51–62.

Stanilewicz K., Szaty liturgiczne w sanktuarium św. Antoniego z Padwy, [w:] Miejsce, które ratuje. Prostota franciszkańska i rokokowa ekspresja w założeniu pielgrzymkowym w Ratowie nad Wkrą, red. M. Wardzyński, Warszawa 2020, s. 175–185, il. 221–243 na s. 347–357.

Stanilewicz K., Technika wykonania i ornamentyka XVII- i XVIII-wiecznych tkanin europejskich na przykładzie zespołu szat liturgicznych dawnej kolegiaty w Łowiczu, [w:] O rzeczach pięknych. Rzemiosło artystyczne na przestrzeni wieków, red. A. Bender, M. Wrześniak, Lublin 2015, Prace Wydziału Historyczno-Filologicznego, t. CLXXX, s. 251–163, il. 1–8 na s. 397–400.

Stanilewicz K., Wartość artystyczna szat liturgicznych 2. połowy XIX i początku XX wieku – zarys problematyki, [w:] Inspiracje, metamorfozy, refleksje. Sztuka w Łodzi (7), red. K. Stanilewicz, Ł. M. Sadowski, A. Sumorok, Łódź 2017, s. 171–180.

Taszycka M., Pochodzenie tkanin typu „bizarre” w świetle analizy niektórych motywów dekoracyjnych, „Rozprawy i Sprawozdania Muzeum Narodowego w Krakowie” 1968, t. IX, s. 149–161, il. 108–112.

Taszycka M., Włoskie jedwabne tkaniny odzieżowe w Polsce w pierwszej połowie XVII wieku, Wrocław 1971.

Thornton P., Baroque and Rococo Silks, London 1962.

Wiśniewski J., Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Jędrzejowskiem, Marjówka 1930 (reprint: Kielce 2000).

https://zbiory.mnk.pl/pl/wyniki-wyszukiwania/katalog/272603 (dostęp: 20 VIII 2023).

Parafialne skarby ukryte pod grubą warstwą kurzu. „Jesteśmy na początku poszukiwań”, 10 VIII 2018, https://tvn24.pl/wroclaw/smialowice-odkrycie-na-strychu-plebanii-ra860129-2334119 (do-stęp: 15 VIII 2023).

Skarby ukryte na strychu plebanii. Remont w Śmiałowicach przynosi niespodzianki, 6 VIII 2018, https://swidnica24.pl/2018/08/skarby-ukryte-na-strychu-plebanii-remont-w-smialowicach-przynosi-niespodzianki/ (dostęp: 15 VIII 2023).

Skowron K., Odkrycie na strychu klasztornym w Przemyślu, „Kurier Rzeszowski”, 29 VI 2021, https://kurierrzeszowski.pl/2021/06/29/w-przemyskim-klasztorze-franciszkanskim-odnaleziono-zabytkowe-rzezby-poznogotyckie/ (dostęp: 15 VIII 2023). DOI: https://doi.org/10.2478/bgeo-2021-0002